بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه- ت/ 0200285 شماره دادنامه سیلور: 140331390002271927 تاریخ: 1403/09/19
شاکیان: آقای داود عبدی فرزند امین
طرف شکایت: کمیته امداد امام خمینی کردستان، اداره کل ثبت و املاک استان کردستان، اداره ثبت اسناد و املاک بیجار
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ب) ماده 9 دستورالعمل جامع سازمان کمیته امداد امام خمینی
--
شاکی دادخواستی به طرفیت کمیته امداد امام خمینی کردستان، اداره کل ثبت و املاک استان کردستان، اداره ثبت اسناد و املاک بیجار به خواسته ابطال بند (ب) ماده 9 دستورالعمل جامع سازمان کمیته امداد امام خمینی به هیات عمومی ارجاع شده است و مشخصات مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
ماده 9- تعیین مالکیت مسکن مددجویی
جهت تعیین مالکیت مسکن مددجویی پس از تایید نیاز و انجام امور تخصصی توسط حوزه حمایت و سلامت خانواده و عملیاتی نمودن تامین مسکن توسط دفتر تامین مسکن و امور مهندسی ساختمان، حوزه حقوقی مطابق جدول ذیل نسبت به انجام امور حقوقی (تخصصی) مالکیت اقدام خواهد نمود:
نحوه تعیین مالکیت مسکن: الف- اگر پدر خانواده در قید حیات باشد سند مالکیت به نام او صادر میشود.
ب- اگر پدر در قید حیات نباشد و مادر یا یکی از فرزندان سرپرست قانونی خانواده باشد. با عنایت به ویژگی های مادر در استحکام خانواده اصل بر آن باشد که نیمی از ملک به مادر و مابقی آن میان ایتام بالسویه تقسیم گردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- پدر اینجانب که در بازه زمانی 92 تا 1393/05/31 در شمول مددجویان کمیته امداد بوده و یک دستگاه آپارتمان در تاریخ 1392/11/02 به وی تحویل گردیده است اما در سال 1397 دستورالعمل جامع مسکن تصویب و پدرم در 1397/07/05 فوت نموده است.
2- کمیته امداد امام خمینی مغایر با مقررات ارث نصف آپارتمان را به همسر متوفی و مابقی را بالسویه بین وراث خانم آقا تقسیم نموده که خارج از حدود اختیارات و خارج از مقررات ارث بوده و از طرفی این مصوبه سال 1397 به گذشته تسری داده که تقاضای ابطال دارم.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
الزام این نهاد به اصلاح سند مالکیت بر اساس گواهی انحصار وراثت و درخواست احراز وقوع تخلف در تضییع ملک مورث که بر اساس این که مصوبات به تصویب ولی امر مسلمین رسیده است. ابطال آن نیز بر عهده و حوزه اختیار ولی امر مسلمین است و دیوان عدالت اداری صلاحیت ندارد.
لایحه جامع مسکن در سال 1392 تهیه و سال 1397 تصویب و ابلاغ شده است لایحه مندرج در صفحات 50 الی 52 واجد مطالب حقوقی دیگر نمیباشد.
چنانچه ادعای مغایرت مقرره مورد اعتراض با موازین شرعی مطرح شده است نظریه شورای نگهبان نوشته شود:
دارد.
پرونده شماره ه- ت/0200285 مبنی بر درخواست ابطال بند (ب) از ستون دوم ردیف 3 جدول ذیل ماده 9 از بخش اول دستورالعمل جامع مسکن تحت عنوان خدمات مسکن مددجویی صادره در خرداد ماه 1398 از کمیته امداد امام خمینی (ره) به لحاظ مغایرت شرعی و قانونی در جلسه مورخ 1403/09/04 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
1- با عنایت به اینکه بر اساس ستون اول ردیف 3 جدول ذیل ماده 9 از بخش اول دستورالعمل مورد اعتراض تصریح گردیده: «در مواردی که تمام و یا بخشی از ملک توسط امداد امام برای مددجویان احداث یا خریداری شده است و یا به هر طریقی (به جز موارد ردیف های 1 و 2) در اختیار امداد امام باشد و مددجو نیز آورده ای نداشته باشد» بر اساس بند (الف) ستون دوم اول ردیف 3 جدول مذکور «اگر پدر خانواده در قید حیات باشد سند مالکیت به نام او صادر میشود» و بر اساس بند (ب) همین ستون نیز «اگر پدر در قید حیات نباشد و مادر با یکی از فرزندان سرپرست قانونی خانواده باشد. با عنایت به ویژگی های مادر در استحکام خانواده اصل بر آن باشد که نیمی از ملک به مادر و مابقی آن میان ایتام بالسویه تقسیم گردد.»، لذا املاک واگذاری تحت ردیف 3 جدول ذیل ماده 9 از بخش اول دستورالعمل مورد اعتراض در مالکیت کمیته امداد امام خمینی (ره) قرار داشته و جزء املاک سرپرست خانوار محسوب نمی گردد که در زمره ماترک وی پس از فوت او محسوب شود و احکام ارث بر آن بار گردد بلکه املاک مذکور در اختیار کمیته امداد امام خمینی (ره) قرار داشته و جهت حمایت از مددجویان به ایشان واگذار میگردد و از شمول احکام ارث خارج میباشد و تعیین ضوابط نحوه واگذاری این املاک نیز در صلاحیت کمیته مذکور قرار دارد.
2- به موجب نظریه فقهای محترم شورای نگهبان مندرج در نامه شماره 43955/102 مورخ 1403/08/12 قایم مقام دبیر شورای نگهبان در خصوص بررسی مغایرت شرعی بند (ب) از ستون دوم ردیف 3 جدول ذیل ماده 9 از بخش اول دستورالعمل جامع مسکن تحت عنوان خدمات مسکن مددجویی صادره در خرداد ماه 1398 از کمیته امداد امام خمینی (ره) تصریح گردیده: «بند مورد شکایت خلاف موازین شرع شناخته نشد و اگر شاکی مدعی است ملک مورد نظر در زمان حیات پدر به او تملیک شده است و بعد از فوت وی برخلاف ضوابط مربوط به ارث رفتار شده است، موضوع در صلاحیت مراجع قضایی است.»
بنابه مراتب مذکور و با تبعیت از نظریه فقهای محترم شورای نگهبان و در راستای اجرای حکم مندرج در تبصره 2 ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402، بند (ب) از ستون دوم ردیف 3 جدول ذیل ماده 9 از بخش اول دستورالعمل جامع مسکن تحت عنوان خدمات مسکن مددجویی صادره در خرداد ماه 1398 از کمیته امداد امام خمینی (ره) مغایر شرع و قانون تشخیص نگردیده و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
شهریار قلعه
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری