عدم نقض حکم قطعی به صرف تجویز اعاده دادرسی از سوی دیوان عالی کشور

رای شعبه دیوان عالی کشور

متقاضی: اقای م. ک. فرزند ع. با وکالت اقای ع. ا.

موضوع رسیدگی: درخواست اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1402/05/28 صادره از شعبه *

مرجع رسیدگی: شعبه *

هیات شعبه اقایان: ع. ا. (مستشار) ا. م. م. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده:

به حکایت محتویات پرونده اقای م. ک. به اتهام مباشرت در قتل عمدی مرحوم ر. ک. طی دادنامه شماره 060 - 99/2/31 صادره از شعبه *به قصاص نفس محکوم شده، اولیای دم تقاضای قصاص نمودند. متهم اعلام کرد دلیلی بر دفاعی بودن رفتار خویش ندارم. من در ان درگیری صدمه ای ندیدم و در اخرین دفاع اعلام نمود اتهام قتل عمدی مرحوم ر. ک. را قبول دارم. وکیل وی اعلام نمود موکل در مقام دفاع مشروع بوده دادگاه با استناد به اقرار صریح متهم دایر به ارتکاب قتل و عدم ارائه دلیل به مصدومیت خویش یا دفاعی بودن رفتار وی طی دادنامه فرجام خواسته حکم به قصاص نفس با رد وجوه دریافتی صادر نموده است. وکیل محکوم علیه با طرح مسایلی چون گذشت حدود 35 سال از تاریخ قتل و عدم وجود دلیل بر عمدی بودن قتل مزبور و اقرار موکل وی به اصل قتل و ابهام در نظریه پزشکی قانونی از حیث تعیین نوع ضربه چاقو و وقوع سازش با قیم صغار و دریافت دیه صغار از سوی قیم انها که عمویشان بوده و با مادرشان ازدواج نموده بود. (هر چند مدرکی دال بر قیمومیت نامبرده وجود ندارد.) و اینکه مقتول به موکل حمله ور شده بود. و وی را مورد ضرب و شتم قرار داده و موکل ناچار به استفاده از چاقو شده و نهایتا با اعلام اینکه مورد از موارد لوث بوده و نیاز به قسامه داشته است. خواستار نقض رای گردید.پرونده به شعبه *ارجاع و شعبه مزبور چنین رای داده است: در خصوص فرجام خواهی اقای م. ک. با وکالت اقای م. ش. به طرفیت اولیای دم مرحوم ر. ک. نسبت به دادنامه شماره *1400/03/31 صادره از شعبه *مستقر در *حاوی حکم قصاص نفس با توجه به محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده و اقاریر و اعترافات متهم دایر به درگیری با مقتول و ایراد جرح با چاقو به سینه مقتول و عدم ارائه هیچگونه دلیل بر دفاعی بودن رفتار خویش و تصریح به عدم مصدومیت در درگیری مزبور و انطباق عمل متهم با تعریف قتل عمدی که کشنده بودن عمل ارتکابی و اگاهی متعارف افراد به اثار ان می‌باشد. و با عنایت به مفاد و مستندات رای صادره و احراز موضوع توسط دادگاه و عدم وجود دلیل بر سقوط حق قصاص برای اولیای دم و عدم اقامه دلیل قاطع از سوی وکیل محکوم علیه بر مخدوش بودن اساس دادنامه صادره و درخواست قصاص از سوی اولیای دم، دادنامه فرجام خواسته حاوی حکم قصاص با رد وجوه دریافتی سابق به نرخ روز به شرح مذکور در دادنامه فرجام خواسته مطابق مقررات تشخیص و مستندا به بند الف ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری ابرام می‌گردد. پس از قطعیت رای اقای م. ک. درخواست اعاده دادرسی نموده است. و در لایحه خود اجمالا نوشته است. اینجانب را به مدت هجده ماه به زندان انداختند و جریمه نقدی به مبلغ هشتاد هزار تومان پرداخت نمودم سرانجام توسط شورای اسلامی و معتمدین روستا و روستاهای همجوار و میانجیگری صلح شد و هرچه دار و ندار داشتیم فروخته و مبلغ دویست هزار تومان به خانواده مقتول با رضایت کامل مادر، همسر و برادر و خواهران پرداخت شد. پرونده جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع که طی دادنامه شماره *مورخ 1402/01/26 چنین اصدار رای نموده است: محتویات پرونده حکایت دارد. قتل در سال 1364 اتفاق افتاده است. مدتها متهم در بازداشت بوده است. از اوراق پرونده و اظهارات طرفین استفاده می‌شود. که بعضی اولیا دم با دریافت دیه اعلام رضایت داشته اند علیهذا نظر به این که موضوع نیاز به بررسی دارد. و درصورت اثبات این امر چون مقتول اهل سنت می‌باشد. بنابراین فتوای مراجع اهل سنت در صورتی که بعضی اولیای دم اعلام رضایت نمایند قصاص ساقط می‌گردد. و در این خصوص لازم است. استفتا نمایند و باید سهم دیه سایر ورثه داده شود. علیهذا با اعلام اینکه درخواست متقاضی با بند چ ماده 474 قانون ایین دادرسی انطباق دارد. ضمن تجویز اعاده دادرسی پرونده جهت رسیدگی به دادگاه کیفری یک (شعبه همعرض دادگاه رسیدگی کننده) شعبه *ارجاع می‌گردد. پرونده به شعبه *به عنوان شعبه هم عرض ارجاع که شعبه مرجوع الیه طی دادنامه شماره*مورخ 1402/05/28 تجویز اعاده دادرسی را مردود و حکم به قصاص نفس صادر می کند. از دادنامه اخیر الذکر از سوی وکیل محکوم علیه درخواست فرجام خواهی شده و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیات قضایی شعبه در تاریخ فوق تشکیل جلسه داده و با ملاحظه اوراق و محتویات پرونده و استماع گزارش عضو ممیز اقای ا. م. م. و نظریه کتبی اقای س. ح. ح. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر با توجه به اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه متعاقب پذیرش اعاده دادرسی محکوم علیه از سوی شعبه *، شعبه هم عرض دادگاه صادر کننده حکم قطعی، پس از رسیدگی مجددا اقدام به محکومیت متهم به قصاص نفس نموده و برابر ماده 480 قانون ایین دادرسی کیفری چنانچه دادگاه هم عرض پس از رسیدگی ماهوی اقدام به نقض حکم مورد اعاده دادرسی نماید. قابلیت تجدیدنظر یا فرجام خواهی را دارد. لذا تصمیم دادگاه به رد درخواست اعاده دادرسی در پرونده حاضر قابل فرجام خواهی و طرح در دیوان عالی کشور نمی‌باشد. عقیده به اعاده پرونده دارم. این شعبه طی دادنامه شماره *مورخ 1402/11/28 چنین اصدار رای نموده است. در خصوص فرجام خواهی اقای م. ک. فرزند ع. با وکالت اقای ع. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1402/05/28 صادره از شعبه *که متضمن محکومیت مشارالیه به قصاص نفس بابت اتهام یک فقره قتل عمدی مرحوم اقای ر. ک. می‌باشد. قطع نظر از اینکه برابر ماده 476 قانون ایین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی در تجویز اعاده دادرسی از سوی شعب دیوان عالی کشور رسیدگی مجدد بدون نقض دادنامه اعاده خواسته به دادگاه هم عرض صادر کننده حکم قطعی محول می‌گردد. و دادگاه مرجوع الیه پس از رسیدگی ماهوی با وارد دانستن درخواست اعاده دادرسی، حکم مورد اعاده دادرسی را نقض و حکم مقتضی صادر می کند و در صورتی که درخواست اعاده دادرسی راجع به قسمتی از حکم باشد. فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می‌شود. و در غیر این صورت به رد تجویز اعاده دادرسی اظهار نظر می نماید. این در حالی است. که شعبه *بدین نحو عمل نکرده و ضمن نقض دادنامه اعاده خواسته، مفاد همان دادنامه را در قالب محکومیت اقای م. ک. به قصاص نفس از بابت اتهام یک فقره قتل عمدی مرحوم اقای ر. ک. طی دادنامه شماره *مورخ 1402/05/28 اورده است. در واقع بدون اینکه نیازی به نقض دادنامه وجود داشته باشد. و صرفا می‌بایست به رد تجویز اعاده دادرسی استناد می گردید.دادگاه صادر کننده حکم دادنامه اعاده خواسته را نقض و مجددا مفاد ان را به عنوان دادنامه فرجام خواسته مورد لحوق حکم قرار داده است. بنا علیهذا از انجا که دادگاه هم عرض تجویز اعاده دادرسی از ناحیه این شعبه به موجب دادنامه شماره 7589 مورخ 1402/01/26 مورد پذیرش قرار نداده است. بر این اساس فرجام خواهی از دادنامه مارالذکر به دلالت ماده 480 قانون مرقوم قابلیت پذیرش ندارد. لذا به رد درخواست فرجام خواهی اظهار نظر می‌شود. در تعاقب ان وکیل محکوم علیه درخواست اعاده دادرسی کرده که خلاصتا چنین اظهار داشته که با توجه به اینکه مقتول اهل سنت بوده و موکل مطابق مصالحه نامه ضم در پرونده رضایت بعضی از اولیا دم را اخذ نموده و با توجه به اینکه مطابق با فتوای اهل سنت در صورت اعلام رضایت بعضی از اولیا دم قصاص ساقط و دیه جایگزین خواهد بود. لذا به استناد بند (چ) ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی را خواستار شده است

با وصول پرونده به دیوان عالی کشور و ارجاع به این شعبه هیات قضایی در تاریخ فوق تشکیل جلسه داده و با ملاحظه محتویات پرونده و استماع گزارش عضو ممیز اقای ا. م. م. مشاوره نموده و با استعانت از خداوند متعال چنین رای می دهد:

رای

درخواست اعاده دادرسی اقای م. ک. فرزند ع. با وکالت اقای ع. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1402/05/28 صادره از شعبه *که متضمن محکومیت مشارالیه به قصاص نفس از بابت اتهام مباشرت در قتل عمدی مرحوم اقای ر. ک. می‌باشد.؛ قابل پذیرش نمی‌باشد.؛ زیرا به دلالت مدلول ماده 482 قانون ایین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی نسبت به حکمی که پس از اعاده دادرسی صادر می‌شود.، دیگر اعاده دادرسی از همان جهت پذیرفته نمی شود. مگر اینکه اعاده دادرسی از مصادیق ماده 477 بوده و مغایرت رای صادره با مسلمات فقهی صادر شده باشد. بنا بر این با وصف به عدم پذیرش اعاده دادرسی از سوی شعبه *مستقر در *طی دادنامه شماره *مورخ 1402/05/28 در تعاقب تجویز اعاده دادرسی به موجب دادنامه شماره *مورخ 1402/01/26 صادره از این شعبه دیگر اعاده دادرسی از همان جهت قابل پذیرش نیست لذا مستندا به ماده 476 قانون مذکور قرار رد اعاده دادرسی متقاضی صادر می‌گردد.

شعبه *

مستشار: ع. ا. عضو معاون: ا. م. م.

رای شعبه دیوان عالی کشور

فرجام خواه: ع. ا. به وکالت از م. ک. فرزند ع. متولد 1. ش

فرجام خوانده: ورثه و اولیا دم مقتول ر. ک. فرزند ب.

فرجام خواسته: دادنامه شماره *- 1402/05/28 صادره از شعبه *مستقر در *

شعبه *

قضات رسیدگی کننده: ع. ر. (رئیس) و م. ح. (مستشار)

خلاصه جریان پرونده:

در پرونده پیش رو اقای م. ک. فرزند ع. متولد 1. طی دادنامه شماره *- 1400/03/31 شعبه *به اتهام کشتن عمدی مرحوم ر. ک. فرزند ب. به قصاص نفس محکوم (ص 764) و این دادنامه برابر دادنامه شماره *- 1400/06/07 این شعبه از دیوان عالی کشور (شعبه 51) ابرام (ص 790) و از این رای از سوی وکیل محکوم علیه درخواست تجویز اعاده دادرسی موضوع مواد 477 و 478 ق.ا.د.ک گردیده و اعاده دادرسی برابر دادنامه شماره *- 1402/01/26 شعبه *مورد پذیرش و تجویز قرار گرفته (ص 852 - 853) و رسیدگی مجدد به شعبه *مستقر در *ارجاع (ص 854 مورخ 1402/02/02) و رسیدگی در این مرحله منتهی به صدور دادنامه فرجام خواسته بالا در اوراق 914 و 915 حاوی صدور حکم مجدد به قصاص نفس متهم م. ک. گردیده که از سوی وکیل وی به شرح درخواست مورخ 1402/06/07 در اوراق 948 - 950 مورد فرجام خواهی قرار گرفته و رسیدگی فرجامی در تاریخ 1402/07/18 مجددا به این شعبه از دیوان عالی کشور ارجاع گردیده و با گزارش عضو ممیز م. ح. و قرائت ان و بحث و مشاوره پیرامون موضوع ذیلا مبادرت به اتخاذ تصمیم می‌گردد.:

تصمیم شعبه

نظر به اینکه دو نفر از صادر کنندگان دادنامه شماره *- 1400/06/07 این شعبه از دیوان عالی کشور مشعر بر ابرام دادنامه شماره *- 1400/03/31 شعبه *مستقر در *حاوی حکم به قصاص نفس متهم م. ک. فرزند ع. متولد 1336 که اعاده دادرسی از ان به شرح دادنامه شماره *- 1402/01/26 شعبه *تجویز شده است. اینجانبان ع. ر. (رئیس) و م. ح. (مستشار) شعبه بوده و با استناد به بند ت ماده 421 ق.ا.د.ک مردود و ممنوع از رسیدگی هستیم با استناد به ملاک ماده 422 همین قانون قرار امتناع از رسیدگی صادر و اعلام می داریم مقرر است. دفتر پرونده از امار کسر و به نظر معاون محترم ارجاع برسد تا انرا به شعبه دیگری ارجاع فرمایند در این شعبه اعضا دیگری که به نصاب برسد حضور ندارند./ب

شعبه *

ع. ر. (رئیس) م. ح. (مستشار)

رای شعبه دیوان عالی کشور

مستدعی اعاده دادرسی: اقای م. ک.

رای اعاده خواسته: دادنامه شماره *- 1400/03/31 صادره از شعبه *

مرجع رسیدگی: شعبه *

هیات شعبه اقایان: س. ا. م. م. (رئیس) ا. م. م. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده

به حکایت محتویات پرونده اقای م. ک. به اتهام مباشرت در قتل عمدی مرحوم ر. ک. طی دادنامه شماره 060 - 99/2/31 صادره از شعبه *به قصاص نفس محکوم شده، اولیای دم تقاضای قصاص نمودند متهم اعلام کرد دلیلی بر دفاعی بودن رفتار خویش ندارم. من در ان درگیری صدمه ای ندیدم و در اخرین دفاع اعلام نمود اتهام قتل عمدی مرحوم ر. ک. را قبول دارم. وکیل وی اعلام نمود موکل در مقام دفاع مشروع بوده دادگاه با استناد به اقرار صریح متهم دایر به ارتکاب قتل و عدم ارائه دلیل به مصدومیت خویش یا دفاعی بودن رفتار وی طی دادنامه فرجام خواسته حکم به قصاص نفس با رد وجوه دریافتی صادر نموده است. وکیل محکوم علیه با طرح مسایلی چون گذشت حدود 35 سال از تاریخ قتل و عدم وجود دلیل بر عمدی بودن قتل مزبور و اقرار موکل وی به اصل قتل و ابهام در نظریه پزشکی قانونی از حیث تعیین نوع ضربه چاقو و وقوع سازش با قیم صغار و دریافت دیه صغار از سوی قیم انها که عمویشان بوده و با مادرشان ازدواج نموده بود (هر چند مدرکی دال بر قیمومیت نامبرده وجود ندارد.) و اینکه مقتول به موکل حمله ور شده بود و وی را مورد ضرب و شتم قرار داده و موکل ناچار به استفاده از چاقو شده و نهایتا با اعلام اینکه مورد از موارد لوث بوده و نیاز به قسامه داشته است.خواستار نقض رای گردید.پرونده به شعبه *ارجاع و شعبه مزبور چنین رای داده است: در خصوص فرجام خواهی اقای م. ک. با وکالت اقای م. ش. به طرفیت اولیای دم مرحوم ر. ک. نسبت به دادنامه شماره *- 1400/03/31 صادره از شعبه *مستقر در *حاوی حکم قصاص نفس با توجه به محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده و اقاریر و اعترافات متهم دایر به درگیری با مقتول و ایراد جرح با چاقو به سینه مقتول و عدم ارائه هیچگونه دلیل بر دفاعی بودن رفتار خویش و تصریح به عدم مصدومیت در درگیری مزبور و انطباق عمل متهم با تعریف قتل عمدی که کشنده بودن عمل ارتکابی و اگاهی متعارف افراد به اثار ان می‌باشد. و با عنایت به مفاد و مستندات رای صادره و احراز موضوع توسط دادگاه و عدم وجود دلیل بر سقوط حق قصاص برای اولیای دم و عدم اقامه دلیل قاطع از سوی وکیل محکوم علیه بر مخدوش بودن اساس دادنامه صادره و درخواست قصاص از سوی اولیای دم، دادنامه فرجام خواسته حاوی حکم قصاص با رد وجوه دریافتی سابق به نرخ روز به شرح مذکور در دادنامه فرجام خواسته مطابق مقررات تشخیص و مستندا به بند الف ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری ابرام می‌گردد. پس از قطعیت رای اقای م. ک. درخواست اعاده دادرسی نموده است.و در لایحه خود اجمالا نوشته است.اینجانب را به مدت هجده ماه به زندان انداختند و جریمه نقدی به مبلغ هشتاد هزار تومان پرداخت نمودم سرانجام توسط شورای اسلامی و معتمدین روستا و روستاهای همجوار و میانجیگری صلح شد و هرچه دار و ندار داشتیم فروخته و مبلغ دویست هزار تومان به خانواده مقتول با رضایت کامل مادر، همسر و برادر و خواهران پرداخت شد. پرونده جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه پس از ملاحظه پرونده مشاوره نموده و چنین رای می دهد:

رای

محتویات پرونده حکایت دارد. قتل در سال 1364 اتفاق افتاده است.مدتها متهم در بازداشت بوده است.از اوراق پرونده و اظهارات طرفین استفاده می‌شود. که بعضی اولیای دم با دریافت دیه اعلام رضایت داشته اند علیهذا نظر به این که موضوع نیاز به بررسی دارد. و درصورت اثبات این امر چون مقتول اهل سنت می‌باشد. بنابراین فتوای مراجع اهل سنت در صورتی که بعضی اولیای دم اعلام رضایت نمایند قصاص ساقط می‌گردد. و در این خصوص لازم است.استفتای نمایند و باید سهم دیه سایر ورثه داده شود. علیهذا با اعلام اینکه درخواست متقاضی با بند چ ماده 474 قانون ایین دادرسی انطباق دارد. ضمن تجویز اعاده دادرسی پرونده جهت رسیدگی به دادگاه کیفری یک (شعبه همعرض دادگاه رسیدگی کننده) شعبه *ارجاع می‌گردد.

شعبه *

رئیس: س. ا. م. م. عضو معاون: ا. م. م.