بسمه تعالی
هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: 0200036 شماره دادنامه سیلور: 140231390001737944 تاریخ:08/07/1402
شاکی: خانم راحله ابراهیم زاده
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 1283/99/5010 مورخ 4/4/1399
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته ابطال بخشنامه فوق به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
ادارات کل بیمه ای استان ها
موضوع: غرامت دستمزد ایام بیماری و بارداری در خصوص بیمه های توافقی
با سلام
احتراماً؛ به آگاهی می رساند:
با عنایت به تعریف غرامت دستمزد در بند 9 ماده 2 قانون تامین اجتماعی که مقرر می دارد: «غرامت دستمزد به وجوهی اطلاق میشود که در ایام بارداری، بیماری و عدم توانایی موقت اشتغال به کار و عدم دریافت مزد یا حقوق به حکم این قانون به جای مزد یا حقوق به بیمه شده پرداخت میشود» و با توجه به اینکه بیمه شدگان توافقی، فاقد رابطه مزد بگیری با کارفرمای مجازی میباشند، لذا پرداخت غرامت دستمزد به این گروه از بیمه شدگان فاقد موضوعیت میباشد که این موضوع طی دادنامه شماره 10636 مورخ 27/9/1398 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری نیز مورد تایید قرار گرفته است.
علی ایحال، از آنجا که طبق اطلاعات واصله مشاهده میگردد، بعضاً غرامت دستمزد ایام بیماری و بارداری به بیمه شدگان مذکور (به عنوان نمونه، بیمه انجمن صنفی نمایندگان بیمه ایران) پرداخت گردیده، بنابراین ضروریست موضوع توسط شعب ذیربط مورد بررسی و در خصوص استرداد مبالغ پرداختی و حذف سوابق مربوطه ناشی از پرداخت غرامت دستمزد به گروه های مشمول بخشنامه تلخیص شماره 21 امور بیمه شدگان (تلخیص، تجمیع و تنقیح ضوابط و بخشنامه های بیمه های توافقی به شماره 2095/99/1000 مورخ 19/3/1399) اقدام لازم معمول و نتیجه را به این اداره کل اعلام نمایند. مدیر کل امور بیمه شدگان
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
ریاست محترم دیوان عدالت اداری
با سلام
احتراماً به استحضار می رساند که اینجانب راحله ابراهیم زاده دارای کد نمایندگی بیمه ایران در شهرستان بجنورد، لیست بیمه ایام کارکرد خود را به استناد ماده 7 قانون تامین اجتماعی و در اجرای بند 6 نهصد و هشتمین جلسه هیات مدیره مورخ 26/12/1385 که اعضاء انجمن صنفی نمایندگان بیمه ایران را از تاریخ 1/3/1386 مشمول مقررات تامین اجتماعی دانسته، از طریق انجمن صنفی نمایندگان بیمه ایران، واریز نموده ام. از آنجایی که بر اساس بند 10 بخشنامه مورد اشاره، کلیه حمایت های مقرر در ماده 3 قانون تامین اجتماعی از جمله استفاده از غرامت دستمزد ایام بیماری و مرخصی زایمان، با رعایت/ سایر مواد و تغییرات بعدی آن در مورد این گروه از بیمه شدگان نمایندگان بیمه ایران نیز برقرار خواهد شد. با عنایت به توضیحات صدرالبیان و اینکه بنده، به دلیل بیماری و باردار بودن در خواست استفاده از کمک هزینه بارداری نموده که مورد موافقت قرار گرفت و در مدت ایام بارداری و بیماری هم مقرری به اینجانب پرداخت شده و هم سابقه منظور شده است. اکنون پس از گذشت چند سال، سازمان تامین اجتماعی به استناد دادنامه شماره 10636 مورخ 27/9/1398 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری و بند 12 بخشنامه تلخیص شماره 21 امور بیمه شدگان (تلخیص، تجمیع و تنقیح ضوابط و بخشنامه های بیمه های توافقی به شماره 2095/99/1000 مورخ 19/3/1399در خصوص مستثنی بودن بند (ج) ماده 3 قانون تامین اجتماعی، تحت عنوان غرامت دستمزد از کمک هزینه بارداری موضوع بند (ب) ماده 3 قانون تامین اجتماعی لزوم استرداد مبالغ پرداختی را به صورت مکتوب اعلام نموده است. ولیکن با توجه به اینکه ایام بیماری اینجانب که در تاریخ 22/22/1392 و 27/11/1394 ایام مرخصی زایمان و همچنین 6/11/1397 مرخصی ایام بیماری بوده و طبق موارد فوق که خود نشانگر این موضوع بوده تمامی ایام مرخصی اینجانب قبل از صدور بخشنامه مربوطه که در تاریخ 4/4/1399 بوده و با توجه به اینکه در ایام مرخصی بنده بخشنامه مذکور موجود نبوده و اینجانب به موجب قانون صحیح ایام مرخصی را طی نموده و اینکه تمامی موارد بر اساس متن صریح قانون تامین اجتماعی و قوانین مرخصی ایام زایمان و غرامت ایام بیماری صورت گرفته است. فلذا با توجه به اینکه بخشنامه و مواد قانونی عطف به ما سبق نمی گردند اینجانب خواستار ابطال بخشنامه مذکور و همچنین ابطال مفاد دادنامه شماره 01/99/18881 صادره در تاریخ 3/9/1399 می باشم.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل امور حقوقی و قوانین سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 8630/1401/7100 مورخ 27/12/1401 به طور خلاصه توضیح داده است که:
ایرادات شکلی وارد بر دادخواست:
1- نظر به اینکه شکایت مشابهی با خواسته مطروحه قبلاً در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و در نهایت هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی طی دادنامه شماره 9809970906010636 مورخ 27/9/1398 نسبت به تایید اقدامات سازمان مبادرت نموده است. بنابراین موضوع از اعتبار قضیه محکوم بها برخوردار بوده و مطابق ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری موجبی جهت رسیدگی مجدد آن وجود ندارد، لذا رد شکایت مورد استدعاست.
2- به موجب بند (پ) ماده 80 قانون دیوان عدالت اداری ضرورت دارد شاکی ماده قانونی یا حکم شرعی که بخشنامه معترض عنه با آن مغایرت دارد را ذکر نماید، در حالی که شاکی تقاضای ابطال بخشنامه 1283/99/5010 مورخ 4/4/1399 در خصوص غرامت دستمزد ایام بیماری و بارداری در خصوص بیمه های توافقی را نموده است بدون اینکه قانون مورد نظر خود را ارائه نموده باشد.
مستند قانونی صدور بخشنامه معترض عنه:
1- تبعیت بیمه های توافقی از جمله بیمه اعضاء انجمن صنفی نمایندگان بیمه ایران موضوع بخشنامه معترض عنه از بیمه های حرف و مشاغل ازاد، ضمن اینکه مفاد توافقنامه و شرایط قرارداد بر آن ها حاکم است.
2- نص صریح مواد 2، 4، 29، 59، 63 و 64 قانون تامین اجتماعی، موارد شمول دریافت غرامت دستمزد و کمک بارداری و شرایط آن را تعیین نموده است که مشتمل بر وجود رابطه مزدبگیری و تبعیت اقتصادی بیمه شده از کارفرما، اشتغال بیمه شده پیش از بیماری، عدم اشتغال به سبب حدوث بیماری و فقد تکلیف کارفرکا به پرداخت حقوق بیمه شده در ایام بیماری و بارداری میباشد، ضمن اینکه مبنای محاسبه غرامت دستمزد آخرین حقوق بیمه شده است.
3- دادنامه های صادره از هیات عمومی در خصوص موضوع مطروحه از جمله دادنامه 19 مورخ 6/2/1389، 191 مورخ 28/3/1394 و 169 مورخ 13/3/1392 و دادنامه های شماره 134 مورخ 12/8/1395 و 10636 مورخ 27/9/1398 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی تماماً اقدامات و عملکرد سازمان در مورد تعلق غرامت دستمزد و کمک بارداری به بیمه های اجباری را تایید نموده است.
پرونده کلاسه 0200036 مبنی بر «ابطال بخشنامه شماره 1283/99/5010 مورخ 4/4/1399 سازمان تامین اجتماعی» در جلسه مورخ 20/06/1402 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
اولاً براساس تعریف ارائه شده از غرامت دستمزد مقرر در بند 9 ماده 2 قانون تامین اجتماعی «غرامت دستمزد به وجوهی اطلاق میشود که در ایام بارداری، بیماری و عدم توانایی موقت اشتغال به کار و عدم دریافت مزد یا حقوق به حکم این قانون به جای مزد یا حقوق به بیمه شده پرداخت میشود.» لذا بر اساس مفاد این تعریف وجود رابطه مزدبگیری یا به عبارت دیگر وجود رابطه کارگری یا کارفرمایی از جمله شرایط دریافت غرامت دستمزد میباشد که در بیمههای اختیاری چنین رابطه ای منتفی است.
ثانیاً، براساس دادنامه شماره 634 الی 637 مورخ 30/9/1398 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی: «... اولاً مطابق تبصره ماده 8 قانون تامین اجتماعی شرایط مربوط به ادامه تمام یا قسمتی از بیمه های مقرر در قانون از اختیارات سازمان تامین اجتماعی بوده و براساس بند (الف) ماده 7 قانون فوق الاشعار تعهدات مذکور در ماده 3 به تدریج و براساس امکانات سازمان اجرا خواهد شد و ثانیاً با توجه به منشا قراردادی این بیمه ها، حدود تعهدات بر مبنای توافق به عمل آمده است و ثالثاً از توجه به تبصره ماده 29 و نیز مواد 63 و 63 و 67 قانون تامین اجتماعی چنین مستفاد میشود که پرداخت غرامت دستمزد ایام بیماری و کمک هزینه بارداری از تکالیف سازمان تامین اجتماعی در خصوص بیمه شدگانی است که رابطه کارگری و کارفرمایی داشته و به دستور کارفرما در مقابل دریافت مزد کار می کنند...»
ثالثاً، دادنامه های صادره از هیات عمومی به شمارههای 19 - 6/2/1389، 191 - 28/3/1394، 169 - 13/3/1392 در مورد تعلق غرامت دستمزد و کمک بارداری به بیمههای اجباری تایید نموده است.
لذا مصوبه مورد شکایت در خصوص ممنوعیت پرداخت غرامت دستمزد ایام بیماری و بارداری در خصوص بیمههای توافقی موضوع بخشنامه شماره 1283/99/5010 مورخ 4/4/1399 سازمان تامین اجتماعی، مغایرتی با قانون نداشته و رای به رد شکایت صادر میگردد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس یا 10 نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمدجواد صالحی انصاری
رئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی