فسخ نکاح به دلیل کم توانی ذهنی زوجه

تاریخ دادنامه قطعی: 1401/03/24

پیام: صرف کم توانی ذهنی زوجه موجب فسخ نکاح نیست.

خلاصه جریان پرونده: به این شرح است.که اقای م. م. ک. دادخواستی به طرفیت همسرش خانم س. ه. ح. و. ک. به خواسته فسخ نکاح تقدیم و در متن دادخواست وکیل او توضیح داده است.که موکل در ابان ماه 97 با خوانده عقد دایمی نموده پس از مدت زمانی متوجه شد که زوجه دارای سلامت عقلی نبوده و قادر به انجام امورات ویژه مالی و حتی گرفتن شماره تلفن چند رقمی نمی‌باشد. این امر در زمان عقد در زوجه وجود داشته و خانواده زوجه را کتمان نموده‌اند با توجه به شرایط اجتماعی حاکم بر جامعه و ضرورت ادامه زندگی که عموما و اصولا مستلزم سلامت روانی روحی و عقلی بوده و عدم تسلط بر مسایل مالی و تاثیر ان بر ادامه زندگی و اینده فرزندان می‌تواند اثار زیانباری داشته باشد. تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح دارد. پرونده جهت رسیدگی به شعبه اول دادگاه عمومی بخش گتاب ارجاع شده است.جلسه رسیدگی در مورخ 400/9/15 با حضور وکلای طرفین تشکیل شده است.وکیل خوانده پاسخ داده است.که شرایط فسخ نکاح در مواد 1123 و 1121 قانون مدنی احصا شده است.و کم توانی ذهنی بر فرض وجود از موارد فسخ نکاح نیست بر فرض وجود حق فسخ برای خواهان اعمال فسخ فوری است.تاریخ عقد اصحاب دعوا مهرماه 1397 است.و خواهان بعد از سه سال اقدام به طرح دعوا نموده است.موکل دارای مدرک تحصیلی دیپلم متوسطه است.و چند ترم در دانشگاه تحصیل نموده است.ادعای خواهان از این منظر محکوم به رد می‌باشد. وکیل خواهان توضیح داده که مبنای عقد بر پایه سلامت عقلی و روحی و روانی زوجین است.و میزان تشخیص بیماری با ارجاع امر به کمیسیون پزشکی معلوم می‌گردد. تقاضای ارجاع امر به کارشناسی دارم. و تقاضای استعلام از اداره بهزیستی دارد. تا معلوم شود. ایا زوجه تحت حمایت ان اداره بوده است.یا خیر و تقاضای استعلام از اموزش و پرورش دارم. تا معلوم شود. ایا در مدارس استثنایی تحصیل نموده است.یا خیر دادگاه پس از استماع اظهارات وکلای طرفین ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 400 صرف نظر از اینکه دلیلی از سوی وکیل خواهان مبنی بر اینکه وجود سلامت روحی، روانی و عقلی، وصفی است.که عقد متباینا بر ان واقع گردیده است، ارایه نشد و در فرض صحت و اثبات چنانچه زوجه هنگام عقد محجور باشد. و ولی یا قیم ان عقد را تنفیذ نکند، موجب بطلان ان خواهد بود، نظر به اینکه خیار فسخ فوری است.و ادعای زوج (با فرض صحت و اثبات) در همان روزهای اولیه پس از عقد احراز می‌شود. و گذشت بیش از سه سال از عقد، مطابق عرف و عادت موجب سقوط این حق شده است، لذا ضمن توصیه به زوجین در حسن معاشرت و معاضدت در تشیید مبانی خانواده حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر نموده است

این رای مورد اعتراض وکیل زوج قرار گرفته و پرونده جهت رسیدگی به اعتراض او به شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان مازندران ارجاع شده است.و دادگاه تجدید نظر در جلسه فوق العاده مورخ 400/12/21 به اعتراض رسیدگی و به شرح دادنامه شماره --- - 400 صرف نظر از اینکه بیش از سه سال از زمان ازدواج طرفین سپری شده است.و با فوریت فسخ در تناقض می‌باشد. با توجه به اینکه مستند و مدرکی دال بر بیماری زوجه بوده و مشمول مادتین 1121 و 1123 قانون مدنی گردد. از جانب زوج ارایه نشده است.و صرف کم توانی ذهنی موجب فسخ نکاح نیست خصوصا که زوجه دارای مدرک دیپلم با معدل خوب می‌باشد. که جملگی حکایت از ان دارد. که بیماری خاصی نداشته است.و لذا با رد تجدیدنظرخواهی به عمل امده دادنامه معترض عنه را تایید نموده است

این رای در تاریخ 400/12/22 به طرفین ابلاغ ووکیل زوج در تاریخ 401/1/6 نسبت به ان فرجام خواهی نموده است.و پرونده جهت رسیدگی به اعتراض او به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است.لایحه فرجام خواهی او هنگام شور قرائت میگردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ج. ب. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 400 صادره از شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان مازندران فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

عقد ازدواج در ابان ماه 1397 با مهریه تعداد 100 قطعه سکه تمام بهار ازادی منعقد شده است.زوج به دلیل تدلیس در عقد (کم توانی ذهنی زوجه) تصمیم به انحلال عقد و جدایی گرفته است.و در مهر ماه 1400 دادخواست فسخ نکاح را تقدیم نموده است.و دادگاه با توجه به گذشت بیش از سه سال از زمان ازدواج طرفین و اینکه صرف کم توانی ذهنی موجب فسخ نکاح نیست حکم بر بطلان دعوی زوج صادر نموده است.فرجام خواهی وکیل زوج نسبت به رای صادره از دادگاه تجدید نظر با هیچ یک از جهات ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد. و ایراد و اشکال موثری بر نحوه رسیدگی و توجه به دلایل و رعایت اصول و قواعد دادرسی در پرونده مشاهده نمی گردد. هییت شعبه مستندا به ماده 370 همان قانون رای فرجام خواسته (دادنامه شماره --- - 400 صادره از شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان مازندران) را ابرام می‌نماید./ت

شعبه پنجاهم دیوان عالی کشور

ح. ط. (رییس) ج. ب. (عضو معاون)