صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/03/21
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر بندر ترکمن
موضوع
درخواست دستور موقت پس از صدور رای بدوی و قبل از قطعیت آن
پرسش
چنانچه پس از صدور رای بدوی در دادگاه حقوقی و قبل از قطعیت آن، درخواست دستور موقت به دادگاه ارسال شود تکلیف چیست؟ آیا اتخاذ تصمیم با مرجع بدوی است یا دادگاه تجدید نظر؟
نظر هیات عالی
هرچند در قانون در مورد زمان تقدیم درخواست دستور موقت ساکت است اما با توجه به شباهت و اهداف مشترک با قرار تامین خواسته و همچنین نظر به اینکه در ماده 108 قانون آیین دادرسی مدنی تامین خواسته صرفاً قبل از طرح دعوی و یا در جریان دادرسی امکانپذیر میباشد؛ لذا در مورد سوال، صدور دستور موقت فقط قبل از تقدیم دادخواست اصلی و یا در جریان دادرسی امکانپذیر میباشد.
نظر اکثریت
ماده 108 قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص تامین خواسته، زمانهای تقدیم دادخواست را به صراحت معین و به قبل از تقدیم دادخواست یا زمان طرح دادخواست و یا در جریان دادرسی تا وقتی که حکم قطعی صادر نشده تقسیم نموده است لکن در قانون در مورد دستور موقت چنین تصریحی نداریم. ماده 311 قانون فوق الذکر بیان میدارد: چنانچه اصل دعوا در دادگاهی مطرح باشد مرجع دستور موقت همان دادگاه خواهد بود و در غیر این صورت مرجع درخواست دادگاهی میباشد که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد. بنابراین این ماده بیانگر آن است که اگر دعوا در جریان دادرسی قرار داشته باشد درخواست دستور موقت پذیرفته میشود. همچنین ماده 318 قانون مزبور مقرر میدارد: پس از صدور دستور موقت در صورتی که از قبل اقامه دعوا نشده باشد، درخواست کننده باید حداکثر ظرف بیست روز از تاریخ صدور دستور، به منظور اثبات دعوای خود به دادگاه صالح مراجعه و دادخواست خود را تقدیم و گواهی آنرا به دادگاهی که دستور موقت صادر کرده تسلیم نماید در غیر این صورت دادگاه صادر کننده دستور موقت به درخواست طرف از آن رفع اثر خواهد کرد. بنابراین مطابق این ماده قبل از تقدیم دادخواست نیز صدور دستور موقت ممکن است. اما در خصوص صدور دستور موقت بعد از زمان صدور رای و قبل از قبل از قطعیت رای ابهام وجود دارد. ماده 325 این قانون مقرر میدارد: قبول یا رد دستور موقت مستقلاً قابل اعتراض نیست. فلذا اعتراض به دستور موقت در زمان اعتراض به رای اصلی است بنابراین از این ماده میتوان این گونه برداشت کرد که در زمان صدور رای باید دستور موقتی صادر شده باشد چون بعد از اینکه رای صادر شد صدور دستور موقت وجاهتی ندارد. زیرا فرض صلاحیت دادگاه تجدید نظر برای صدور دستور موقت زمانی مطرح میشود که اصل دعوا با تجدیدنظرخواهی در آن دادگاه مطرح باشد نه اینکه درخواست دستور موقت قبل از طرح دعوای اصلی به دادگاه تجدید نظر ارسال شده باشد. با توجه به صراحت ماده 311 چنانچه دعوا در دادگاه تجدیدنظر مطرح شده باشد مرجع درخواست دستور موقت همان دادگاه خواهد بود چون در قانون درباره صدور دستور موقت در مرحله تجدید نظر ترتیب دیگری مقرر نشده بنابراین صدور دستور موقت از سوی دادگاه تجدید نظر قانونی است.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه مبحث دادرسی فوری در قانون آیین دادرسی مدنی قبل از مبحث تجدید نظر آمده و در مبحث تجدیدنظر به دادرسی فوری اشاره نشده است و نیز در ماده 318 همان قانون آمده است که پس از صدور دستور موقت در صورتی که از قبل اقامه دعوا نشده باشد درخواست کننده میتواند تا بیست روز از تاریخ صدور دستور موقت به منظور اثبات دعوای خود به دادگاه صالح مراجعه و دادخواست خود را تقدیم کند. لذا منظور از دادگاه صالح دادگاه بدوی است زیرا به دادگاه تجدید نظر نمیتوان از ابتدا دادخواست داد. به علاوه اینکه مطابق ماده 325 همین قانون دستور موقت ضمن تجدیدنظرخواهی از اصل دعوا قابل اعتراض است لذا برای حفظ قابل اعتراض بودن رای، دادگاه بدوی باید آن را صادر کند. بنابراین دادگاه تجدید نظر نمیتواند دستور موقت صادر کند و باید درخواست به دادگاه بدوی مطرح شود. در این صورت باید درخواست صدور دستور موقت را نگه داریم تا اگر نسبت به رای اصلی پرونده اعتراض صورت گرفت به دادگاه تجدید نظر ارسال شود اما اگر اعتراضی نکرد باید درخواست صدور دستور موقت رد شود چون موعد زمانی طرح آن رعایت نشده لذا طرح این دعوا فاقد وجاهت قانونی است و این رد دادخواست در صورت اعتراض به رای اصلی قابل اعتراض است.