رای شماره 560 مورخ 1396/06/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 560

تاریخ دادنامه: 14/6/1396

کلاسه پرونده: 94/912

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: شرکت پادالون پاک با مدیریت آقای امیرحسین گیوه چی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال قید (فاصله هوایی) از بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند د ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتی موضوع ماده 31 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال قید (فاصله هوایی) از بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند د ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتی موضوع ماده 31 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

" هیات عمومی دیوان عدالت اداری در اجرای مفاد ماده (80) قانون دیوان عدالت اداری به دلایل مطروحه در ذیل تقاضای حذف کلمه (فاصله هوایی) را از بند (الف) ماده (1) آیین‌نامه اجرایی موضوع بند (د) ماده (132) قانون مالیاتهای مستقیم موضوع ماده (31) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور را دارد.

1- در قانون مذکور و همچنین در مفاد بند (د) ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم به هیچ وجه از فاصله هوایی بین شهرها عنوان نشده است.

2- در گذشته درباره اجرای مفاد مواد (132) و (138) قانون مالیاتهای مستقیم از حیث تعیین فاصله محل فعالیت مودی تا مراکز شهرها ابهاماتی وجود گردیده است.

3- هیات عمومی شورای عالی مالیاتی در رای صادره مذکور عنوان نموده است به منظور اتخاذ رویه واحد در تعیین فاصله بر اساس شرایط و عرف موجود باید مسیر زمینی محل فعالیت مودی از مراکز شهرهای مذکور در قانون ملاک عمل قرار گیرد.

4- به موجب بخشنامه شماره 6947-7/3/1380 وزیر امور اقتصادی و دارایی رسماً اعلام گردیده است شهرک صنعتی اشتهارد خارج از شعاع (120) کیلومتری تهران می‌باشد و واحدهای تولید مستقر در شهرک صنعتی مذکور با احراز سایر شرایط قانونی می‌توانند از معافیت موضوع ماده (132) اصلاحی قانون مالیاتهای برخوردار شدند.

5- با توجه به مراتب مذکور این شرکت اقدام به سرمایه گذاری و ایجاد واحد تولیدی در شهرک صنعتی اشتهارد نموده است تا بتواند از معافیت قانونی مذکور در ماده (132) قانون مالیاتها برخوردار گردد.

6- با وجود کلمه فاصله هوایی در بند الف ماده (1) آیین‌نامه اجرایی بند (5) ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتها موضوع ماده (31) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور فاصله هوایی بین تهران و شهرک صنعتی اشتهارد کمتر از (120) کیلومتر بوده و واحدهای مستقر در شهرک مذکور حائز شرایط برخورداری از معافیت نمی شوند.

7- همان طور که ملاحظه می فرمایند در مفاد بند (د) ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتها مصوب 1/2/1394 هیچ گونه قیدی در مورد تعیین فاصله هوایی وجود ندارد و ذکر آن در آیین‌نامه فوق الذکر برخلاف اصل مفاد قانون می‌باشد. ضمناً رای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی که در اجرای مفاد ماده (258) قانون مالیاتها صادر گردیده است برای شعب شورای عالی مالیاتی و هیاتهای حل اختلاف مالیاتی و در موارد مشابه لازم برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع می‌باشد.

8- با توجه به مراتب مذکور از آنجا که قید کلمه (فاصله هوایی) در بند (الف) ماده (1) آیین‌نامه مذکور موجب عدم استفاده از معافیت قانونی شرکتهای تولیدی از جمله این شرکت در شهرک صنعتی اشتهارد می‌گردد، از اعضای هیات عمومی دیوان عدالت اداری تقاضا دارد رای مقتضی مبنی برخلاف کلمه (فاصله هوایی) در آیین‌نامه مذکور صادر فرمایند."

متن ماده 1 آیین‌نامه مورد شکایت به قرار زیر است:

" ماده 1- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

الف- محدوده: شعاع (فاصله هوایی) یکصد و بیست کیلومتر برای تهران (به استثنای شهرکهای صنعتی استانهای قم و سمنان)، پنجاه کیلومتر برای اصفهان و سی کیلومتر برای سایر مراکز استانها و شهرهای بالای سیصد هزار نفر جمعیت.

ب- شهرک صنعتی: شهرکی که به استناد قانون راجع به تاسیس شرکت شهرکهای صنعتی ایران- مصوب 1362- با اصلاحات بعدی، ایجاد شده یا می‌شود.

پ- منطقه ویژه اقتصادی: منطقه ای که به استناد قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران- مصوب 1384- ایجاد شده یا می‌شود."

متعاقباً شاکی به موجب لایحه تکمیلی که به شماره 914-13/6/1395 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده اعلام کرده است که:

" هیات عمومی محترم دیوان عدالت اداری

با سلام

احتراماً، پیرو شکواییه شماره 9409980905800458-24/8/1394 موضوع حذف کلمه فاصله هوایی از بند الف ماده (1) آیین‌نامه اجرایی بند (د) ماده (132) اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم موضوع ماده (31) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مراتب زیر را به استحضار عالی می رساند:

1- به موجب مفاد تبصره (2) ماده (132) قانون مالیاتهای مستقیم مقرر گردیده است آیین‌نامه موضوع ماده (132) قانون مالیاتهای مستقیم حداکثر ظرف شش ماه پس از ابلاغ قانون توسط وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی و صنعت، معدن و تجارت با همکاری سازمان امور مالیاتی کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران برسد.

2- مفاد تبصره مذکور حاکی از آن است که آیین‌نامه تدوین و تصویب شده شامل بندهای ماده (132) قانون از جمله بند (د) ماده مذکور می‌گردد.

3- به پیوست یک نسخه فتوکپی از تصویب نامه هیات وزیران که در جلسه مورخ 21/11/1394 به تصویب رسیده به موجب بخشنامه شماره 165211/ت52642ه--16/12/1394 توسط معاون اول ریاست جمهوری ابلاغ شده است.

1-3- به موجب مفاد تبصره (3) ماده (2) تصویب نامه مذکور بدون ذکر فاصله هوایی واحدهای تولیدی و معدنی واقع در خارج شعاع یکصد و بیست کیلومتر مرکز استان تهران مشمول نرخ مالیاتی صفر قلمداد شده است.

2-3- در تبصره (4) ماده (2) تصویب نامه مذکور نیز از فاصله هوایی ذکری نشده است.

3-3-بر اساس سوابق موجود از جمله بخشنامه شماره 60464/12153/04/30-26/10/1374 که به تایید هیات عمومی شورای عالی مالیاتی نیز رسیده است مقررات در تعیین فاصله بر اساس شرایط و عرف موجود مسیر زمینی محل فعالیت مودی از مراکز شهرهای مذکور ملاک عمل قرار گیرد.

4-3- به موجب مفاد بخشنامه شماره 6947-7/3/1380 به صراحت با توجه به سوابق، مسیر زمینی آن هم مسیری که بیشتر مورد استفاده واحد تولیدی قرار می‌گیرد را برای تعیین فاصله مورد تایید قرار داده است.

5-3- در بند (الف) ماده (1) آیین‌نامه موضوع بند (د) ماده 132 شهرکهای استان سمنان و قم را استثناء نموده است که این خود برخلاف عدالت مالیاتی می‌باشد.

4- با توجه به مراتب مذکور و بر اساس مفاد تبصره (2) ماده (132) قانون مالیاتهای مستقیم و تصویب نامه مصوب 21/11/1394 هیات وزیران تصویب نامه اجرایی موضوع بند (د) ماده (132) قانون مالیاتهای مستقیم ملغی و بلااثر می‌باشد.

5- از اعضای هیات عمومی دیوان عدالت اداری تقاضای اعلام ابطال آن را دارد."

در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست معاونت امور حقوقی دولت (حوزه معاونت حقوقی رئیس جمهور) به موجب لایحه شماره 43892/28348-15/4/1395 توضیح داده است که:

" جناب آقای دربین

مدیرکل محترم هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری

با سلام واحترام:

در خصوص دادخواست موضوع پرونده شماره 94/912-2/9/1394 (ابطال بند «الف» ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند «د» ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم موضوع ماده 31 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور موضوع تصویب نامه شماره 89478/ت52319ه--11/7/1394) ضمن ایفاد تصویر نامه های شماره 3853/91-17/1/1395 وزارت امور اقتصادی و دارایی و ضمائم آن، شماره 508824-25/2/1395 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، شماره 12752/95-5/4/1395 سازمان حفاظت محیط زیست، متضمن برخی دفاعیات از حکم مورد شکایت، اعلام می دارد:

1- نظر به اینکه بند «د» ماده (132) اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم.... مقرر می دارد:

«د- نرخ صفر مالیاتی و مشوقهای موضوع این ماده شامل درآمد واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در شعاع یکصد و بیست کیلومتری مرکز استان تهران و پنجاه کیلومتری مرکز استان اصفهان وسی کیلومتری مراکز سایر استانها و شهرهای دارای بیش از سیصدهزار نفر جمعیت بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن نمی شود.... همچنین مالیات واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در کلیه مناطق ویژه اقتصادی و شهرکهای صنعتی به استثنای مناطق ویژه اقتصادی و شهرکهای مستقر در شعاع یکصد و بیست کیلومتری مرکز استان تهران با نرخ صفر محاسبه می‌شود و از مشوقهای مالیاتی موضوع این ماده برخوردار می‌باشند...»

لذا در حکم یاد شده «شعاع» مقید به «فاصله زمینی» یا هر قید دیگری، نشده و به علاوه، در سایر متون قانونی موجود نیز تاکنون، تعریف مشخصی از اصطلاح «شعاع» ارائه نگردیده است. بنابراین، هیات وزیران به عنوان مرجع وضع آیین‌نامه اجرایی بند یاد شده، از اختیار تعیین منظور از واژه «شعاع» برای تبیین و اجرای حکم قانون برخوردار می‌باشد و عدم ذکر فاصله هوایی در تعیین شعاع در قانون نافی اختیار هیات وزیران در این خصوص نمی‌باشد. لذا بند «الف» ماده (1) آیین‌نامه مورد بحث مغایرتی با قانون ندارد.

2- درج ابهامات قبلی مربوط به نحوه تعیین فاصله محل فعالیت مودیان تا مراکز شهر در اجرای احکام قانونی به شرح مندرج در بند 2 دادخواست می‌تواند موید ضرورت تغییر نحوه تعیین شعاع باشد. که در این خصوص با عنایت به نکات مندرج در نامه سازمان نقشه برداری کشور که مطابق قواعد علم مهندسی نقشه برداری، منظور از فاصله را کوتاهترین طول افقی بین دو نقطه و خط راست تلقی نموده است که این تعریف به تغییر « فاصله هوایی» نزدیک می‌باشد لحاظ ملاک « فاصله هوایی» در جهت تعیین حکم مشخص و رفع ابهامات منطقی و موجه به نظر می‌رسد. در این راستا نظر تخصصی سازمان نقشه برداری کشور به شماره 6494-5/4/1395 ارسال می‌گردد که بیان داشته: مطابق قواعد علم مهندسی نقشه برداری تغییر «فاصله هوایی» به تعریف اصطلاح « فاصله» نزدیکتر است.

3- آیین‌نامه اجرایی مورد بحث، هم به لحاظ تاخر تاریخ تصویب و هم به جهت مرجع وضع، حاکم بر بخشنامه شماره 6947-7/3/1380 وزیر امور اقتصادی و دارایی (استنادی شاکی) می‌باشد و با ابلاغ آیین‌نامه اجرایی، استناد به بخشنامه یاد شده که در اجرای قانون مصوب 1380 صادر گردیده بود، امکان پذیر نیست. بنا به مراتب فوق، درخواست رد شکایت شاکی را دارد."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 14/6/1396 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

نظر به تعریف هندسی شعاع که عبارت است از خط راستی که در دایره از مرکز به یک نقطه محیط و در کره از مرکز به یک نقطه سطح جانبی وصل شود، تصریح به فاصله هوایی در تبیین شعاع مقرر در بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند د ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم موضوع ماده 31 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، موضوع مصوبه شماره 89478/ت52319ه--11/7/1394 هیات وزیران با قانون مغایرت ندارد و قابل ابطال تشخیص نشد.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

منبع