اختلاف در نوع عقد نکاح از حیث دائم یا موقت بودن

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/20
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: نکاح بدون تعیین مدت،عقد دائم تلقی می‌شود و در صورت اختلاف زوجین در خصوص دائم یا موقت بودن عقد نکاح، اصل بر دائمی بودن آن است.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پنجم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/06/20 - 11 : 36 قاضی: مهدی اسلامی قاضی: احمد کریم زاده

خلاصه جریان پرونده

خانم ف. د. فرزند ع. دادخواستی به طرفیت آقای م. ب. فرزند اسدالله و به خواسته اثبات زوجیت تقدیم کرده و بااستناد به استشهادیه و کارت ملی و شناسنامه و سند طلاق به شماره 2137 مورخ 1376/07/02 توضیح داده که با خوانده ازدواج دائمی نموده که استشهادیه محلی پیوست موید آن میباشد ولی به طور رسمی ثبت نگردیده لذا درخواست صدور حکم مبنی بر اثبات زوجیت را دارد. شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد باتعیین وقت رسیدگی در وقت مقرر با حضور طرفین دعوی تشکیل شده است خواهان اظهار داشته در سال 76 طلاق گرفته ام و در سال 84 به عقد موقت خوانده درآمده ام که یک ماهه بود مجددا عقد موقت 6 ماهه کردیم و از اواخر سال 84 عقد موقت یک ساله کردیم تا اینکه در سال 1391 به عقد دائم خوانده درآمدم مهریه ام سی عدد سکه تعیین شد شوهرم یک روحانی را درب منزل آورد و یک دختر بزرگی هم همراه خود داشت در ماشین شوهرم عقد دائم مرا خواندند و شوهرم گفت دفترچه عقد را میگیرم ولی دفترچه عقد را نیاورد در سال 89 یک فرزند از شوهرم به دنیا آمد شوهرم حتی برای فرزند مشترک شناسنامه نمیگرفت تا اینکه مجبور شدم از طریق دادگاه اقدام نمایم که پس از آزمایشات لازم شوهرم شناسنامه گرفت حاضرم آن را به دادگاه ارایه نمایم و تا پنج ماه پیش شوهرم پیش من می آمده است و با من نزدیکی میکرده است افراد محل حاضرند در دادگاه حاضر شده و شهادت دهند.خوانده اظهار داشته عقد دائم را قبول ندارم قبلا عقد موقت کردم شاید 5 یا 6 بار وی را عقد موقت کردم و سال 91 عقد موقت ما تمام شده است آقای دارابی ما را عقد کرده است حاضرم او را حاضر نمایم همین آقا درب خانه ما آمد و برگه را نوشت و از خانم امضا گرفت و رفتیم محضر آقای دارابی به آقای طاهریان که امام جماعت یک مسجد بود زنگ زد و اطلاعات ما را داد دیگر از سال 91 وی را عقد موقت و دائم نکرده ام از سال 1391 چندبار به من زنگ زد و خانه وی رفته ام و تا 5 ماه قبل به خانه این خانم میرفتم و شبها خانه وی بوده ام از سال 1391 تا اواخر سال قبل با این خانم نزدیکی هم داشته ام. در قبال سئوال دادگاه در مورد اینکه از سال 91 به بعد دیگر وی را عقد موقت نکرده اید و چگونه به منزل وی میرفتید و نزدیکی میکردید پاسخ داده که خطبه عقد را می خواندم و نزدیکی میکردم. خواهان اظهار داشته دروغ میگوید شوهرم تا پنج ماه قبل هفته ای سه شب پیش من می آمد و خطبه ای هم نمی خوانده است من همسر دائمی وی بوده ام و احتیاج به خطبه نداشت و بلد نیست خطبه بخواند اگر هر شب خطبه میخواند و موقت بوده چه مبلغی مهریه تعیین کرده است خوانده اظهار داشته اگر مدعی عقد دائم است چه دلیلی دارد. دادگاه قرار استماع شهادت شهود را صادر و با تعیین وقت رسیدگی طرفین را دعوت کرده است دادگاه در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل خوانده تشکیل شده است وکیل خوانده اظهار داشته خوانده مدعی است از سال 1391 به بعد هیچ رابطه ای با خواهان نداشته و در عقد موقت و دائم وی نبوده است اگر رفت و آمدی داشته بخاطر فرزند بوده است. و اگر رابطه داشته صیغه چند ساعته میکرده است ولی عقد دائم را قبول ندارد. دادگاه از گواهان تعرفه شده به شرح صفحات 17 و 19 و 21 و 22 و 24 تحقیق کرده است. بعد از استماع گواهی گواهان وکیل خوانده اظهار داشته شهود از اینکه عقد موقت است یا دائم اطلاعی ندارند فقط اظهار میدارند که رفت و آمد داشته است. خواهان اظهار داشته برای فرزندم پرونده کیفری دارم حاضرم شماره پرونده را بدهم برای نفقه فرزندم در شعبه --- رای صادر شده است با شماره 930302 من در عقد دائم وی با سی سکه مهریه بوده ام و حاضرم سوگند یاد کنم وکیل خوانده اظهار داشته حاضرم موکل را در یک جلسه حاضر نمایم تا موضوع حل و فصل شود. دادگاه پرونده استنادی با شماره بایگانی راکد 930302 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد را مطالبه و قید کرده پرونده در 93/2/25 به شعبه --- ارجاع شده خواهان فتوکپی مصدق عقدنامه عادی (موقت) 90/10/22 برای مدت یک سال تا 91/10/22 را پیوست کرده است محمدطاها متولد 89/11/12 میباشد و خواسته مطالبه نفقه فرزند مذکور است که دادگاه به موجب رای شماره --- - 93 - آقای ب. را به پرداخت ماهیانه سیصد هزار تومان از 93/2/25 بابت نفقه جاریه فرزند مشترک محکوم کرده است و رای غیابی بوده و اجراییه صادر شده در 94/7/23 - آقای ب. واخواهی نموده و در 94/9/17 - آقای ب. اقرار نموده که خانم د. همسر موقت وی میباشد ولی خانم د. اظهار داشته از سال 1392 همسر دائمی وی شده است که در نهایت زوجین توافق نموده و گزارش اصلاحی صادر شده و قرار شده که از 93/4/25 ماهیانه سیصد هزار تومان بابت نفقه فرزندش، آقای ب. پرداخت نماید دادگاه با تعیین وقت رسیدگی طرفین را دعوت کرده است دادگاه در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل خوانده و در غیاب خوانده تشکیل شده است خواهان اظهار داشته در سال 91 به عقد دایم خوانده درآمده ام با مهریه سی سکه درخواست اثبات زوجیت دائم به تاریخ مذکور را دارم وکیل خوانده اظهار داشته شهود بر نوع عقد شهادت نداده اند موکل عقد موقت را قبول دارد و اصلا مهریه ای در بین نبوده است. شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد به موجب رای شماره --- - 1395/01/19 در خصوص دعوی خانم ف. د. فرزند ع. به طرفیت آقای م. ب. فرزند اسدالله با وکالت بعدی آقای محمدعلی وحدانی راد و به خواسته اثبات زوجیت و به شرح فوق الذکر دادگاه با عنایت به محتویات پرونده و اظهارات خواهان (در مورد اینکه بعد از سال 91 عقد موقت را میخوانده و با وی همبستر میشده در حالی که قادر به خواندن صحیح صیغه عقد موقت نبوده است) و ملاحظه پرونده نفقه فرزند مشترک و اظهارات ضد و نقیض خوانده و اینکه اصل ازدواج مورد قبول خوانده بوده و حسب اقرارش از سال 1391 که مدعی اتمام مدت عقد موقت بوده تا چند ماه قبل به خانه خواهان رفت و آمد داشته و شبها در خانه وی بوده و با وی همبستر می شده که مورد قبول هر دو میباشد و از طرفی عقد موقت بدون مهریه باطل میباشد دعوی را وارد داشته و حکم به اثبات زوجیت دائم فیمابین خواهان و خوانده از سال 1391 به شرح فوق الذکر و با مهریه مذکور را صادر و اعلام کرده است. آقای م. ب. نسبت به دادنامه فوق الذکر تجدیدنظرخواهی به عمل آورده است که پس از پاسخ تجدیدنظرخوانده شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موجب رای شماره --- - 1395/03/17 در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م. ب. فرزند اسدالله نسبت به دادنامه فوق الذکر که به موجب آن حکم به اثبات زوجیت دائم آنان صادر شده است با توجه به محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اینکه در عقد موقت قبلی هیچ اختلافی وجود ندارد ولی پس از آن موضوع عقد دائم ادعایی است جدید که دلیل لازم داشته و خانم هیچ دلیل مثبتی ارائه ننموده و گواهان وی هیچکدام شاهد عقد نبوده اند و رفت و آمد طرفین را خود آنان انکار ندارد این نمیتواند دلیل بر اجرای عقد دائم پذیرفته شود لذا دادگاه عقد دائم را محرز ندانسته با نقض آن در وضعیت فعلی دعوی خواهان را مردود اعلام کرده است.خانم ف. د. نسبت به دادنامه فوق الذکر فرجامخواهی به عمل آورده که پس از پاسخ فرجام خوانده پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لایحه اعتراضیه به هنگام شور قرائت میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای مهدی اسلامی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 95/3/17 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

فرجامخواهی وارد و پرونده دارای نواقص تحقیقاتی است زیرا: در موارد زیر بین طرفین اختلافی وجود ندارد 1 - آقای م. ب. بارها خانم ف. د. را عقد موقت نموده است که آخرین بار عقدنامه موقت از 90/10/22 به مدت یک سال یعنی تا 91/10/22 بوده است 2 - با وجود علقه زوجیت بین طرفین تا 91/10/22 فرزند مشترکی به نام محمدطا متولد 89/11/12 دارند که حسب احکام صادر شده خوانده به پرداخت نفقه جاریه فرزندش محکوم شده است 3 - ادامه رابطه زوجیت از 91/10/22 به بعد را هر دو قبول دارند با این اختلاف که زوجه مدعی عقد دایم با مهریه سی سکه است و زوج مدعی است هر بار که به خانه خواهان میرفته صیغه موقت جاری و با وی نزدیکی میکرده است ؟ 4 - وکیل زوج در جلسه 95/1/19 اعلام کرده است موکل فقط عقد موقت را قبول دارد و اصلا مهریه ای در بین نبوده است.بنا بمراتب فوق الذکر و نظر به اینکه ادامه رابطه زوجیت طرفین از تاریخ خاتمه آخرین عقد موقت ( 91/10/22 ) بین طرفین محرز است و اینکه زوجه مدعی عقد دایم است و زوج عقد موقت آنهم به کرات ؟ و وکیل او هم اعلام داشته مهریه ای در بین نبوده است که در این صورت در نکاح منقطع عدم تعیین مهر موجب بطلان عقد است (ماده 1095 قانون مدنی) و نکاح بدون تعیین مدت عقد دائمی تلقی میگردد و در صورت اختلاف زوجین در مورد عدم دائم یا موقت - اصل بر دائمی بودن عقد است (ماده 1076 قانون مدنی) ضرورت داشته دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی اولا پرونده کلاسه --- شعبه --- دادگاه خانواده (عمومی) مشهد موضوع دادنامه --- - 93/7/12 را مطالبه و با ملاحظه آن خلاصه مفیدی از آن را منعکس و پرونده مذکور تا قطعیت رای در این پرونده ضمیمه باشد سپس با تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین و استماع اظهارات تجدیدنظر خواه و تجدیدنظر خوانده و قید ضرورت حضور آنان در جلسه رسیدگی و انجام تحقیقات کافی و با توجه و رعایت موازین قانونی و شرعی و اصول دادرسی نسبت به صدور رای مقتضی اقدام گردد. بنا به جهات فوق و به استناد به بند 3 و 5 ماده 371 و بند الف مواد 401 و 405 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی رای فرجام خواسته را به لحاظ نقص تحقیقات نقض و رسیدگی مجدد به پرونده به شعبه --- دادگاه محترم تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارجاع میگردد.

شعبه پنجم دیوان عالی کشور رئیس شعبه: مهدی اسلامی مستشار: احمد کریم زاده