مقدمه
به استناد قانون «اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» مصوب 1365/12/12 مجلس شورای اسلامی و قانون «مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیرمجاز می نمایند» مصوب 1386 مجلس شورای اسلامی و در راستای اجرای مواد (2) و (4) و (22) آییننامه «سامان دهی و توسعه رسانه ها و فعالیت های فرهنگی دیجیتال» موضوع تصویب نامه شماره 172412/ت41255ه- مورخ 1389/08/03 هیات وزیران و نیز مصوبه مورخ 1397/06/04 شورای راهبری توسعه مدیریت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی راجع به سامان دهی مجوزهای این وزارت خانه، دستورالعمل «صدور مجوز و نظارت بر فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (رقمی)» به شرح ذیل ابلاغ میشود:
ماده 1-تعاریف:
1- 1 - مرکز: منظور «مرکز توسعه فرهنگ و هنر در فضای مجازی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» است.
1- 2 - کارگروه تنظیم گری: «کارگروه تنظیم گری و رسیدگی به امور فعالیت های فرهنگی دیجیتال» که اعضاء و وظایف آن در بندهای (6- 5) و (6-6) این دستورالعمل ذکر شده است.
1- 3 - واحد فرهنگی دیجیتال: هر سامانه، مکان کسب و کار، شخص حقوقی و یا تشکیلات؛ تحت هر شکل و عنوان از قبیل گروه، سازمان، مرکز، شرکت، موسسه، فروشگاه، کارگاه، کارخانه، شبکه، وب سایت، پایگاه اطلاع رسانی و یا رسانه برخط، که فعالیت فرهنگی دیجیتال انجام داده یا برای فعالیت فرهنگی دیجیتال مورد استفاده قرار میگیرد.
1- 4 - فعالیت فرهنگی دیجیتال: فعالیت فرهنگی مبتنی بر فناوری نوین اطلاعات و ارتباطات، شامل گونه های زیر:
الف. تصدی رسانه برخط.
ب. پدیدآوردن، تهیه کردن و عرضه بسته نرم افزاری رسانه ای و بسته نرم افزاری رسانه پرداز.
ج. تکثیر حامل دیجیتال و خدمات مرتبط، به قصد انتفاع یا برای عرضه؛ توسط تکثیرکننده.
د. نشر دیجیتال (برخط و برحامل).
ه-: ارایه هرگونه خدمات ویرایش محتوا با استفاده از ابزارهای مبتنی بر فناوری نوین اطلاعات و ارتباطات.
1- 5 - رسانه برخط: هر سامانه که امکان قراردادن محتوای دیجیتال در معرض دسترس عموم یا بیش از یک هزار مخاطب مشخص یا نامشخص از طریق بستر شبکه، نظیر شبکه گسترده جهانی، شبکه های محلی، شبکه های مبتنی بر فناوری بلوتوث، شبکه های تلفن ثابت و یا همراه را فراهم می آورد.
1- 6 - سکوی داخلی: بستر یا زیرساختی که امکان حضور یا مشارکت برخط مصرف کنندگان و عرضه کنندگان متکثرِ کالا و خدمات و محتوا را بر روی شبکه ملی اطلاعات فراهم مینماید و دارای قواعد و ساز و کارهای شفاف و بدون تبعیض است.
1- 7 - رسانه کاربرمحور: رسانه برخطی که بستر قراردادن محتوای دیجیتال در معرض دسترسی عموم یا بیش از یک هزار مخاطب مشخص و همچنین تعامل و تشکیل گروه ها و شبکه های مجازی را برای کاربران فراهم آورد.
1- 8 - پیام رسان اجتماعی: سامانه های کاربرمحور فراهم کننده بستر تعاملات اجتماعی برای برقراری ارتباط فردی و گروهی از طریق تبادل انواع محتوای چندرسانه ای.
1- 9 - سامانه: درگاه ملی مجوزهای کشور: به نشانی mojavez.ir
1- 10 - موافقت اصولی: معرفی نامه ای است که طی آن، موافقت اولیه مرکز با اشخاص حقوقی موضوع بند (2-2) این دستورالعمل در زمینه مورد درخواست اعلام میشود.
1- 11 - مجوز فعالیت: سندی است که مرکز، پس از احراز شرایط و صلاحیت های مقرر در این دستورالعمل، به نام متقاضی صادر نموده و دارنده آن، مجاز به فعالیت فرهنگی دیجیتال مورد تقاضا میباشد.
1- 12 - مدیر واحد فرهنگی دیجیتال: شخص حقیقی که پس از احراز شرایط و صلاحیت های مقرر در این دستورالعمل، نام وی به عنوان مدیر، در مجوز فعالیت درج شده و به نام دارنده مجوز یا در راستای منافع وی، فعالیت فرهنگی دیجیتال انجام می دهد.
ماده 2- شرایط لازم برای صدور مجوز:
اشخاص حقیقی و حقوقی و دستگاه های اجرایی با شرایط ذیل، مشمول دریافت مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (رقمی) در چارچوب این دستورالعمل هستند:
2- 1 - اشخاص حقیقی:
الف. دارا بودن تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
ب. دارا بودن حداقل 18 سال شمسی تمام.
ج. عدم سوءِ پیشینه کیفری موثر و عدم محرومیت از حقوق اجتماعی به تایید مراجع ذی ربط.
د. تاییدیه صلاحیت از مرکز حراست؛ که پس از تکمیل مدارک، به صورت خودکار (مکانیزه) در سامانه استعلام خواهد شد.
ه-. دارا بودن کارت پایان خدمت یا معافیت دائم یا معافیت موقت (مانند معافیت تحصیلی) برای آقایان.
و. دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم متوسطه یا معادل آن به تایید مراجع ذی صلاح.
2- 2 - اشخاص حقوقی:
2- 2- 1 - شرکت ها و موسسات غیرتجاری ثبت شده یا در شُرف ثبت:
الف. دارا بودن تابعیت ایرانی اکثریت عددی اعضای هیات مدیره.
ب. تعلق حداقل (51) درصد سهام یا سهم الشرکه به اشخاص حقیقی و یا حقوقی ایرانی.
ج. دارا بودن اساسنامه معتبر و مورد تایید از یکی از مراجع فرهنگی، اجتماعی، علمی و یا آموزشیِ جمهوری اسلامی ایران.
تبصره: شرکت ها و موسسات فاقد این شرط (جزء «ج» بند 2- 2- 1)، لازم است اساسنامه خود را در دو نسخه تنظیم و به همراه صورتجلسات تاسیس یا تغییرات شرکت یا موسسه مربوط، پس از امضا اعضاء، به تایید مرکز برسانند. اساسنامه یادشده باید متضمن موارد ذیل باشد:
ج/1. درج موضوع فعالیت های فرهنگی دیجیتال در اساسنامه شرکت یا موسسه.
ج/2. تصریح به اخذ تاییدیه مرکز برای هرگونه تغییر در موضوع فعالیت، مرکز اصلی فعالیت و مدیر عامل شرکت یا موسسه.
تبصره: اشخاص حقوقی مکلفند هرگونه تغییر در اعضای هیات مدیره، ایجاد و یا حذف شعبات را حداکثر ظرف مدت دو هفته بعد از ثبت تغییرات در اداره ثبت شرکت ها، به مرکز، اعلام و مدارک لازم را در سامانه بارگذاری نمایند. عدم ثبت تغییرات، تخلف محسوب شده و مطابق مصوبات کارگروه تنظیم گری با آن برخورد میشود.
ج/3. تصریح به التزام شرکت یا موسسه به رعایت کامل ضوابط و دستورالعمل های مرکز.
د. عدم توقیف، توقف، ورشکستگی و یا انحلال شرکت یا موسسه به حکم قطعی مقام صالح قضایی یا تصمیم مراجع ذی صلاح.
ه-. احراز شرایط مقرر در بند (2- 1) برای شخص مدیرعامل یا عناوین مشابه برای اتباع ایرانی.
و. احراز شرایط مقرر در بند (2- 1) برای اعضای هیات مدیره یا عناوین مشابه.
تبصره: در خصوص اتباع خارجی عضو هیات مدیره، برخورداری از شرایط مندرج در قسمت های (ب) و (د) و (و) بند (2- 1) کافی است.
2- 2- 2 - دستگاه های اجرایی:
معرفی فردی واجد شرایط بند (2- 1) به عنوان مدیر واحد فرهنگی دیجیتال؛ از سوی بالاترین مقام دستگاه اجرایی.
تبصره: دستگاه های اجرایی برای انجام گونه های فعالیت فرهنگی دیجیتال یا انتشار گونه های رسانه دیجیتال که به موجب قوانین و مقررات، جزءِ تکالیف، وظایف یا اختیارات آنهاست، نیاز به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ندارند.
ماده 3- مدارک لازم برای صدور مجوز:
3- 1 - مدارک لازم برای اشخاص حقیقی:
3- 1- 1- عکس پرسنلی
3- 1- 2- تصویر کارت ملی.
3- 1- 3- تصویر مدرک تحصیلی.
3- 1- 4- گواهی عدم سوءِ پیشینه موثر کیفری.
3- 1- 5 - تصویر کارت پایان خدمت یا معافیت دائم یا گواهی معافیت موقت برای آقایان.
3- 2 - مدارک لازم برای اشخاص حقوقی:
3- 2- 1- اساسنامه.
3- 2- 2- آگهی تاسیس.
3- 2- 3- آگهی آخرین تغییرات.
3- 2- 4- مدارک مذکور در بند (3- 1) برای مدیرعامل و اعضای ایرانی هیات مدیره اشخاص حقوقی و گذرنامه و ترجمه رسمی مدرک تحصیلی اتباع خارجی عضو هیات مدیره.
تبصره 1 : در خصوص بند (2-2-2)، لازم است علاوه بر مدارک مذکور در بند (3- 1)، معرفی نامه دستگاه اجرایی برای مدیر واحد فرهنگی دیجیتال نیز بارگذاری شود.
تبصره 2 : درصورت امکان احراز هویت متقاضیان با استفاده از خدمات بر خط دولت الکترونیک، حسب مورد، تصویر مدارک فوق الذکر دریافت نخواهد شد.
ماده 4- مرجع صادرکننده مجوز:
مرجع صدور مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (رقمی)، «مرکز توسعه فرهنگ و هنر در فضای مجازی» است.
ماده 5 - فرآیند صدور مجوز:
5- 1 - دریافت نام کاربری و کلمه عبور در سامانه.
5- 2 - تکمیل کاربرگ ها و بارگذاری مدارک لازم.
5- 3 - بررسی مدارک توسط کارشناسان مرکز (ظرف حداکثر دو روز کاری).
تبصره: در صورت اعلام نقص، متقاضی 10 روز کاری فرصت دارد تا نسبت به رفع آن اقدام نماید. در غیر این صورت پرونده به حالت تعلیق درآمده و فعال سازی مجدد آن، منوط به ثبت درخواست رفع تعلیق در سامانه میباشد.
5- 4 - استعلام از مرکز حراست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
تبصره: مرکز حراست موظف است حداکثر ظرف مدت (2) ماه، پاسخ استعلام ها را به مرکز اعلام نماید. در غیر این صورت، نتیجه استعلام، «تایید صلاحیت» تلقی خواهد شد.
5- 5 - درصورت تایید مرکز حراست، برای اشخاص حقیقی «مجوز» و برای اشخاص حقوقی «موافقت اصولی» صادر میشود.
5- 6 - ثبت یا اعمال تغییرات شخص حقوقی در مرجع ثبت شرکت ها و ارایه مستندات آن یا ارایه اساسنامه معتبر از سوی اشخاص حقوقی، مطابق شرایط مندرج در جزء (ج) بند (2- 2- 1).
تبصره: متقاضیان حقوقی پس از دریافت موافقت اصولی، شش ماه فرصت دارند تا مستندات ثبت یا اعمال تغییرات شخصیت حقوقی خود را ارائه نمایند. درصورت عدم ثبت شخصیت حقوقی یا ثبت تغییرات در مهلت مقرر، موافقت اصولی ابطال خواهد شد.
5- 7 - بارگذاری اساسنامه ثبت شده و آگهی تاسیس و آگهی آخرین تغییرات، حسب مورد، برای اشخاص حقوقی.
5- 8 - صدور مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (ظرف حداکثر 3 روز کاری).
ماده 6 - سایر مقررات:
6- 1 - دارنده مجوز موضوع این دستورالعمل، ملزم به رعایت موارد زیر است:
الف - اجرای کامل مفاد این دستورالعمل و مصوبات کارگروه تنظیم گری.
ب - انجام فعالیت های فرهنگی دیجیتال در چارچوب عناوین و مصادیق مصوب «کارگروه تنظیم گری» و مجوز مورد تقاضا.
ج - انجام سایر فعالیت های فرهنگی در چارچوب مجوز یا مجوز های اخذ شده از سایر مراجع قانونی ذی صلاح.
د - ثبت رسانه برخط، پیام رسان اجتماعی و سکوی داخلی در سامانه مرکز به نشانی Samandehi.ir وفق مقررات موضوعه.
ه- - اخذ شامد (شناسه الکترونیک محتوای دیجیتال) برای محتوایی که بر بستر رسانه های برخط یا سکوی داخلی یا پیام رسان اجتماعی، تکثیر یا نشر یا عرضه میشود.
تبصره: شامد (شناسه الکترونیک محتوای دیجیتال)، مجوز نشر و عرضه محتوا یا مجوز فعالیت محسوب نمی گردد.
و - حسب مورد؛ اخذ نماد اعتماد الکترونیکی از مرکز توسعه تجارت الکترونیکی برای رسانه برخط و سکوی داخلی، وفق مقررات موضوعه.
ز - حسب مورد؛ دارا بودن گواهی ارزیابی امنیتی سکوی داخلی از سازمان فناوری اطلاعات ایران یا مرکز مدیریت راهبردی افتا، وفق مقررات موضوعه.
ح - ارایه دسترسی لازم به مرکز یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت نظارت و بررسی محتوا.
ط - رعایت حقوق مالکیت مادی و معنوی صاحبان محتوا و نیز لزوم انجام تمهیداتی جهت حفظ حقوق مذکور.
6- 2 - صدور پروانه انتشار نشریات الکترونیک و مجوز تاسیس و فعالیت خبرگزاری ها و فعالیت های تبلیغاتی مطابق با قوانین و مقررات مربوط انجام میشود و از شمول این دستورالعمل، خارج است.
6- 3 - صدور مجوز برای متقاضیان نشر کتاب دیجیتال، مطابق شرایط و مدارک و فرآیندهای اعلام شده در دستورالعمل «صدور و تمدید پروانه فعالیت نشر کتاب» انجام میشود.
تبصره: دارندگان پروانه فعالیت نشر کتاب، صرفاً مجاز به نشر نسخه های دیجیتال (رقمی) کتاب هایی هستند که توسط انتشارات آنها منتشر شده اند و مجوز چاپ و نشر از دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دارند. نشر کتاب دیجیتال (رقمی) در سایر موارد، تابع شرایط و مقررات این دستورالعمل میباشد.
6- 4 - مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (رقمی)، نیاز به تمدید اعتبار ندارد و تنها از طرُق زیر، تعلیق یا ابطال میشود:
الف) صدور ابلاغیه تعلیق یا ابطال مجوز از سوی کارگروه تنظیم گری.
ب) صدور حکم قطعی از سوی مراجع قضایی.
ج) درخواست صاحبان مجوز.
تبصره 1 : تصمیمات کارگروه تنظیم گری در خصوص موضوعات فوق، قطعی و لازم الاجراست.
تبصره 2 : اعتبار مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (رقمی)، منوط به رعایت قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، از جمله ضوابط و مقررات فرهنگی و نیز اجرای کامل مفاد این دستورالعمل و مصوبات کارگروه تنظیم گری میباشد.
تبصره ه 3 : در خصوص افراد دارای معافیت موقت، مجوز، تا پایان مدت معافیت اعتبار دارد.
6- 5 - اعضای کارگروه تنظیم گری عبارتند از:
6- 5- 1- رئیس مرکز (رئیس کارگروه).
6- 5- 2- یکی از معاونان مرکز به انتخاب رئیس مرکز.
6- 5- 3- یک نفر از گروه مجوزهای مرکز به انتخاب رئیس مرکز بدون حق رای (دبیر کارگروه).
6- 5- 4- نماینده دفتر حقوقی و مالکیت فکری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
6- 5- 6- نماینده مرکز ملی فضای مجازی.
6- 5- 7- چهار نفر از مدیران واحد های فرهنگی دیجیتال (رقمی) یا صاحب نظران خبره در حوزه فعالیت های فرهنگی دیجیتال شاغل در بخش غیردولتی؛ به پیشنهاد رئیس مرکز و تایید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی.
6- 5- 8- نماینده هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی.
تبصره ه 1 : حکم اعضای کارگروه تنظیم گری برای مدت (2) سال از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر میشود و تجدید انتخاب آنها برای دوره های بعدی بلامانع است.
تبصره ه 2 : جلسات کارگروه تنظیم گری، به دعوت رئیس کارگروه، در محل مرکز تشکیل گشته و با حضور اکثریت اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات آن با رای حداقل 5 عضو، معتبر است.
6- 6 - وظایف و اختیارات کارگروه تنظیم گری عبارت است از:
6- 6- 1 - تعیین و رسیدگی به تخلفات واحد های فرهنگی دیجیتال (رقمی) و اتخاذ تصمیم در مورد اخطار شفاهی یا کتبی یا تعلیق یا ابطال مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (رقمی) و یا معرفی به مراجع قضایی.
تبصره: کارگروه میتواند اختیار مربوط به اخطار شفاهی یا کتبی را به رئیس مرکز، تفویض نماید.
6- 6- 2 - تصویب ضوابط اجرایی مربوط به فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال (رقمی).
6- 6- 3 - تدوین نظام رتبه بندی واحدهای فرهنگی دیجیتال (رقمی).
6- 6- 4 - نظارت بر اجرای صحیح آییننامه ساماندهی و تصویب مقررات مرتبط با انواع فعالیت های فرهنگی دیجیتال مندرج در بند (1-4).
6- 6- 5 - انجام سایر وظایفی که براساس مقررات و دستورالعمل های دیگر یا طبق نظر مرکز به کارگروه محول میشود.
6- 7 - واحدهای فرهنگی دیجیتال (رقمی) میتوانند در قالب مجامع، انجمن ها، اتحادیه ها و سایر تشکیلات مشابه در زمینه فعالیت فرهنگی دیجیتال فعالیت مشارکتی داشته باشند. صدور مجوز برای این گونه تشکل ها در چارچوب مقررات مربوطه صورت می پذیرد.
6- 8 - هرگونه فعالیت، اعم از تجاری و غیرتجاری در زمینه تولید، تکثیر، توزیع، عرضه و انتشار محتوای دیجیتال از جمله آثار دیداری یا شنیداری یا نوشتاری یا ترکیبی از آنها در هر شکل و قالب و نیز کالاهای شامل آثار مربوطه و همچنین فراهم آوردن امکان بهره برداری از آنها به هر شکل از قبیل پرداخت شتابی، خدمت ارزش افزوده، کیف پول مجازی، پرداخت درون برنامه ای، حق اشتراک، تبلیغات، مصرف ترافیک و غیره از طریق رسانه برخط، سکوی داخلی و پیام رسان اجتماعی، اعم از آن که به صورت برخط بارگیری گردد یا پس از سفارش متقاضی و کاربر، به وسیله پست، پیک یا سایر روش ها برای وی ارسال گردد، بدون اخذ مجوز فعالیت، ممنوع بوده و متخلفان، وفق قانون «نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت های غیرمجاز می نمایند» (مصوب 1386) و قانون «تعطیل موسسات و واحدهای آموزشی و تحقیقاتی و فرهنگی که بدون اخذ مجوز قانونی دائر شده و میشود» (مصوب 1372) و سایر قوانین موضوعه، مورد پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.
تبصره: اشخاص حقیقی در رسانه های کاربرمحور و پیام رسان های اجتماعیِ دارای مجوز فعالیت از مرکز، برای تولید، تکثیر، توزیع و عرضه محتوا یا برای تشکیل کانال (شبکه)، گروه و خدمات مشابه با کمتر از پنج هزار نفر عضو یا دنبال کننده، نیاز به دریافت مجوز فعالیت جداگانه ندارند.
6- 9 - واحدهای فرهنگی دیجیتال(رقمی)، تنها مجاز به توزیع، تکثیر، انتشار و عرضه محتوا و آثاری هستند که دارای تاییدیه یا مجوز تکثیر، انتشار و عرضه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باشند.
ماده 7- به منظور شفافیت، جلوگیری از تبعیض و نیز اطلاع یافتن متقاضیان از درخواست های در نوبت، فهرست متقاضیان مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال به همراه فهرست مجوزهای صادرشده، به صورت برخط در سامانه اطلاع رسانی میشود.
ماده 8- درصورت ابهام، سکوت، نقص یا اجمال این دستورالعمل، آییننامه «ساماندهی و توسعه رسانه ها و فعالیت های فرهنگی دیجیتال» موضوع تصویب نامه شماره 172412/ت 41255 ه- مورخ 1389/08/03 هیات وزیران، ملاک عمل است.
ماده 9- این دستورالعمل در (9) ماده و (18) تبصره در تاریخ 1403/02/11 به تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رسید. از این پس کلیه مقررات، دستورالعمل ها و شیوهنامه های قبلی مرتبط با موضوع این دستورالعمل، خاصه «ضوابط صدور مجوز تاسیس و فعالیت واحدهای فرهنگی دیجیتال» به شماره 1/70557 مورخ 1394/05/26 و «دستورالعمل صدور مجوز فعالیت واحد فرهنگی دیجیتال» به شماره 1400/165361 مورخ 1400/06/03 و «ضوابط صدور مجوز و نظارت بر فعالیت تجاری در زمینه عرضه کالای شامل آثار دیداری و شنیداری ازطریق رسانه های برخط» به شماره 1/132032 مورخ 1395/03/24 - که هر سه، مصوب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند - لغو میشود و صدور مجوز و نظارت بر فعالیت واحدهای فرهنگی دیجیتال (رقمی)، طبق دستورالعمل حاضر انجام می پذیرد. بدیهی است هرگونه تغییر در مفاد این دستورالعمل، منوط به طی فرآیند فنی و حقوقی لازم از مبادی قانونی ذی ربط (دفتر نوسازی و تحول اداری و دفتر حقوقی و مالکیت فکری) و با تایید شورای راهبری توسعه مدیریت این وزارت خانه خواهد بود.
محمدمهدی اسماعیلی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی