مسئولیت صندوق تامین خسارتهای بدنی در مورد دیه به عنوان مجازات اولیه

رای شعبه دیوان عالی کشور

فرجام خواه: 1اقای ا. ز. ب. به وکالت از ع. ی. پ. فرزند غ. 2 اقای م. ص. م. ا. به نمایندگی حقوقی از صندوق تامین سازمان *

فرجام خوانده: دادنامه طرفین

فرجام خواسته دادنامه شماره *1401/03/18 صادره از شعبه *

تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجامخواه: 1401/03/30 تاریخ وصول دادخواست فرجامی: 1401/04/06 1401/04/07

مرجع رسیدگی: شعبه *

هییت شعبه اقایان: س. ح. ج. (رئیس) و ا. ع. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده: در پرونده کلاسه بالا متهم ع. ی. پ. فرزند غ. با وکالت اقای ز. ب. با اتهام مباشرت در قتل عمدی مرحومه خانم م. س. ش. فرزند م. (مادرش) تحت پیگرد قانونی قرار گرفته و پرونده در شعبه *حسب الارجاع رسیدگی شده و مالا دادگاه طی دادنامه شماره *1401/03/18 ضمن تهیه گردش کار مفید چنین رای صادر کرده است:

(خلاصه جریان پرونده: محتویات پرونده حکایت از ان دارد. مقارن ساعت 18 سی ام دی ماه سال یک هزار و سیصد و نود و شش در پی وصول گزارشی به کلانتری 11 شهر *مبنی به انتقال یک نفر خانم مجهول الهویه از طریق عوامل اورژانس از *بررسی موضوع در دستور کار قرار گرفته است. در ادامه مشخص می‌گردد. بیمار از *توسط عوامل 115 به ان بیمارستان منتقل شده است. و با انجام تحقیقات محلی هویت وی به نام خانم م. س. ش. فرزند م. شناسایی و مشخص می‌گردد. که توسط فرزند ش به هویت ع. ی. پ. فرزند غ. مورد ضرب و جرح قرار گرفته است. متهم دستگیر ابتدا به نوعی منکر ارتکاب جنایت شده و در ادامه تحقیقات اذعان داشته بر اثر مصرف مواد روان گردان تعادل خود را از داده و با مادرش درگیر و اقدام به ضرب و شتم وی نموده است.… من تو اشپزخانه مادرم را هل دادم و تو اتاق یک سیلی به او زدم افتاد روی مبل … در تاریخ 1396/11/02 مصدوم بر اثر ضربات وارده فوت نوده است. پزشکی قانونی در شرح معاینه جسد اثار تورم اهیانه راست، سیانوز لبها، دو مورد خراشیدگی قدام گردن، اثار احیا قدام قفسه سینه، پوست رفتگی بین دو پستان و تعبیه لوله سینه ای دو طرف، جرات بخیه شده قدام شکم (محل لاواژ صفاقی)، اثار بریدگی خطی بازوی راست، خراشیدگی کوچک بازوی چپ، خلف ساعد راست، ساق چپ و باسن راست، اثار التهاب پرده بکارت و اطراف ان و پارگی جدید در پوست میاندوراه، خونمردگی در ناحیه اهیانه ای چپ و بین دو ابرو، شکستگی استخوانی اهیانه ای چپ، اثار خونریزی زیر سخت شامه ای و تحت عنکبوتیه را منعکس و پس از انجام آزمایشات سم شناسی و اسیب شناسی علت فوت خونریزی مغزی بدنبال اصابت جسم سخت به سر یا بالعکس تعیین شده است. (ص3288). و در خصوص متهم اعلام شده که واجد قوه تشخیص می‌باشد. (ص84). پس از انجام اقدامات تعقیبی و تحقیقی مقتضی قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست صادر و جهت رسیدگی به این دادگاه ارجاع و مورد رسیدگی قرار گرفته است. نسبت به بزه زنای به عنف با محارم در شعبه *یک رسیدگی و منتهی به دادنامه شماره *مبنی بر منع تعقیب شده است. در تحقیقات و بررسی های انجام شده و بر حسب اوراق هویتی به دست امده اولیا دم مقتوله، خانم ها م. و م. ی. پ. فرزند ا. م. مورد شناسایی قرار گرفته اند. در این مرحله نامبردگان ضمن اعلام گذشت نسبت به مرتکب، خواستار رسیدگی به مازاد بر مسئولیت مرتکب در باب قتل ان مرحومه و صدور حکم بر پرداخت ان از طریق مبادی قانونی شده اند. بر این اساس سازمان *جهت رسیدگی دعوت و ان مرجع لایحه ای را ارسال و پیوست پرونده شده است. علیهذا دادگاه با احرازکفایت رسیدگی پس ازمشاوره ختم دادرسی را اعلام و با استعانت ازخداوند متعال به شرح ذیل مبادرت به انشا رای می نماید. رای دادگاه در خصوص اتهام اقای ع. ی. پ. فرزند غ.، متولد 1370، مجرد، دارای پیشینه کیفری، اهل و ساکن *دائر بر ایراد صدمه بدنی عمدی به وسیله ضربات مشت و چاقو و مباشرت در قتل عمدی مادرش مرحومه م. س. ش.. با عنایت به گزارش و تحقیقات مرجع انتظامی، شرح معاینه جسد و نظریه پزشکی قانونی در خصوص علت فوت، اقاریر صریح و مقرون به واقع متهم در مراحل تحقیق و رسیدگی و سایر قرائن و امارات حالیه و مقالیه موجود در پرونده و مفید علم و اقناع وجدان انتساب جنایات به مشار الیه محرز و مسلم بوده و با لحاظ اعلام گذشت اولیا دم نسبت به مرتکب و در حدود مسئولیت وی و تقاضای رسیدگی به مازاد بر مسئولیت مرتکب، مستندا به ماده 211 از کتاب اول و بند ب ماده 290 ازکتاب سوم و ماده 550 و تبصره ماده 551 از کتاب چهارم و ماده 612 از کتاب چهارم قانون مجازات اسلامی و ماده 13 قانون ایین دادرسی کیفری بابت جنبه خصوصی موضوع و در حدود مسئولیت مرتکب قرار موقوفی تعقیب و بابت جنبه عمومی و مازاد بر مسئولیت مرتکب رای بر محکومیت متهم موصوف بابت بزه قتل عمد به تحمل ده سال حبس تعزیری درجه چهار با احتساب ایام بازداشت قبلی و با لحاظ اینکه اعلام گذشت ولی دم نسبت به مرتکب در حدود مسئولیت وی در قبال جنایات بوده و نسبت به مازاد ان که بر عهده مراجع پیش بینی شده در قانون است.بنا به اظهار خودشان رضایت نداشته اند، رای بر پرداخت یک دوم دیه کامله از صندوق سازمان *در حق اولیا دم مقتوله صادر و اعلام می‌گردد. و نسبت به بزه ایراد جر ح با چاقو با عنایت عدم کفایت شواهد و قرائن موجود و دال بر وقوع صدمات با شیی نوک تیز (سلاح سرد) و حاکمیت اصل برائت مستندا به اصل 37 قانون اساسی رای بر برائت وی صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره حضوری وظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجامخواهی در شعب محترم دیوانعالی کشور می‌باشد.) ٪ از رای صادره حسب مورد اقای ا. ز. ب. به وکالت از محکوم علیه و اقای م. ص. م. ا. به نمایندگی حقوقی از صندوق تامین سازمان *با تقدیم لوایحی درخواست فرجام خواهی کرده اند که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال گردیده و حسب الارجاع تحت نظر قرار دارد. هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ح. ج. عضو ممیز ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای ح. خ. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی براقدام شایسته در خصوص دادنامه شماره *1401/03/18 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

در خصوص فرجام خواهی اقای ا. ز. ب. به وکالت از محکوم علیه ع. ی. پ. فرزند غ. از بخش محکومیت تعزیری وی و فرجام خواهی اقای م. ص. م. ا. به نمایندگی حقوقی از صندوق تامین سازمان *در بخش محکومیت صندوق در پرداخت نصف دیه کامله در حق اولیا دم مقتوله به عمد با توجه به مجموع محتویات پرونده اولا: فرجام خواهی اقای ا. ز. ب. به وکالت از محکوم علیه فوق الذکر غیر مدلل تشخیص و مردود اعلام و دادنامه فرجام خواسته استنادا به شق الف ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری با رعایت ماده 435 همان قانون ابرام می‌گردد. ثانیا: فرجام خواهی نماینده حقوقی صندوق تامین سازمان *با توجه به اینکه قتل انتسابی مباشرت در قتل عمدی مرحومه م. س. ش. فرزند م. مادر متهم بوده و همین عنوان نیز نسبت به دادگاه صادرکننده رای فرجام خواسته احراز گردیده و از جنبه عمومی بزه یادشده محکوم شده است.اولیا نیز از قصاص نفس و مطالبه دیه منجزا نسبت به متهم اعلام گذشت کرده اند النهایه از صندوق مذکور نسبت به اصطلاح دیه مازاد بر مسئولیت متهم؟!! داشته اند که در این خصوص اولا مفاد مواد 550 و 551 و تبصره ذیل ماده اخیر از قانون مجازات اسلامی موضوعا منصرف از موضوع ما نحن فیه می‌باشد. چرا که مواد و ضوابط قانونی در خصوص، ناظر به مواردی است.که عنوان اولیه جنایات وارده، دیه بوده باشد. و در قتل عمد با فرض اعلام گذشت و عدم مطالبه دیه از سوی اولیا دم، موضوعی بر تحقق دیه و پرداخت ان از سوی صندوق باقی نمی ماند و مطالبه چنین به اصطلاح حقی!! از موارد سو استفاده از حق می‌باشد. که قانونا و شرعا مردود است.ثانیا: مطالبه دیه در موارد قتل عمدی در مرحله بعدی قرار داشته و تحقق ان و میزان دیه با توافق متهم و اولیا دم قابلیت اقدام را دارد. که در پرونده حاضر معلوم نیست دادگاه با چه استنادی دیه مقرره قتل را ملاک عمل قرار داده است.فلذا این بخش از دادنامه فرجام خواسته نقض و ادامه رسیدگی قانونی استنادا به بند چهارم از شق ب ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری به دادگاه همعرض صادرکننده رای منقوض انحصارا در بخش منقوض ارجاع می‌گردد./ت

شعبه *

س. ح. ج. (رئیس) ا. ع. (عضو معاون)