خلاصه جریان پرونده:
در تاریخ 1399/05/05 اقای ح. ش. به وکالت از طرف اقای س. م. ب. ا. به طرفیت خانم ل. ر. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق تقدیم نموده که حسب الارجاع در شعبه 14 دادگاه عمومی حقوقی شهرستان سنندج ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد و اقای ب. س. وکیل پایه یک و مشاور حقوقی با تقدیم وکالتنامه از جانب خوانده (زوجه) اعلام وکالت نموده است.در جلسه رسیدگی مورخ 99/6/23 که با حضور وکلای طرفین تشکیل گردیده وکیل خواهان اظهار داشت خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است.وکیل خوانده اظهار داشت موکل راضی به طلاق نمیباشد. و در صورت صدور حکم طلاق تمام حقوق خود را مطالبه می نماید. و موکل از تاریخ 1399/04/23 در منزل زوج نیستند و از منزل بیرون رانده شدند و اجرت المثل امور بچه داری و امور منزل را با قصد اجرت انجام داده و شاهد دارد. و شرط تا تنصیف را مطالبه مینماید. و اموال شامل یک باب واحد مسکونی اپارتمانی دامپزشکی واقع در *و خودرو سمند 1385و یک قطعه زمین واقع در *و نیز مهریه مندرج در سند نکاحیه میباشد. و نحله و جهیزیه که در سند ازدواج نیامده ولی برای اثبات ان شاهد داریم و لیست اموال جهیزیه را ارایه خواهم داد و در مورد فرزندان مشترک زوجین دارای دو فرزند مشترک دختر 9 ساله و پسر 19 ساله میباشند و درخواست نگهداری فرزند مشترک دختر و پرداخت نفقه وی از زوج را دارد. و زوجه باردار نیست. سپس دادگاه قرار استماع شهادت شهود را صادر نموده و هم چنین جهت ایجاد سازش بین طرفین قرار ارجاع امر بداوری را صادر کرده است. داوران منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین بوده تقدیم داشته اند درجلسه بعدی رسیدگی 99/8/26 که جهت استماع گواهی گواهان با حضور زوجین و وکلای انان تشکیل گردیده بدوا خواهان و وکیل وی اظهار داشتند لیست اموال ارایه شده به عنوان جهیزیه از سوی وکیل خوانده را قبول داریم و حاضر به تحویل ان هستیم و غیر از یخچال 12 فوت ارج ایرانی و گاز پنج شعله معمولی مابقی اقلام موجود است.و در مورد دو قلم مذکور حاضرم انها را خریداری و تحویل بدهم. وکیل خوانده اظهار داشت گواهان در مورد اثبات اجرت المثل حاضرند تقاضای تحقیق از انان را دارم. دادگاه فی المجلس از دو شاهد مرد تعرفه شده در اوراق 20 و 21 پرونده استماع گواهی به عمل اورده و گواهان تعرفه شده که برادران خوانده (زوجه) میباشند به اتفاق گواهی داده اند که بارها از خوانده (خواهرشان) شنیده اند که کارهای زندگی مشترک را در قبال مزد انجام میدهد و ادعای خوانده را در مورد قصد اخذ اجرت در مقابل کارهای روزانه منزل تصدیق و گواهی نمودهاند و سپس دادگاه به درخواست خواهان و وکیل ایشان قرار اتیان سوگند خوانده را صادر و فی المجلس خوانده (زوجه) درمحضر دادگاه و در حضورخواهان با الفاظ جلاله سوگند یاد نموده که از ابتدای زندگی مشترک انجام امور خانه داری و بچه داری و شیردهی و نظافت منزل و دیگر کارهای روزمره زندگی مشترک با قصد اخذ اجرت انجام داده ام و این موضوع را هم از ایشان بارها در زندگی مشترک مطالبه نموده ام و سپس دادگاه جهت تعیین حقوق زوجه از بابت نفقات معوقه از تاریخ 99/4/23 لغایت اجرای طلاق و نفقه ایام عده و حق المتعه (نحله) و اجرت المثل و شرط تا نصف دارایی موضوع را بکارشناس ارجاع نموده و کارشناس منتخب دادگاه به شرح نظریه کتبی تقدیمی در برگ 26 پرونده نفقه ایام عده را ماهیانه نهصد هزار تومان جمعا دو میلیون و هفتصد هزار تومان ونفقه ایام زوجیت از مورخ 99/4/23لغایت ثبت واقعه طلاق را ماهیانه مبلغ هفتصد هزار تومان و نحله ایام زوجیت را مبلغ ده میلیون تومان و اجرت المثل ایام زندگی زناشویی را جمعا مبلغ سی میلیون تومان ودر مورد شرط تنصیف دارایی مندرج در سند ازدواج اموال زوج را که مورد قبول ایشان بوده شامل یک اپارتمان 80 متری واقع در *و یک دستگاه سمند مدل 88 اعلام و اضافه نموده که ادعای زوجه در مورد یک قطعه زمین کشاورزی *مورد قبول زوج قرار نگرفته است. وکیل خوانده به نظریه کارشناس در قسمت مربوط به مبلغ تعیینی از بابت نفقه و اجرت المثل اعتراض و تقاضای ارجاع امر به هیات کارشناسان را خواستار گردیده دادگاه موضوع را به همان کارشناس منتخب جهت ملاحظه اعتراض وکیل زوجه و ادای توضیحات لازم ارجاع نموده و کارشناس طی لایحه تقدیمی در خصوص نظریه کارشناسی تقدیمی خود توضیحات لازم را بیان نموده و همان نظریه قبلی خود را من جمیع جهات تایید نموده است. وکیل خواهان طی لایحه مورخ 1399/12/03 اعلام نموده که خوانده مهریه مافی القباله خود را از طریق ثبت اسناد و املاک *با صدور اجراییه مورد مطالبه قرار داده که منزل مسکونی و خودرو موکل را توقیف لیکن یکی از بستگان زوج خودرو را تصاحب و مبلغ ریالی ان را به حساب سپرده ثبت اسناد و املاک واریز کرده است. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره 321386 مورخ 1400/02/07 پس از ذکر خواسته خواهان و اظهارات وکلای طرفین و اقدامات قضایی انجام شده در استماع گواهی گواهان زوجه و ارجاع موضوع به داوری و هم چنین کارشناسی سرانجام با توجه به نظریه داوران و ملاحظه اظهارات خواهان و اصرار وی به جدایی و عدم تمایل به ادامه زندگی مشترک و امادگی برای پرداخت حقوق زوجه و توجها به قاعده فقهی (الطلاق بید من اخذ بالساق) و نیز نظریه کارشناسی دعوی خواهان را وارد تشخیص و با استناد مواد 20 و 29 و 34 و 35 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 و ماده 1133 قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق با رعایت مقررات و قواعد مسلم مذهب متبوع زوج صادر و مدت اعتبار گواهی صادر را سه ماه پس از ابلاغ رای قطعی یا قطعی شدن رای اعلام و توضیح داده که فرزندان مشترک از سن حضانت خارج هستند و نزد پدرشان میباشند و زوجه برابر اقرار وکیل وی باردار نیست و اخذ گواهی پزشک ذی صلاح در مورد وجود جنین یا عدم ان برای ثبت طلاق الزامی است.و نوع طلاق رجعی و سه طهر عده دارد. و در مورد حقوق مالی زوجه به شرح زیر تعیین تکلیف نموده است: الف - زوجه از طریق اجرای ثبت اسناد و املاک مهریه اش را مطالبه نموده است. ب - جهیزیه بدین شرح یخچال 12 فوت ارج ایرانی - گاز 5 شعله معمولی - 6 عدد پشتی ترکمن - کمد ویترینی - دو عدد کمد رخت اویز و یک عدد دراور - مبل 8 نفره ترکمن توسط زوج به زوجه مسترد شود. ج - نفقه ایام زوجیت از تاریخ 1399/04/23 لغایت ثبت طلاق هر ماه هفتصد هزار تومان و نفقه ایام نیز هرماه نهصد هزار تومان تعییم میگردد. د - حق المتعه (نحله) برای ایام زناشویی بمبلغ پنج میلیون تومان تعیین میگردد. ه - اجرت المثل ایام زوجیت مبلغ سی میلیون تومان. و- شرط تا نصف اموال و دارایی زوج مبلغ پنج میلیون تومان تعیین میگردد. که حقوق معینه باید توسط زوج در حین ثبت طلاق به زوجه پرداخت گردد. پس از ابلاغ رای صادره وکیل زوج در مهلت قانونی نسبت به ان تجدیدنظر خواهی نموده و عمده اعتراض وی نسبت به بمبالغ تعیین شده بابت شرط تنصیف و نیز اجرت المثل و نفقه میباشد. که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر *شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر حسب الارجاع در وقت فوق العاده به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 937930 مورخ 1400/03/29 اعتراض تجدیدنظر خواه را غیروارد و دادنامه تجدیدنظرخواسته را مطابق دلایل و محتویات پرونده و موازین قانونی تشخیص و با استناد ماده 358 قانون ایین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظر خواهی، دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در مهلت قانونی از سوی وکیل زوجه با تقدیم دادخواست مورد فرجامخواهی قرار گرفته که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت میگردد.
هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 937930- 1400/03/29 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:
رای شعبه
فرجامخواهی وکیل فرجام خواه خانم ل. ر. نسبت به دادنامه شماره 637930 مورخ 1400/03/29 شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان کردستان متضمن تایید دادنامه شماره 321386 مورخ 1400/02/07 صادره از شعبه 14 دادگاه عمومی حقوقی شهرستان سنندج که به موجب ان به درخواست زوج (فرجامخوانده) گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق با لحاظ حقوق مالی متعلق به زوجه اصدار یافته است.با توجه به جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست اولا- زوج فرجامخوانده متقاضی طلاق همسرش بوده و وفق مقررات ماده 1133 قانون مدنی و مقررات مذهب متبوع وی اختیار دارد. هروقت که بخواهد همسرش را با رعایت مقررات قانونی مطلقه نماید. و مخالفت و عدم رضایت زوجه فرجامخواه در خصوص مورد موثر در مقام نمیباشد. ثانیا- در اجرای ماده 29 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 در دادنامه بدوی در خصوص کلیه حقوق قانونی زوجه شامل مهریه و جهیزیه و اجرت المثل و نفقات ایام زوجیت و عده و تنصیف دارایی زوج و حتی نحله ایام زوجیت اتخاذ تصمیم و تعیین تکلیف به عمل امده و عمده اعتراض وکیل زوجه قلت ارقام تعییم شده بابت تنصیف دارایی و اجرت المثل و نفقات میباشد. که هیچ یک وارد و موجه نیست زیرا وکیل زوجه در مورد یک قطعه زمین مورد ادعا هیچ دلیلی بر تعلق ان به زوج ارایه ننموده و زوج هم منکر مالکیت خود در زمین کشاورزی مورد ادعا میباشد. و یکباب منزل مسکونی و یکدستگاه خودرو که هرچند تعلق این اموال به زوج حسب اقرار نامبرده و موجود در پرونده محرز بوده ولی اموال مذکور باظهار وکیل زوج از سوی اداره اجرای ثبت جهت وصول مهریه مورد مطالبه زوجه مورد توقیف قرار گرفته و مهریه زوجه هم از محل این اموال توقیف شده بایستی تامین و پرداخت گردد. و به علاوه مطابق شرط مندرج در سند نکاحیه تشخیص میزان استحقاق زوجه در اموال و دارایی موجود زوج به دست امده در ایام زوجیت از بابت تنصیف با دادگاه بوده و میزان استحقاق هم تا نصف دارایی خواهد بود بنابراین دادگاه با لحاظ کلیه عوامل موثر در قضیه و سنوات زندگی مشترک و نوع کارهاییکه زوجه در ایام زندگی مشترک در منزل زوج انجام داده است.و میزان و مقدار دارایی موجود زوج و وضعیت فعلی این اموال و مالا وسع مالی زوج میزان استحقاق زوجه فرجامخواه در اموال و دارایی موجود زوج از بابت تنصیف دارایی و اجرت المثل ایام زناشویی و نفقات ایام زوجیت و عده را تعیین و مورد لحاظ و لحوق حکم قرار داده است.که ارقام تعیین شده بابت حقوق مذکور متعارف و متناسب بوده و تشخیص دادگاه در خصوص مورد مغایرتی با موازین قانونی ندارد. بنا بمراتب اشعاری دادنامه های بدوی و فرجامخواسته در حدود اعتراضات مطروحه با لحاظ مجموع اوراق و محتویات پرونده موجها و مطابق موازین قانونی و مقررات مذهب متبوع زوجین اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش برارای مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات وکیل فرجامخواه در حدی نیست که خلل و خدشه ای بر ارای مرقوم وارد و موجبات نقض دادنامه معترض عنه را فراهم سازد و چون از حیث رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد موثری در نحوه رسیدگی دادگاه و صدور حکم مشهود نمیباشد. لهذا ضمن رد فرجامخواهی فرجامخواه به استناد مواد 370 و 396 قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته در حدود اعتراض مطروحه ابرام میگردد.
رئیس شعبه هشتم دیوان عالی کشور: ح. ع. مستشار: ح. م. ه.