هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد
شماره پرونده: ه- ع /96/449 دادنامه: 357 تاریخ: 27/12/96
شاکی: غلامرضا حسینی پناه و حمیدرضا حسینی پناه با وکالت محسن الماسی
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر همدان
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مواد 3، 23، 24، 25 و بخش 5 فصل 1 تعرفه عوارض سال 1391
متن مقرره مورد شکایت:
تعرفه مصوب عوارض سال 1391 شهرداری همدان
کد
شرح عوارض
مستند قانونی
عوارض پذیره واحدهای تجاری تک واحدی و مجتمع
بخش 5 - فصل 1 - ماده 3
0102002
عوارض پذیره واحد های تجاری
تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر
ارزش افزوده مصوب سال 1387
و
بند 16 ماده 71 و
ماده 77 قانون شوراها
جدول شماره 4
الف - 1 عوارض زیربنا و تفکیک یک یا چند واحد تجاری با ارتفاع و دهنه مجاز و مازاد بر مجاز
ارتفاع مجاز -
H1
مساحت - S
ارتفاع موجود - H
ضریب - M
دهنه مجاز - L1
تعداد - N
دهنه موجود - L
قیمت منطقه ای - P
یک باب مغازه با ارتفاع و دهنه مجاز M.S
یک باب مغازه با ارتفاع و دهنه غیر مجاز در کلیه طبقات
چند باب مغازه با ارتفاع و دهنه مجاز در کلیه طبقات
چند باب مغازه با ارتفاع و دهنه غیر مجاز در کلیه طبقات
در صورت تقاصای مالک مبنی بر صدور پروانه ساختمان با ارتفاع یا دهنه غیر مجاز اخذ مجوز از کمیسیون ماده پنج (ماده 5) الزامی است.
......................
بابت تفکیک تجاری
فضای اختصاصی تجاری
......................
1-همکف
1/5 P
M = 14 P
M = 2 P
2-زیرزمین
1/5 P
M = 9.5 P
M = 1.3 P
3-طبقه اول
1/5 P
M =7.5 P
M = 1.1 P
4-طبقه دوم
1/5 P
M = 7 P
M = 1.1 P
5-طبقه سوم به بالا
1/5 P
M = 5 P
M =./8 P
6-انباری در طبقات
M = 5 P
M =./7
7-نیم طبقه در همکف
M = 8 P
M = 1.1 P
8-انبارهای کالاهای بازرگانی(سوله و انبارهای مجزا)
1/5 P
M = 9.5 P
M = 1.3 P
9-بالکن تجاری حداکثر تا یک سوم سطح مغازه 50 % ضریب طبقات
9-1) سایه بان پمپ بنزین ها M = 4 × P
9-2) تاسیسات پمپ های بنزین و گاز(دفترکار - اتاق نگهبانی - سرویس بهداشتی - نماز خانه و...) M = 3.5 × P
10- محوطه گاراژهائی که استفاده تجاری میشود.امثال آهن فروشی، مصالح فروشی و... در صورت اخذ پروانه ساختمان مشمول مقررات زمان صدور پروانه خواهد بود.
مسقف M = 12 × P روباز M= 9 ×P دفاتر گاراژ و پارکینگ ها M= 6 × P
تبصره 1: چنانچه در عرصه فضاهای پمپ بنزین و گاز فضاهای تجاری جهت عرضه محصولات احداث گردد بر اساس عوارض تجاری جدول فوق محاسبه میگردد.
تبصره 2: حداقل عوارض پذیره یک متر مربع تجاری در مناطق 3 و 4 بابت همکف حداقل 000/80 ریال - زیرزمین 000/70 ریال و طبقه اول 000/60 ریال خواهد بود.
تبصره 3: منظور از دهنه و ارتفاع مجاز ضوابط اعلام شده از سوی طرح های تفصیلی است.
تذکر: دهنه مورد نظر برای هر مغازه عبارتست از فاصله بین آکس به آکس (در صورتی که مغازه فوق در اختیار خود مالک باشد و اگر به صورت سرقفلی باشد فاصله بین دو تیغه ملاک خواهد بود) بنابراین چنانچه یک مغازه دارای چند بر باشد ملاک محاسبه بزرگترین دهنه مجاز از معبر اصلی است.
کد
شرح عوارض
مستند قانونی
مازاد بر تراکم در ارتفاع
بخش 5 - فصل 1 - ماده 23
0102003
عوارض
مازاد بر
تراکم
در ارتفاع
تبصره 1
ماده 50
قانون
مالیات
بر ارزش
افزوده
مصوب
سال
1387
و
بند 16
ماده 71
و
ماده 77
قانون شوراها
با توجه به اینکه کلیه تراکم های احداث بنا براساس مصوبات کمیسیون ماده 5 به صورت سطح اشغال (60%) عمل شده و عوارض مازاد بر تراکم مبناء(120%) حداکثر تا سقف تراکم پایه بدون احتساب پیلوت یا پارکینگ یا زیر زمین (صرفا در پروانه های مسکونی) براساس جدول شماره 14 و 15 محاسبه و وصول خواهد شد.ضمنا تراکم در ارتفاع واحدهای تجاری، اداری، خانه باغی و مختلط برابر ضوابط مربوطه بعد از طبقه همکف و اول اعمال گردد.
میزان عوارض مازاد بر تراکم در ارتفاع (پروانه ساختمان) جهت کلیه ساختمان های 5/2 طبقه به بالا
جدول شماره 14
ردیف
کاربری
ضریب میزان عوارض
1
مسکونی
7 P
2
تجاری
26 P
3
انباری تجاری
12 P
4
اداری دولتی
12 P
5
اداری خصوصی
13 P
6
خدماتی - صنعتی
7 P
7
خانه باغی
10 (P + Pa)
8
باغ رستوران
65 P
9
برج باغ
20 (P + Pa)
10
سفره خانه سنتی و سایر
20 (P + Pa)
عوارض ناشی از فروش تراکم مازاد (افزایش سطح اشغال در ارتفاع) بر ضوابط و مقررات طرح تفصیلی علاوه بر عوارض مازاد بر تراکم مبنا به شرح جدول شماره 14 (پس از تصویب کمیسیون ماده پنج) محاسبه و وصول خواهد شد.
تبصره 1: کلیه ارتفاع های مازاد و مغایر با پروانه ساختمان دارای رای ابقاء از طریق کمیسیون ماده صد و یا هر نوع مجوز دیگری (در ارتفاع) از جمله حذف زاویه ها از 2.5 طبقه به بالا برابر جدول شماره 14 محاسبه گردد.
تبصره 2: در خصوص محاسبه مازاد بر تراکم در ارتفاع اعیانی های قدیمی (قبل و بعد از 66) که بدون مجوز احداث گردیده اند ملاک محاسبه تراکم در ارتفاع ضوابط جاری روز میباشد. (به استثناء مناطق توانمند سازی شده)
تبصره 3: حداقل قیمت جهت هر متر مربع تراکم در ارتفاع در مناطق 1 و 2 (000/200 ریال) و در مناطق 3 و 4 (000/80 ریال) میباشد.
شرح عوارض
مستند قانونی
مازاد بر تراکم در سطح
بخش 5 - فصل 1 - ماده 24
0102003
عوارض
مازاد بر
تراکم
در سطح
تبصره 1
ماده 50
قانون
مالیات
بر ارزش
افزوده
مصوب
سال
1387
و
بند 16
ماده 71
و
ماده 77
قانون شوراها
میزان عوارض مازاد بر سطح اشغال مبنا (پروانه ساختمان) جدول شماره 15
ردیف
کاربری
ضریب میزان عوارض
1
مسکونی
12 P
2
تجاری
40 p
3
انباری تجاری
20 P
4
اداری
32.5 P
5
اداری خصوصی
35 P
6
خدماتی - صنعتی
20 P
7
خانه باغی
15 (P + Pa)
8
باغ رستوران
45 (P+Pa)
9
برج باغ
30 (P + Pa)
10
سفره خانه سنتی و سایر
25 (P + Pa)
تبصره 1: کلیه مازاد تراکم و بناهای احداثی مغایر با پروانه ساختمان (در سطح) و حسب نوع کاربری که دارای رای ابقاء بنا کمیسیون ماده 100 میباشند هنگام محاسبه عوارض دو برابر ضرایب جدول 15 محاسبه گردد.
تبصره 2: مبنای محاسبه سطح اشغال، خالص بدون احتساب راه پله، نورگیر و آسانسور است.
تبصره 3: مازاد تراکم در سطح که در حریم های خاص قرار دارند به مقدار 4P کمتر از جدول شماره 15 محاسبه و وصول گردد.
تبصره 4: در خصوص محاسبه مازاد بر تراکم در سطح اعیانی های قدیمی (قبل و بعد از 66) که بدون مجوز احداث گردیده اند ملاک ضوابط جاری روز (تراکم 60%) میباشد.
تبصره 5: حداقل قیمت بابت هر متر مربع تراکم در سطح منطقه 1 و 2 (000/250 ریال) و در مناطق 3 و 4 (000/120 ریال) میباشد.
تبصره 6: به املاکی که به دلیل قرارگیری بخشی از ملک در مسیر تعریض معبر تراکم قبل از تعریض داده میشود به میزان تراکم داده شده که تا حد قبل از تعریض مازاد تراکم در سطح تعلق نمی گیرد.
تبصره 7: در مورد تجدید بنا و بازسازی املاکی که فقط در بافت و محدوده مصوب بازار قدیمی همدان باشد به منظور تشویق و ترغیب مالکین برای نوساز کردن بافت مذکور در صورتی که ساختمان جدید با رعایت ابعاد و کاربری سابق (تجاری) احداث شود مشمول عوارض مازاد تراکم نخواهد بود.
کد
شرح عوارض
مستند قانونی
مازاد بر تراکم
بخش 5 - فصل 1 - ماده 25
0102003
عوارض
مازاد بر
تراکم
در
ارتفاع
منفی
تبصره 1
ماده 50
قانون
مالیات
بر ارزش
افزوده
مصوب
سال
1387
و
بند 16
ماده 71
و
ماده 77
قانون شوراها
توضیحاً: در محاسبه مازاد تراکم صرفاً مقادیر مازاد بر پروانه ساختمان در طبقات 5/2 به بالا علاوه بر ضریب ارتفاع (جدول شماره 14) از (جدول شماره 15) نیز جهت محاسبه استفاده گردد.
عوارض مازاد بر تراکم زیرزمین و پارکینگ در ارتفاع منفی در صورت اخذ مجوز از کمیسیون ماده پنج و یا ابقاء بنا توسط کمیسیون ماده 100
توضیح: عوارض ناشی از فروش تراکم مجاز و مازاد در طبقات زیرزمین و سطح اشغال مازاد، بیش از ضوابط طرح تفصیلی براساس جدول ذیل خواهد بود.
جدول شماره 16
کاربری در
زیر زمین
مجاز
مازاد در
تراکم سطح منفی
مازاد در
ارتفاع منفی
پارکینگ رو..... در همکف
صنعتی
1 P
5 P
1 P
اداری
5 P
8 P
1 P
تجاری
7.5 P
16 P
8 P
انباری تجاری در زیر زمین
3 P
8 P
4 P
خدماتی
2 P
4 P
2 P
پارکینگ مسکونی
معاف
4 P
معاف
فرمول 1 جدول 23
پارکینگ اداری
2 P
8 P
معاف
2 P
پارکینگ تجاری
1 P
8 P
1 P
2 P
پارکینگ صنعتی
معاف
4 P
معاف
1 P
پارکینگ خدماتی
./5 P
2 P
معاف
1 P
پارکینگ در کاربریهای مسکونی
پارکینگ در کاربریهای غیرمسکونی
نوع طبقه
تراکم مجاز
مازاد تراکم بر 60%
تراکم در ارتفاع
تراکم مجاز
مازاد تراکم بر 60%
تراکم در ارتفاع
همکف
P
P
-
P
P
-
اول
P
P
-
P
P
دوم به بالا
P
P
P
P
p
P
تبصره: در صورتی که پارکینگ مورد نیاز در مکانی به جزء محل احداث واحدهای موجود تامین شود ملاک محاسبه بر مبنای قیمت منطقه ای واحدهای احداثی میباشد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت
شاکی به موجب دادخواستی، درخواست ابطال موادی از بخش 5 فصل 1 تعرفه مصوب عوارض سال 1391 شورای اسلامی شهر مشهد را تقاضا کرده و در شرح و بیان خواسته، موارد مغایر قانونی را اعلام داشته که مختصراً به شرح ذیل است:
1- وفق ماده 100 قانون شهرداری و تبصره های 4 و 3 و 2 و 1 آن، انواع تخلّفات ساختمانی تبیین گردیده و مرجع ذیصلاح تعیین تکلیف تخلفات ساختمانی اعم از تخریب، تعطیل، اعاده به وضع مجاز و یا تعیین جریمه را در صلاحیت کمیسیون های مقرر در مادّه مزبور قرار داده. بنابراین مفاد مصوبه شورای اسلامی شهر همدان که متضمّن وقع قاعده آمره در خصوص وصول عوارض پذیره و اضافه تراکم و... علاوه بر جرایم تخلّفات ساختمانی میباشد، خارج از حدود اختیارات مرجع واضع مصوبه میباشد.
2- هیات عمومی دیوان عدالت اداری در آرایی متعدد از جمله دادنامه های شماره 1355 مورخ 17/12/95، 242 مورخ 1/4/1395، 354 - 358 مورخ 14/11/1380، 848 مورخ 11/12/1387، 770 مورخ 2/11/1391، 1529 مورخ 24/9/1393 و 1818 مورخ 6/11/1393، وضع عوارض مزبور علاوه بر جرایم تخلفات ساختمانی را به لحاظ خروج از حدود اختیارات شوراها ابطال کرده است.
3- مواد 301 و 303 قانون مدنی دلالت بر استرداد مال توسط من غیر حق به ذی حق و ید ضمانی متصرف من غیر حق نسبت به عین و منافع دارد.بنابراین اخذ وجوه مذکور بنا بر مصوبه معترض عنه، غیر قانونی میباشد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
رییس شورای اسلامی شهر همدان، به موجب لایحه تقدیمی، ضمن ردّ اظهارات شاکی، مواردی را اعلام داشته که مختصراً به شرح ذیل است:
1- موضوع خواسته شاکی مشعر بر اعمال مادّه 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 92 نسبت به مصوبات سابق بر وضع قانون جدید دیوان بلاوجه و غیر قانونی میباشد.چرا که اولاً ماده 4 قانون مدنی در بیان قلمرو قانون در زمان اشعار می دارد: «اثر قانون نسبت به آینده است و قانون نسبت به سابق بر خود اثر ندارد»
ثانیاً هیات عمومی دیوان عدالت اداری در آرایی متعدد از جمله دادنامه های شماره 87 تا 98 مورخ 27/5/1375 و 44 تا 46 مورخ 28/4/76 بر لزوم توجه تام به اصل عطف به ما سبق نشدن قوانین تاکید کرده است.هم چنین در رای شماره 526 مورخ 19/2/68 هیات عمومی دیوان عالی کشور نیز آمده است که: «حکم باید مطابق قانون حاکم در زمان صدور آن قابل تجدیدنظر باشد و به استناد قانونی که بعد از آن تصویب میشود نمی توان از حکم سابق تجدیدنظر خواست»
2- شهرداری همدان اهتمام تام به مواد 89، 90 و 92 قانون دیوان عدالت اداری داشته و آرای اصداری مرجع مزبور را لازم الاتباع می داند.
هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آراء اعضاء حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات تخصصی
طبق بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسئولیت های شورای اسلامی شهرها محسوب شده و در تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 وضع عوارض محلی جدید با رعایت مقررات مربوطه تجویز شده است و با توجه به اینکه وضع و اخذ عوارض صدور پروانه ساختمانی در تراکم پایه و مازاد بر تراکم توسط شوراهای اسلامی و شهرداریها طبق بند ب رای شماره 79 مورخ 21/2/1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نگردیده و طبق آراء شماره 587 مورخ 25/11/83 و 786 مورخ 9/8/1396 هیات عمومی دیوان عدالت اداری عوارض از جمله حقوق دیوانی بوده و غیر از جرائم مربوط به کمیسیونهای ماده صد قانون شهرداریها میباشد همچنین به اخذ عوارض پذیره در بند 3 ماده 13 قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استانها، شهرستانها و مناطق کشور مصوب 1372 اشاره و تجویز شده است بنابراین مواد 3، 23، 24 به استثناء تبصره یک آن و 25 بخش 5 فصل یک از تعرفه عوارض محلی شهرداری همدان در سال 1391 مبنی بر وضع عوارض زیربنای صدور پروانه های ساختمانی مجتمع های مسکونی، عوارض پذیره واحدهای تجاری، عوارض مازاد بر تراکم در ارتفاع، عوارض مازاد بر تراکم در سطح و عوارض مازاد بر تراکم در ارتفاع منفی از مصوبات شورای اسلامی شهر همدان مغایر قانون و خارج از حدود اختیار نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف 20 روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
جواد جباریرئیس هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری