بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه ت/0300265 شماره دادنامه سیلور: 140431390002094796 تاریخ:1404/08/19
شاکی: آقای حسین صالحی
طرف شکایت: نهاد ریاست جمهوری، وزارت کشور، استانداری بوشهر و شهرداری سعدآباد
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ب) جزء 3 تصویب نامه اکثریت وزرای عضو کمیسیون سیاسی دفاعی هیات دولت در خصوص تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر به شماره 82824/ت138ک مورخ 1369/07/14.
شاکی دادخواستی به طرفیت نهاد ریاست جمهوری، وزارت کشور، استانداری بوشهر و شهرداری سعدآباد به خواسته ابطال بند (ب) جزء 3 تصویب نامه اکثریت وزرای عضو کمیسیون سیاسی دفاعی هیات دولت در خصوص تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر به شماره 82824/ت138ک مورخ 1369/07/14 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است. متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
"تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر مصوب 1369/06/21.
اکثریت وزرای عضوکمیسیون سیاسی دفاعی هیات دولت درجلسه مورخ 1369/06/21 با توجه به اختیار تفویضی هیات وزیران (موضوع تصویبنامه شماره 93808/ ت 907مورخ 1368/10/24 بنا به اعلام وزارت کشور مبنی بر اجرای کلی مراحل ایجاد و تشکیل دهستانها و ارتقاء سطح و تاسیس بخش ها و شهرستانهای جدید با تعیین محدوده و مرکزیت آنها درسطح کشور (موضوع نامه شماره 53/ 3233/1/5 مورخ 1369/06/21 وزارت کشور)، دراجرای ماده 12 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1362 و به استناد ماده 13قانون مزبورسازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر را به شرح زیر تصویب نمودند:
3- شهرستان دشتستان به مرکزیت شهر برازجان مشتمل بر بخشهای:
.......
ب- بخش سعدآباد به مرکزیت شهر سعدآباد شامل دهستانهای:
1- زیرراه 2 - وحدتیه
......
این تصویبنامه در تاریخ 1369/07/07 به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است. - معاون اول رییس جمهور"
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
احتراما به استحضار می‌رساند: درجریان درخواست مورخ 1353/09/26 اهالی روستای سعدآباد (ازتوابع شهرستان دشتستان در استان بوشهر) از استانداری بوشهر برای تبدیل روستای سعدآباد به شهر سعدآباد و تاسیس شهرداری در سعدآباد استاندار وقت بوشهر آقای احمد جلالی طی نامه اداری به شماره 13231 مورخ 1353/09/27 با پیوست نمودن درخواست اهالی برای ایجاد شهرداری در شهرسعدآباد در صورت داشتن بیش ازپنج هزار(5000) نفرجمعیت برای ایجاد شهر و تاسیس شهرداری در سعدآباد دستور اداری به فرمانداری دشتستان ابلاغ گردیده است. چنانکه درزمان ارسال نامه استاندار وقت به فرمانداری وفق تبصره 1ماده1 قانون شهرداریها مصوب 1334طبق سرشماری نفوس و مسکن سال 1345 شهر سعدآباد دارای 3598 نفر جمعیت و در سرشماری نفوس ومسکن 1355 شهر سعدآباد دارای 3967 نفر بوده است که مستندا به تبصره 1 ماده 1 قانون شهرداریها مصوب 1334 شهرسعدآباد فاقد پنج هزار نفر جمعیت بودن تاسیس شهرداری فاقد وجاهت و اعتبار قانونی بوده است و برحسب تبصره 1ماده1 قانون شهرداریها صدور مجوز شهر شدن و تاسیس شهرداری بدون داشتن مجوز وزارت کشور یا هیات وزیران ممنوعیت قانونی داشته است.
ضمناً تاسیس و فعالیت شهرداری سعدآباد به دلیل عدم صدور مصوبه توسط مرجع قانونی و توسط وزارت کشور مشمول مجازات مقرر در ماده 280 قانون مجازات عمومی مصوب 1304/10/23 می‌شود.
همچنین از جمله دلایل دیگری که موید غیر قانونی بودن ایجاد شهر و تاسیس شهرداری در سعدآباد است می توان به ماده 4 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران مصوب 1362/04/15 و ماده 6 آیین‌نامه قانون فوق اشاره نمود؛ چرا که حد نصاب لازم و شرایط مقرر در مواد فوق رعایت نشده است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
نهاد ریاست جمهوری:
به استحضار می رساند: پیش از این، شکایت مشابهی از سوی همین شاکی مطرح شده است. نظر به مراتب فوق و با تاکید بر تکراری بودن موضوع شکایت مطروحه به موجب ابلاغیه های شماره 140431100003200560 مورخ 1404/04/30 و شماره 140431100000708032 مورخ 1404/02/02 اتخاذ تصمیم شایسته دایر بر ردّ شکایت مطروحه مورد تقاضاست.
استانداری بوشهر:
مقرره های مورد شکایت مغایرتی با قانون نداشته و در راستای مواد قانونی از جمله تبصره 1 ماده 1 قانون شهرداری ها مصوب سال 1334، تبصره های 1 و 2 ماده 2 و تبصره 4 ماده 5 قانون تقسیمات کشوری مصوب سال 1316 صادر شده است فلذا هیچ گونه خدشه ای بر شهر شناخته شدن سعد آباد وارد نیست.
« رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست»
1- بر اساس ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1362 مقرر گردیده: « دهستان کوچکترین واحد تقسیمات کشوری است که دارای محدوده جغرافیایی معین بوده و از بهم پیوستن چند روستا، مکان، مزرعه همجوار تشکیل می‌شود که از لحاظ محیط طبیعی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی همگن بوده و امکان خدمات رسانی و برنامه ریزی در سیستم و شبکه واحدی را فراهم می نماید.» بر اساس تبصره 1 این ماده نیز مقرر گردیده: «حداقل جمعیت دهستان با در نظر گرفتن وضع پراکندگی و اقلیمی کشور به سه درجه تراکمی به شرح زیر تقسیم می‌شود:
الف - تراکم زیاد 8000 نفر.
ب - تراکم متوسط 6000 نفر.
ج - تراکم کم 4000 نفر.»
بر اساس تبصره 2 ماده مذکور نیز مقرر گردیده: «دهستان های موجود که از نظر وسعت، جمعیت و دسترسی دارای تراکم مطلوب بوده در قالب موجود باقی و آن تعداد از دهستان هایی که از این لحاظ نامتناسب می‌باشند از طریق تقسیم و یا ادغام تعدیل و به دهستان های جدید تبدیل خواهند شد.»
2- بر اساس ماده 6 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1362 مقرر گردیده: «بخش واحدی است از تقسیمات کشوری که دارای محدوده جغرافیایی معین بوده و از بهم پیوستن چند دهستان همجوار مشتمل بر چندین مزرعه، مکان، روستا و احیاناً شهر که در آن عوامل طبیعی و اوضاع اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی واحد همگنی را بوجود می آورد به نحوی که با در نظر گرفتن تناسب، وسعت، جمعیت، ارتباطات و دسترسی و سایر موقعیت ها، نیل به اهداف و برنامه ریزی های دولت در جهت احیاء امکانات طبیعی و استعدادهای اجتماعی و توسعه امور رفاهی و اقتصادی آن تسهیل گردد.» بر اساس تبصره 1 این ماده اصلاحی مصوب 1389 نیز مقرر گردیده: «حداقل جمعیت محدوده هر بخش، با در نظر گرفتن وضع پراکندگی و اقلیمی کشور به دو درجه تراکمی به شرح زیر تقسیم شده است:
الف مناطق با تراکم زیاد سی هزار نفر.
ب مناطق با تراکم متوسط بیست هزار نفر.»
بر اساس تبصره 2 ماده مذکور اصلاحی مصوب 1389 نیز مقرر گردیده: « در نقاط کم تراکم، دورافتاده، مرزی، جزایری، جنگلی، کویری و نقاط محروم و توسعه نیافته و همچنین جمعیت عشایری که بیش از شش ماه در منطقه حضور دارند با توجه به کلیه شرایط اقلیمی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تا حداقل ده هزار نفر جمعیت با تصویب هیات وزیران و در موارد استثنایی با تصویب مجلس، جمعیت بخش می تواند کمتر از میزان فوق باشد.»
3- بر اساس تبصره یک ماده 7 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری اصلاحی مصوب 1389 مقرر گردیده: «حداقل جمعیت شهرستان با در نظرگرفتن وضع پراکندگی و اقلیمی کشور به دو درجه تراکمی به شرح زیر تقسیم می‌شود.
الف - تراکم زیاد 120000 نفر. ب - تراکم متوسط 80000 نفر.» بر اساس تبصره 2 این ماده نیز مقرر گردیده: « در نقاط کم تراکم، دورافتاده، مرزی، جزایری و کویری و نقاط کمتر توسعه یافته (طبق فهرست سالانه دولت) با توجه به کلیه شرایط اقلیمی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی با تصویب هیات وزیران و در موارد استثنایی با تصویب مجلس شورای اسلامی می‌تواند کمتر از 50 هزار نفر باشد.»، لذا هیات وزیران با حصول شرایط مذکور در این تبصره صلاحیت ایجاد شهرستان با جمعیت کمتر از 50 هزار نفر را در نقاط کم تراکم، دورافتاده، مرزی، جزایری و کویری و نقاط کمتر توسعه یافته دارد.
4- سابقاً بر اساس آرای شماره 140331390000561376 مورخ 1403/03/08 و 140331390000988627 مورخ 1403/04/30 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست در موارد مشابه رای به رد شکایت صادر شده است.
بنا به مراتب مذکور و با اخذ وحدت ملاک از مفاد آرای مذکور، بند (ب) جزء 3 تصویب نامه اکثریت وزرای عضو کمیسیون سیاسی دفاعی هیات دولت در خصوص تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر به شماره 82824/ت138ک مورخ 1363/07/14 با رعایت مفاد تبصره های 1 و 2 ماده 3 و تبصره های 1 و 2 ماده 6 و با استفاده از اختیارات تبصره 2 ماده 7 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1362 به تصویب رسیده و مغایرتی با قوانین و مقررات مورد استناد شاکی نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
شهریار قلعه
رییس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری