احراز رجعی یا بائن بودن طلاق

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/10/20
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: اگر زوجه تمایلی به طلاق نداشته باشد، قید رجعی بودن طلاق به ضرر وی محسوب نمی شود. بنابراین اگر خود اعتراضی بر این امر نداشته و از مراجعه به پزشکی قانونی جهت اظهارنظر در موضوع یائسگی نیز امتناع کند، دادگاه تکلیفی در بررسی بیشتر ندارد.

آقای س. ف. باوکالت آقای م. ق.دادخواستی به طرفیت خانم م. جان ش.پ. ح.به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم دادگستری شهرستان یاسوج نموده است وکیل خواهان درشرح دادخواست توضیح داده که مطابق سند ازدواج شماره...دفتراسناد رسمی...یاسوج اینجانب با خوانده ازدواج نموده ودرطی سالیان زندگی مشترک علی رغم اختلاف شدید نتوانسته ایم به توافقی ادامه زندگی مشترک دست نیافتیم درنهایت ادامه وضع موجود ضربات شدیدی به نحوه تربیت فرزندان وارد کرده است لذاتقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش رادارم رسیدگی به شعبه ششم دادگاه حقوقی محول گردیده است خوانده خانم ص. ر. را به عنوان وکیل مدافع خود تعیین کرده و نامبرده در پرونده دخالت نموده است ا ولین جلسه دادگاه با حضور وکیل خواهان در تاریخ 1391/07/26 تشکیل گردیده وکیل خواهان ا ظهارداشته احتمال سازش وجود دارد دادگاه نیز پرونده را جهت سازش فیمابین زوجین به شورای حل اختلاف ارسال نموده است که درنهایت به لحاظ عدم سازش زوجین شورای حل اختلاف پرونده را بمرجع قضایی ارسال نموده است دادگاه موضوع را به داوری ارجاع نموده است زوجین هریک داور خود را به دادگاه معرفی ودادگاه داوران را توجیه وتفهیم نموده است که درنهایت مساعی داوران جهت صلح و سازش فیمابین زوجین موثر واقع نشده است درجلسه مورخ 1392/08/12 که باحضور وکیل خواهان وشخص خوانده ووکیل وی تشکیل گردیده وکیل خواهان اظها رداشته خواسته موکل طلاق همسرش می‌باشد فرزندان موکل به سن تکلیف رسیده اند کیله حق و حقوق مالیه خوانده پرداخت می‌شود خوانده اظهار داشته کلیه حق و حقوق خویش را از جمله اجرت المثل ونفقه ایام عده ونصف دارایی را میخواهم درضمن سندازدواج جعل است من قبول دارم که همسر ایشان هستم ولی با م. ه ای غیر از این سندازدواج، تقاضا دارم که رونوشت سند نکاحیه ازمحضر ازدواج استعلام گردد بنده اصلا محضر نرفتم سال 1357 ازدواج کرده ایم بنده آن زمان بچه بودم سپس وکیل خوانده اظهارداشته کلیه حق وحقوق مالیه موکل را تقاضا دارم از جمله م. ه، نفقه ایام عده، اجرت المثل، وفرزندان موکل به سن تکلیف رسیده اند نیاز به تصمیم گیری در خصوص حضانت ونفقه ایشان نیست چنانچه عقدنامه نوشته باشد نصف دارایی را میخواهیم خوانده اظهارداشته سند ازدواج پیوست پرونده را قبول ندارم سند جعل شده است قبول دارم که زن خواهان هستم ولی با م. ه 145 هزار تومان پول نقد و 25 مثقال طلا سکه ودراین مدت نیز اجرت المثل خویش را میخواهم چون که تبرعا این کارها را نکرده ام تقاضا دارم که در خصوص جعل رسیدگی انجام گیرد و م. ه بیشتر از مقداری است که درسند ازدواج ذکر شده است دادگاه رونوشت عقدنامه را از محضر... یاسوج مطالبه نموده است ومحضر رسمی...رونوشت سند نکاحیه.... را به دادگاه ارائه داده است دادگاه جهت تعیین اجرت المثل ایام زندگی قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر کرده است کارشناس مبلغ بیست و هفت میلیون وپانصد هزار تومان به عنوان اجرت المثل ایام زندگی مشترک براساس سنوات مختلف زندگی مشترک تعیین کرده است وکیل خواهان طی لایحه ای که به شماره 1959 - 1392/12/20 ثبت لوایح شده به ن. ه کارشناس اعتراض کرده است دادگاه موضوع را به هیات سه نفره کارشناسان ارجاع نموده که با توجه به اینکه خواهان دستمزد کارشناسان را پرداخت نکرده آن را از اعداد دلایل وی خارج نموده است وبااعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- - 1393/03/21 ضمن احراز علقه زوجیت فیمابین زوجین با توجه به اینکه تلاش داوران ونصایح دادگاه وتلاش اعضاء محترم شورای حل اختلاف یاسوج جهت حصول سازش موثر واقع نشده است و خواهان مصر به جدایی بوده با توجه به ماده 1133 خواسته خواهان را وارد دانسته و گواهی عدم سازش را صادر کرده است باشرائط ذیل: اولا در خصوص م. ه دفاع وکیل خوانده مبنی بر جعل سند ازدواج باعنایت به اینکه عقد نامه زوجین براساس گواهی سردفتر ازدواج... حوزه ثبتی یاسوج سند رسمی میباشد مضافا وفق ماده 219 ق.آ.د.م ادعای جعلیت می‌بایست باذکر دلیل اقامه شود که خوانده دلیل محکمه پسندی ارائه ننموده توجها به اینکه طرفین اقرار به زوجیت دارند لذا م. ه زوجه یک جلد کلام اله مجید وهفت مثقال طلا ومبلغ بیست هزار تومان پول نقد رایج کشور به نرخ روز عقد (تاریخ عقد 1358/08/21 ) خواهان محکوم به پرداخت میگردد ثانیا در خصوص اجرت المثل ایام زوجیت نظر به اینکه خواهان دلیل ومدرکی دال بر سوء رفتار زوجه ارائه نداده است خوانده را مستحق اجرت المثل دانسته و مبلغ بیست و هفت میلیون وپانصد هزار تومان براساس ن. ه کارشناس رسمی بابت اجرت المثل ایام زوجیت تعیین نموده است ثالثا در خصوص نفقه ایام عده با توجه به اینکه طلاق درحالت نشوز زوجه نمی‌باشد براساس نظر کارشناس مبلغ نهصد هزار تومان تعیین نموده است رابعا در خصوص مطالبه نصف دارایی تحصیل شده درایام زندگی مشترک نظر به اینکه شرطی به تعلق نصف دارایی درسند نکاحیه یا جداگانه به موجب عقد لازم دیگری نشده حکم به بی حقی خوانده صادر نموده است وبا توجه به اظهارات زوجین به اینکه فرزندان به سن رشد رسیده اند لذا دادگاه مواجه با تکلیفی نمی‌باشد خامسا مسئولیت ارائه گواهی عدم بارداری به عهده خوانده می‌باشد ونوع طلاق را رجعی توصیف نموده است خانم م.ش.پ. ح. از رای صادره تجدیدنظر خواهی نموده است که به موجب دادنامه --- - 1393/05/30 صادره از سوی شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان کهکیلویه و بویر احمد بااستدلال مندرج در متن دادنامه ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظر خواسته عینا تایید گردیده است که در این مرحله خانم م. جان ش.پ. حبیب آباد با وکالت خانم الف. ن. از رای صادره فرجامخواهی نموده است وهمچنان مدعی گردیده که عقدنامه جعل شده است ونصف دارایی به ایشان تعلق می‌گیرد وبراین اساس نقض دادنامه را خواستار شده است که پس از تبادل لوایح وارسال پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ( 23 ) ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای احمدی عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/10/20

خلاصه جریان پرونده

پیرو گزارش قبلی آقای س. ف. با وکالت آقای م. ق. دادخواستی به طرفیت خانم م. جان ش.پ. ح. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم دادگستری شهرستان یاسوج نموده و رسیدگی به شعبه ششم دادگاه حقوقی محول گردیده در اولین جلسه دادگاه وکیل خواهان اظهار داشته احتمال سازش وجود دارد که دادگاه جهت سازش پرونده را به شورای حل اختلاف ارسال که در نهایت به لحاظ عدم امکان سازش زوجین شورای حل اختلاف پرونده را به مرجع قضایی ارسال نموده است. دادگاه موضوع را به داوری ارجاع نموده است و در نهایت داوران در جهت سازش فیمابین زوجین توفیقی نداشته اند وکیل خواهان اظهار داشته خواسته خواهان طلاق همسرش می‌باشد فرزندان موکل به سن تکلیف رسیده اند کلیه حق و حقوق مالی خوانده پرداخت می‌شود خوانده اظهار داشته کلیه حق و حقوق خویش را از جمله اجرت المثل و نفقه ایام عده و نصف دارایی را می خواهم در ضمن سند ازدواج جعلی است من قبول دارم که همسر ایشان هستم ولی با م. ه ای غیر از این سند ازدواج تقاضا دارم که رونوشت سند نکاحیه از محضر ازدواج استعلام شود بنده اصلا محضر نرفتم سال 1375 ازدواج کرده ایم بنده آن زمان بچه بودم سپس وکیل خوانده اظهار داشته کلیه حق و حقوق مالیه موکل از جمله م. ه، نفقه ایام عده، اجرت المثل را تقاضا دارم فرزندان موکل به سن تکلیف رسیده اند نیاز به تصمیم گیری در خصوص حضانت ایشان نیست چنانچه در عقدنامه نوشته باشد نصف دارایی را می خواهیم خوانده اظهار داشته سند ازدواج پیوست را قبول ندارم سند جعل شده است من با م. ه 145 هزار تومان پول نقد و 25 مثقال طلا و در این مدت اجرت المثل خویش را می خواهم چون که تبرعا این کارها را نکرده ام تقاضا دارم در خصوص جعل رسیدگی انجام گیرد م. ه بیشتر از مقداری است که در سند ازدواج ذکر شده است دادگاه رونوشت عقدنامه را از محضر... یاسوج مطالبه نموده و محضر رونوشت سند نکاحیه... را به دادگاه ارائه داده است دادگاه جهت تعیین اجرت المثل ایام زندگی موضوع را به کارشناسی ارجاع و کارشناس مبلغ بیست و هفت میلیون و پانصد هزار تومان به عنوان اجرت المثل ایام زندگی مشترک بر اساس سنوات زندگی مشترک تعیین کرده است. وکیل خواهان به ن. ه کارشناس اعتراض کرده دادگاه موضوع را به هیات سه نفره کارشناسان ارجاع که با توجه به اینکه خواهان دستمزد کارشناسان را پرداخت نکرده آن را از اعداد دلایل وی خارج نموده است و با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه --- - 1393/04/21 ضمن احراز علقه زوجیت و استدلال مندرج در متن دادنامه خواسته خواهان را وارد دانسته و گواهی عدم امکان سازش را صادر نموده است با شرایط ذیل: اولا در خصوص م. ه دفاع وکیل خوانده مبنی بر جعل سند ازدواج با عنایت به عقدنامه زوجین بر اساس گواهی سردفتر ازدواج... حوزه ثبتی یاسوج سند رسمی می‌باشد مضافا وفق ماده 219 ق.آ.د.م ادعای جعلیت می‌بایست با ذکر دلیل اقامه شود که خوانده دلیل محکمه پسندی ارائه ننموده توجها به اینکه طرفین اقرار به زوجیت دارند لذا م. ه زوجه یک جلد کلام الله مجید و هفت مثقال طلا و مبلغ بیست هزار تومان پول نقد رایج کشور که خواهان محکوم به پرداخت آن می‌گردد ثانیا در خصوص اجرت المثل ایام زوجیت نظر به اینکه خواهان مدرکی دال بر سوءرفتار زوجه ارائه نکرده خوانده را مستحق اجرت المثل دانسته و مبلغ بیست و هفت میلیون و پانصد هزار تومان بر اساس ن. ه کارشناس رسمی تعیین نموده است ثالثا در خصوص نفقه ایام عده با توجه به اینکه طلاق به درخواست زوجه نمی‌باشد بر اساس ن. ه کارشناس مبلغ نهصد هزار تومان تعیین نموده است رابعا در خصوص مطالبه نصف دارایی تحصیل شده در ایام زندگی مشترک نظر به اینکه شرطی به تعلق نصف دارایی در سند نکاحیه یا جداگانه به موجب عقد لازم دیگری نشده حکم بر بی حقی خوانده صادر نموده است و با توجه به اظهارات زوجین به اینکه فرزندان به سن رشد رسیده اند لذا دادگاه مواجه با تکلیفی نمی‌باشد خامسا مسئولیت ارائه گواهی عدم بارداری به عهده خوانده می‌باشد و نوع طلاق را رجعی توصیف نموده است خانم م. ش.پ. ح. از رای صادره تجدیدنظرخواهی نموده که به موجب دادنامه --- - 1393/05/30 صادره از سوی شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان کهکیلویه و بویراحمد با استدلال مندرج در متن دادنامه ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته عینا تایید گردیده است که پس از فرجام خواهی از سوی خانم م. جان ش.پ. ح.پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه ( 23 ) ارجاع که طی دادنامه --- - 1393/11/13 با این استدلال که تصویر شناسنامه پیوست پرونده سن خانم م.ش.پ. ح. 55 سال قمری است و احتمال اینکه وی یائسه و طلاقش بائن باشد وجود دارد که دادگاه در این خصوص هیچگونه بررسی انجام نداده و حتی از خود زوجه در این باره تحقیق نکرده است و از این جهت رای را مخدوش و در اعلام نوع طلاق به طلاق رجعی و لحاظ حق رجوع برای زوجه آن را قابلیت تایید ندانسته و نقض نموده است و رسیدگی مجدد را به دادگاه صادر کننده رای منقوض محول کرده است که در این مرحله دادگاه زوجه را احضار و علی رغم ابلاغ قانونی حاضر نشده است که از وی در جهت خواسته دیوان عالی کشور تحقیق شود دادگاه طی دادنامه --- - 1394/07/29 با توجه به نقض رای این دادگاه به لحاظ ایراد به مشخص نبودن یائسه یا غیر یائسه بودن زوجه و موثر بودن این امر در نوع طلاق زوجه با ابلاغ واقعی جهت اخذ توضیح و معرفی به پزشکی قانونی جهت اظهارنظر در خصوص موضوع در دادگاه حضور نیافته و نظر به اینکه قید رجعی بودن طلاق در رای بدوی مورد تجدیدنظرخواهی زوجه قرار نگرفته و با توجه به عدم تمایل زوجه به طلاق و اینکه اصل بر عدم یائسه بودن زوجه می‌باشد اعلام رجعی بودن طلاق به ضرر زوجه نبوده و نظر به اینکه عمده اعتراض تجدیدنظرخواه نسبت به صدور حکم بر بی حقی وی در مورد نصف دارایی زوج می‌باشد که در سند ازدواج قید نشده است لذا اعتراض وی نسبت به این قسمت از دادنامه وارد نبوده و دادنامه وفق موازین شرعی و قانونی و اصول آیین دادرسی صادر شده است و تجدیدنظرخواهی را وارد ندانسته و ضمن رد اعتراض تجدیدنظرخواهی حکم بر تایید دادنامه تجدیدنظرخواسته را صادر نموده است که در این مرحله خانم م. جان ش.پ. ح. با وکالت الف. ن. از رای صادره فرجام خواهی نموده است و با ادعای جعل در سند ازدواج و میزان م. ه تعیین شده اعتراض نموده و نقض دادنامه صادره را خواستار شده است که پس از تبادل لوایح و ارسال پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ( 23 ) ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای احمدی مستشار شعبه ودقت در اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:

دادنامه فرجامخواسته مالا مخدوش وغیر قابل ابرام است زیرا حسب تصویر شناسنامه پیوست پرونده سن زوجه خانم م. ش.پ. ح. بالای پنجاه وپنج سال قمری است واحتمال اینکه وی یائسه وطلاقش بائن باشد وجود دارد که دادگاه در این خصوص هیچگونه بررسی انجام نداده است وحتی از خود زوجه دراین باره تحقیق نکرده است بنابراین در وضعیت حاضر رای صادره دراعلام نوع طلاق به طلاق رجعی ولحاظ حق رجوع برای زوج بدون بررسی لازم قابلیت تایید را نداشته ونقض می‌گردد ورسیدگی مجدد به همان دادگاه صادر کننده رای منقوض محول می‌شود.

شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار

یعقوب انصاری - ذکرالله احمدی

رای شعبه

فرجام خواه اعتراض موجهی که مستلزم نقض رای فرجام خواسته باشد به عمل نیاورده است و با توجه به رسیدگی های انجام شده ایراد بر دادنامه از حیث استدلال و استناد به قانون و رعایت قواعد دادرسی در حدی نیست که نقض آن را موجب گردد علیهذا دادنامه موصوف به شماره 841 - 1394/07/29 صادره از شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان کهکیلویه و بویراحمد خالی از اشکال موثر بوده و ابرام می‌گردد.

شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار

یعقوب انصاری - ذکرالله احمدی