شورای اقتصاد در جلسه مورخ 1403/11/01 درخواست شماره 534 - 20/2 مورخ 1403/08/15 آن وزارت برای اصلاح مصوبه شماره 578237 مورخ 1401/10/25 شورای اقتصاد موضوع «طرح حمل و نقل درون شهری عمومی و پاک» را به استناد ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و آییننامه اجرایی آن، مورد بررسی قرار داد و با رعایت سایر قوانین و مقررات، طرح «نوسازی و جایگزینی 460 هزار دستگاه ناوگان حمل و نقل عمومی درون شهری با انواع برقی، هیبریدی، پایه گازسوز و با آلایندگی پایین» را به شرح ذیل تصویب نمود:
1- هدف، مشخصات و دستاورد طرح:
1- 1 - هدف از اجرای این طرح، مدیریت ناترازی تولید و مصرف سوخت های فسیلی (نفت گاز، بنزین) در بخش حمل و نقل عمومی و کاهش انتشار آلاینده های زیست محیطی و بهبود کیفیت هوای شهرهای کشور به ویژه کلانشهرها، از طریق اسقاط خودروهای فرسوده و حمایت از حمل و نقل عمومی و پاک است.
1- 2 - در این طرح، کمک هزینه بلاعوض از محل صرفه جویی سوخت، جهت اسقاط و نوسازی خودروهای فرسوده برای کاهش هزینه های مالکیت خودروها با آلایندگی کمتر پرداخت میشود. منابع مورد نیاز توسط دولت از محل عواید حاصل از جایگزینی و صرفه جویی سوخت به استناد قانون برنامه هفتم پیشرفت اختصاص می یابد.
1- 3 - اهداف کمی طرح شامل جایگزینی 10300 دستگاه اتوبوس شهری دیزلی/دوگانه سوز فرسوده با اتوبوس های شهری پایه گازسوز (سی ان جی و ال ان جی)، جایگزینی 119 هزار دستگاه تاکسی (سدان و ون) بنزینی /دوگانه سوز فرسوده با تاکسی دوگانه سوز (سی ان جی)، برقی، هیبریدی و بنزینی با مصرف پایین، جایگزینی و نوسازی 8700 دستگاه مینی بوس درون شهری فرسوده، جایگزینی 300 هزار دستگاه موتورسیکلت فرسوده (با اولویت کاربراتوری) با موتور سیکلت برقی (اشتراکی و کار) توسعه 22 هزار دستگاه دوچرخه /اسکوتر (با کاربری اشتراکی) است.
2- سرمایه گذاران و متقاضیان طرح:
2- 1 - سرمایه گذاران عامل صرفه جویی طرح شامل اشخاص حقیقی یا حقوقی از جمله بانک ها یا موسسات مالی و اعتباری، صندوق ها، شرکت های دولتی، شرکت /سازمان /نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت های خودروساز میباشند که در صورتی که اقدام به نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی (اتوبوس، تاکسی و موتور سیکلت) و یا ایجاد و توسعه ناوگان حمل و نقل اشتراکی (دوچرخه های اشتراکی معمولی / برقی) نماینده از تسهیلات یارانه صرفه جویی سوخت مطابق جدول شماره (1) بهره مند می گردند.
2- 2 - متقاضی طرح از طرف وزارت کشور، سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور، اتحادیه های وابسته به این سازمان و شهرداری های سراسر کشور میباشند.
تبصره 1: رعایت مواد (4) و (5) آییننامه اجرایی ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، بر عهده متقاضی است.
تبصره 2: در قراردادهای فی ما بین هیچ یک از اشخاص حقوقی فوق الذکر نباید همزمان به عنوان متقاضی و سرمایه گذار عامل صرفه جویی فعالیت نمایند. کمک بلاعوض یا ارائه تسهیلات توسط متقاضی که مستلزم بازگشت از محل منابع ماده (12) نباشد، برای توجیه پذیر کردن طرح سرمایه گذاری بلامانع است.
2- 3 - قرارداد /موافقتنامه های موضوع این مصوبه بین متقاضی، سرمایه گذار عامل صرفه جویی و شرکت بهینه سازی مصرف سوخت /سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل) منعقد میشود.
2- 4 - وزارت کشور مسئولیت اولویت بندی نیازمندی های متقاضیان را برعهده دارد. تایید و ارسال داده ها به شرکت بهینه سازی مصرف سوخت /سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل) بر عهده متقاضی است.
2- 5 - شرکت بهینه سازی مصرف سوخت از طرف وزارت نفت /سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل)، مسئولیت صدور کاربرگ های صرفه جویی سوخت (مطابق مبالغ مندرج در جدول شماره (1) و بر اساس تعداد خودروهای جایگزین شده) و هماهنگی اجرای طرح را بر عهده دارد.
تبصره - متن نمونه قرارداد /موافقتنامه این طرح، توسط شرکت بهینه سازی مصرف سوخت (به نیابت از وزارت نفت)/ سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل)، وزارت کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور تهیه و توسط وزرای نفت و کشور ابلاغ و در کلیه قراردادهای موضوع این مصوبه ملاک عمل قرار میگیرد.
3- بازپرداخت منابع حاصل از صرفه جویی:
سقف تعهد دولت برای کل طرح معادل چهار میلیارد و شانزده میلیون و هشتصد و هشتاد هزار (4/016/880/000) دلار است، که تا سقف اصل و سود مبلغ سرمایه گذاری شده سرمایه گذار عامل صرفهجویی (مطابق جدول شماره(2))، وزارت نفت تا زمان تشکیل سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معادل ارزش مقادیر صرفه جویی محقق شده را در سررسیدهای سه ماهه پس از اسقاط خودروی فرسوده و تحویل هر خودروی نو (به استثنای دوچرخه های اشتراکی) از محل منابع حساب بهینه سازی مصرف انرژی و مطابق ساز و کار ماده (46) قانون برنامه هفتم پیشرفت و آییننامه حساب بهینه سازی مصرف انرژی بازپرداخت می نماید.
4- ارزش مقادیر صرفه جویی شده سوخت:
ارزش صرفه جویی حاصل از شیوه های حمل و نقل مصرح در این مصوبه پس از اسقاط خودروهای فرسوده و ابطال گواهی اسقاط (به استثنای دوچرخه های اشتراکی) و ورود وسیله نقلیه جدید به ناوگان، در مقاطع زمانی سه ماهه با اعلام سرمایه گذار عامل صرفه جویی و تایید متقاضی و پس از تایید کاربرگ صرفه جویی توسط شرکت بهینه سازی مصرف سوخت /سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل) در طول مدت زمان بازپرداخت سرمایه گذاری طرح به شرح اقساط تعیین شده در جدول شماره (1) پیوست و مطابق بند (3) به سرمایهگذار عامل صرفه جویی بازپرداخت میشود.
5- تکالیف دستگاه های اجرایی:
5- 1 - وزارت کشور مکلف است:
الف) موقعیت ایستگاه های شارژ و مشخصات برق مورد نیاز را به وزارت نیرو ارسال نماید.
ب) از طریق شهرداری های ذیربط و در جهت حمایت از شیوه های حمل و نقل این مصوبه، نسبت به اختصاص فضای مناسب در تمام کلانشهرها و شهرها (متقاضی بهره مندی از تسهیلات موضوع) جهت احداث پست های شارژ /ایستگاه های توقف اتوبوس /مینی بوس /تاکسی، ایستگاه های پارک دوچرخه و مسیرهای تردد مناسب و پر اهمیت و مقرون به صرفه، تعیین نرخ اقتصادی کرایه اتوبوس /مینی بوس /تاکسی، وضع ضوابط انگیزشی برای شرکت های پیک موتور سیکلت و ضوابط بازدارنده برای سایر موتور سیکلت های بنزینی و دودزا، تعیین تعرفه انگیزشی استفاده از دوچرخه /اسکوترهای اشتراکی برای شهروندان از طریق پرداخت یارانه کمکی (در موارد ضروری) به شرکت های بهره بردار دوچرخه های اشتراکی اقدام نمایند.
5- 2 - وزارت نیرو مکلف است:
الف) ضوابط فنی و ایمنی بهره برداری از ایستگاه های شارژ را حداکثر 3 ماه پس از ابلاغ این مصوبه تهیه و ابلاغ نماید.
ب) برق مورد نیاز ایستگاه های شارژ را تامین نماید.
تبصره - تعرفه فروش برق خودروهای عمومی به صورت مجزا از تعرفه برق خودروهای شخصی با پیشنهاد وزارت نیرو به تایید هیات وزیران میرسد. در این زمینه ضروری است مشوق های لازم برای تشویق رانندگان برای شارژ خودروها در ساعات غیر اوج بار شبکه لحاظ شود.
ج) بنا به درخواست متقاضیان در قالب شبکه بر خط شارژ و شرکت های ارائه دهنده سرویس، نسبت به نصب کنتورهای برق مستقل برای شارژ باتری خودروهای برقی و ترکیبی قابل شارژ در ساختمان های عمومی اقدام نمایند، هزینه های مربوط به تهیه و نصب انشعاب و کنتور با متقاضی است.
3- 5 - [5- 3-] سازمان ملی استاندارد ایران مکلف است:
الف) نسبت به تدوین کلیه استانداردهای مورد نیاز جهت تایید نوع ناوگان برقی ظرف شش ماه پس از ابلاغ این مصوبه اقدام و موارد را برای تصویب به مراجع ذیربط ارسال نماید.
ب) با همکاری وزارت نیرو، استانداردهای مربوط به حوزه زیرساخت حمل و نقل برقی، از جمله زیرساخت شارژ را ظرف مدت شش ماه از ابلاغ این مصوبه به عنوان مبنای صحت سنجی و تایید نوع تجهیزات مرتبط در زیرساخت شارژ برای محصولات تولید داخل و یا وارداتی تدوین و به تصویب مراجع ذی ربط برساند.
ج) استانداردهای لازم در سطح خودرو و قطعات خودروهای برقی، خودران و متصل را ظرف شش ماه پس از ابلاغ این مصوبه تدوین و به تصویب مراجع ذیربط برساند.
6- ضوابط فنی، مشخصات و سایر الزامات اجرایی طرح:
6- 1 - کلیه ناوگان موضوع این مصوبه باید مطابق استانداردهای ملی باشد.
6- 2 - در تمام قراردادهای منعقده مطابق با ضوابط مندرج در قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان خودرو مصوب سال 1386 و اصلاحات بعدی آن و نیز آییننامه اجرایی قانون مذکور به شماره 7415/ت51681ه- مورخ 1395/01/28 و اصلاحات بعدی آن، تدابیر گارانتی و خدمات پس از فروش، جهت اطمینان از صحت عملکردی هر یک از شیوه های حمل و نقل موضوع این مصوبه، میبایست لحاظ شود.
3- 6 - [6- 3-] از ابتدای سال 1404 صدور و تمدید مجوز فعالیت کلیه جایگاه های سوخت شهری و بین شهری منوط به اختصاص فضای مورد نیاز برای احداث حداقل یک ایستگاه شارژ تک نازل برق میباشد.
6- 4 - استفاده باطری های سرب اسید در تمام شیوه های مورد حمایت این مصوبه ممنوع است.
6- 5 - موتور سیکلت های این طرح در توان های 2، 3، 4 و 5 کیلووات و هر یک 75 هزار دستگاه و مجموعاً 300 هزار دستگاه شامل یارانه صرفه جویی میباشند.
تبصره 1: با درخواست متقاضی و تایید شرکت بهینه سازی مصرف سوخت /سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل)، امکان نوسازی ناوگان با موتور سیکلت های با توان بالاتر به جای ناوگان با توان پایین تر، وجود دارد.
تبصره 2: وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است مجوز تولید و واردات موتور سیکلت های برقی را به گونه ای صادر نمایند که باطری هر گروه موتورسیکلت دارای توان مشابه دارای مشخصات فنی و استاندارد واحد باشد و امکان جابه جایی (سواپ) بین باطری ها وجود داشته باشد.
تبصره 3: متقاضی مکلف است جهت اطمینان از اختصاص باطری های سوآپ به موتور سیکلت های پیمایش بالا (موتور سیکلت های کار)، تمهیدات لازم را اتخاذ نماید.
6- 6 - سرمایهگذار عامل صرفه جویی موظف است در قبال شماره گذاری هر دستگاه ناوگان (اتوبوس /مینی بوس /تاکسی (سدان و ون)/ موتور سیکلت) جدید، حداقل یک دستگاه ناوگان فرسوده معادل آن، اسقاط و از رده خارج نماید و گواهی های اسقاط متناظر باید توسط پلیس راهور فراجا ابطال شود.
تبصره 1: سن فرسودگی ناوگان مطابق آییننامه اجرایی ماده (8) قانون هوای پاک / ماده (10) قانون ساماندهی صنعت خودرو و آییننامه اجرایی مربوطه، موضوع مصوبه شماره 243368 /ت61387ه- مورخ 1402/12/28 هیات وزیران تعیین میشود.
تبصره 2: با رعایت مفاد جدول معادل سازی گواهی های اسقاط مندرج در مصوبه شماره 243368/ت61387ه- مورخ 1402/12/28 هیات وزیران، امکان اسقاط تعداد معادل هر یک دستگاه از ناوگان موضوع این مصوبه، در قبال هر دستگاه ناوگان اتوبوس / مینی بوس / ون، وجود دارد.
6- 7 - وزارت کشور مجاز است با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت و با رعایت سقف تعهدات دولت در اجرای این مصوبه، نسبت به تغییر تعداد ناوگان هر گروه خودرویی (اتوبوس /تاکسی /تاکسی ون /موتور سیکلت) مندرج در جداول شماره (1) و (2) پیوست، اقدام نماید.
6- 8 - مشخصات ناوگان عمومی این مصوبه، مطابق مصوبات شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور است.
6- 9 - حداکثر بنزین ماهانه قابل اختصاص به تاکسی های سدان جدید پایه گازسوز 50 (پنجاه) لیتر، تاکسی های هربیدی 150 (صد و پنجاه) لیتر و ون های بنزینی جدید 400 (چهار صد) لیتر (فقط موضوع این مصوبه) است. شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران موظف است نسبت به صدور کارت سوخت تاکسی های این طرح با سهمیه مذکور اقدام و پیش بینی های لازم را در سامانه کارت هوشمند سوخت انجام نماید.
تبصره - سواری های عمومی که مطابق مصوبه شماره 355369 مورخ 1402/07/12 شورای اقتصاد از تسهیلات ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و از ارتقای نظام مالی کشور استفاده نموده و کارت سوخت بنزینی آنها به دوگانه سوز تبدیل شده است تا سه (3) سال از زمان تبدیل مشمول تسهیلات موضوع این مصوبه نمی شوند.
6- 10 - متقاضی موظف است با نصب سامانه موقعیت یاب بر روی خودروهای عمومی (به استثنای موتورسیکلت و دوچرخه) موضوع این مصوبه، از فعالیت ناوگان عمومی در بخش حمل مسافر اطمینان یابد.
6- 11 - اولویت استفاده از تسهیلات موضوع این مصوبه ناوگان دارای حداکثر عمر یا بیشینه پیمایش / بیشینه آلایندگی طی پنج سال گذشته است.
6- 12 - جایگزینی اتوبوس و مینی بوس گازوئیل سوز جدید با آلایندگی پایین مطابق با ضوابط مندرج در ماده (4) آییننامه فنی در زمینه کنترل و کاهش آلودگی هوا (موضوع ماده (2) قانون هوای پاک) موضوع مصوبه شماره 165642/ت58884ه- مورخ 1400/12/18 هیات وزیران و اصلاحات بعدی آن است.
6- 13 - معرفی موتورسیکلت های مشمول اجرای طرح، بر عهده متقاضی است.
14- 6 - [6- 14-] از مبلغ پرداخت 13676 دلار تاکسی های (سدان) برقی جدول شماره (1) مبلغ 10500 دلار سهم اسقاط و نوسازی و مبلغ 3176 دلار سهم کمک برای تامین باطری در پایان عمر مفید میباشد که متناسبا در اقساط بازپرداخت میبایست رعایت شود.
تبصره- قراردادهای منعقده سرمایه گذار عامل صرفه جویی به نحوی تنظیم شود، که سرمایه گذار متعهد به تحویل یک باتری جدید پس از پایان عمر باطری اولیه (منوط به دریافت باتری فرسوده) و کسر مبلغ فوق از قیمت تمام شده باطری شود و باطری فرسوده متعلق به سرمایه گذار باشد.
15- 6 - [6- 15-] تمامی قراردادها به صورت ارزی منعقد میشود و تبدیل میزان سرمایه گذاری در قراردادهای ریالی موضوع این طرح به مقادیر ارزی، بر اساس نرخ اعلامی مرکز مبادله ارز و طلای ایران در تاریخ تایید انعقاد قراردادهای موضوع این طرح، میباشد.
6- 16 - وزارت نفت / سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل) و وزارت کشور موظفند گزارش عملکرد طرح را به صورت فصلی به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال نمایند.
6- 17 - پس از تشکیل سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی تکالیف وزارت نفت در بند (3) این مصوبه به آن سازمان منتقل میشود.
6- 18 - این مصوبه جایگزین مصوبه شماره 578237 مورخ 1401/10/25 شورای اقتصاد میشود و تمامی ناوگان نوسازی شده که از تاریخ 1401/10/25 (زمان ابلاغ مصوبه 578237 شورای اقتصاد) نوسازی و وارد ناوگان شده اند، در صورت رعایت الزامات مصوبه و پس از انعقاد قراردادهای فیمابین، مشمول بهره مندی از تسهیلات موضوع طرح خواهد بود.
تبصره - وزارت /نفت سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی (در صورت تشکیل) مجاز است با درخواست سرمایه گذار، قراردادهای قبلی منعقده را با شرایط این مصوبه اصلاح نموده و کلیه بازپرداخت ها، از زمان انعقاد قرارداد جدید، مطابق این مصوبه صورت می پذیرد.
سید حمید پورمحمدی
جدول شماره (1): برآورد تعداد خودروها و حداکثر صرفه جویی قابل باز پرداخت
| میزان بازپرداخت (میلیون دلار) | صرفه جویی(بازپرداخت) هر دستگاه - دلار | میزان اقساط بازپرداخت به سرمایه گذار- هر دستگاه | مدت زمان بازپرداخت سرمایه گذاری | تعداد ناوگان (دستگاه) | محصول | ||
| صرفه جویی کل | صرفه جویی سالانه | دلار در هر سه ماه | سال | ||||
| 252,59 | 140,326 | 14,032 | 3,508 | 10 | 1,800 | اتوبوس شهری پایه گاز سوز | |
| 1200,86 | 266,858 | 22,238 | 5,560 | 12 | 4,500 | اتوبوس شهری برقی | |
| 296,8 | 74,199 | 9,274 | 2,318 | 8 | 4.000 | اتوبوس شهری دیزلی* | |
| 611,19 | 9.403 | 2,350 | 587,5 | 4 | 65,000 | تاکسی پایه گاز سوز | |
| 410,28 | 3176+10500 | 2,735 | 683,8 | 5 | 30,000 | تاکسی برقی + باطری اضافه** | |
| 151,34 | 10,089 | 1,681 | 420,4 | 6 | 15,000 | تاکسی هیبریدی(گاز،بنزین و برق) | |
| 168,24 | 28,041 | 4,673 | 1168,4 | 6 | 6,000 | تاکسی ون برقی | |
| 34,28 | 11,428 | 1,904 | 476,2 | 6 | 3,000 | تاکسی ون بنزینی | |
| 297,94 | 34,246 | 5,707 | 1427 | 6 | 8,700 | مینی بوس دیزلی | |
| 583,5 | 10945 | 486 | 121.6 | 4 | 300,000 | موتورسیکلت برقی | |
| 9,86 | 448 | 112 | 28 | 4 | 22,000 | دوچرخه / اسکوتر | |
| 4016,88 | - | - | - | - | 460,000 | جمع | |
جدول شماره 2- جدول اجرا و بازپرداخت تعهدات دولت به سرمایه گذار عامل صرفه جویی
| سال | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | جمع |
| اتوبوس شهری پایه گازسوز(تعداد) | 300 | 1000 | 500 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1800 |
| اتوبوس شهربرقی(تعداد) | 500 | 2500 | 1500 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 4500 | |
| اتوبوشهری دیزلی*(تعداد) | 1000 | 2000 | 1000 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 4000 |
| تاکسی پایه گاز سوز(تعداد) | 10000 | 30000 | 25000 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 65000 |
| تاکسی برقی(تعداد) | 6000 | 24000 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 30000 |
| تاکسی هیبریدی(تعداد) | 2000 | 10000 | 3000 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 15000 |
| تاکسی ون برقی(تعداد) | 1000 | 3000 | 2000 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 6000 |
| تاکسی ون بنزینی(تعداد) | 1500 | 1000 | 500 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3000 |
| مینی بوس دیزلی(تعداد) | 2000 | 5000 | 1700 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 8700 |
| موتور سیکلت برقی(تعداد) | 30000 | 150000 | 120000 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 300000 |
| دوچرخه/اسکوتر(دستگاه) | 7000 | 12000 | 3000 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 22000 |
| مجموع تعداد اجرا(دستگاه) | 61300 | 240500 | 158200 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 460000 |
| جمع بازپرداخت (میلیون دلار) | 0,00 | 237,20 | 532,10 | 654,20 | 654,20 | 561,10 | 385,50 | 225,80 | 178,10 | 146,20 | 131,10 | 115,90 | 104,50 | 68,10 | 20,88 | 4016,88 |