تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/03
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: (ملاحظه: آییننامه "تکالیف و وظایف سازمان محیط زیست در جهت حفظ و نگهداری و ایجاد فضای مناسب جهت حمایت از جانوران وحشی و حیوانات قابل شکار..." را پیدا نکردم)با توجه به اینکه سازمان محیط زیست در مناطق خاص حفاظت شده تکلیف به حفظ و نگهداری از جانوران وحشی و حیوانات قابل شکار دارد و این تکالیف به سایر مناطق آزاد و حفاظت نشده سرایت ندارد؛ در صورتی که راننده خودرو خارج از این مناطق، با یک حیوان وحشی تصادف کرده و فوت شود، سازمان محیط زیست در برابر ورثه وی مسئولیتی جهت پرداخت دیه ندارد.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه بیست و پنجم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/03 - 12 : 05 قاضی: رحمت اله سعیدی قاضی: علی خوشوقتی
خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 94/5/12 آقای الف. قدمی وکیل پایه یک دادگستری به وکالت از 1 - خانم ش. ع.پ. اصالتا و قیمومتا بر ف. و ف. ح. 2 - ن. ح. 3 - خ.ن. ی.و. دادخواستی به طرفیت اداره کل محیط زیست استان لرستان - محیط زیست شهرستان الشتر و محیط زیست شهرستان خرم آباد به دادگاه عمومی الشتر تسلیم کرده و توضیح داده مورث موکلین به نام مرحوم ع.پ. ح. در تاریخ 1390/09/07 در محور الشتر، خرم آباد بر اثر برخورد با یک راس گراز وحشی فوت مینماید هیات کارشناسی سه نفره علت اصلی تصادف را عبور حیوان وحشی (گراز) به صورت عرضی و ناگهانی از سطح جاده تشخیص داده که منجر به واژگونی سواری پراید و در نهایت فوت راننده آن شده است. نظر به اینکه وظیفه حفاظت و نگهداری از حیوانات وحشی بر عهده محیط زیست میباشد و با در نظر گرفتن این موضوع که علت اصلی (تامه) تصادف و در نهایت فوت راننده عبور گراز وحشی بوده است لذا تقاضای صدور حکم بر محکومیت خواندگان به پرداخت یک فقره دیه کامله یک مرد مسلمان در ماه حرام (دوم محرم سال 1432 هجری قمری) با احتساب کلیه خسارات دادرسی از جمله حق الوکاله مورد استدعاست مشارالیه اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را نیز درخواست کرده رسیدگی دردستور کار شعبه اول دادگاه عمومی الشتر قرار گرفته و مرجع مذکور با رسیدگی به دعوی اعسار مطروحه طی دادنامه شماره --- -- 94/6/3 حکم به اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی صادر کرده حکم مذکور که مورد اعتراض اداره کل حفاظت محیط زیست استان لرستان واقع شده در شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان لرستان حسب دادنامه شماره --- -- 94/8/17 تایید و استوار گردیده است و در ماهیت موضوع طرفین دعوت به رسیدگی شده اند. در جلسه مورخ 94/10/16 وکیل خواهان ها گفته خواسته به شرح دادخواست تقدیمی میباشد وی اضافه کرده مورث موکلین در تاریخ 1390/09/07 درمحور الشتر خرم آباد دراثر برخورد با یک راس گراز وحشی تصادف مینماید و هیات سه نفره کارشناسان علت تصادف را عبور حیوان وحشی (گراز) به صورت ناگهانی از سطح جاده تشخیص داده است. چون محیط زیست مسئولیت نصب تابلوهای هشدار دهنده را دارد باید خسارات مربوط به حیوانات رها شده را پرداخت نماید مشارالیه در پایان صدور حکم بر محکومیت خواندگان را درخواست کرده نماینده حقوقی خواندگان به نام خانم مهناز تقی زاده پاسخ داده وکیل خواهان ها در اظهارات خود اعلام نموده برخورد یک دستگاه پراید با گراز پس نتیجه اینکه شخص مذکور (متوفی) قوانین راهنمائی و رانندگی را رعایت ننموده چه بسا اگر با سرعت مجاز رانندگی مینمود ماشین پراید قابل کنترل بود ضمنا از کجا معلوم که حتما گراز منشاء خسارت بوده است، محیط زیست طبق ماده 9 قانون شکار و صید در مناطق تحت مدیریت و مناطق حفاظت شده آن هم در حدود مجوز های صادره مسئول است لذا دعوی مطروحه علیه محیط زیست بی اساس بوده است و دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- -- 94/10/26 اجمالا چنین رای داده با توجه به اینکه اولا نصب کلیه علائم هشداردهنده جاده ای برابر مقررات ماده 97 آییننامه راهنمایی و رانندگی مصوب 1384 به عهده وزارت راه و ترابری نهاده شده ثانیا برابر مقررات ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 با اصلاحات به عمل آمده در سال 1371 و مواد 2 - 4 و 5 آییننامه مربوطه تکالیف و وظایف سازمان محیط زیست در جهت حفظ و نگهداری و ایجاد فضای مناسب جهت حمایت از جانوران وحشی و حیوانات قابل شکار و ایجاد محیط امن برای زیست آنها در مناطق خاص حفاظت شده تعیین گردیده است و این تکالیف سرایت به سایر مناطق آزاد و حفاظت نشده ندارد ثالثا مقررات ماده 9 قانون شکار و صید ناظر به پرداخت خسارات از ناحیه سازمان محیط زیست در مناطق صرفا حفاظت شده میباشد درحالی که در ما نحن فیه محل تصادف و برخورد گراز وحشی با خودروی شخص متوفی خارج از مناطق حفاظت شده میباشد از طرفی حسب اعلام وکیل خواهان و آنچه که در نظریه هیات سه نفره کارشناس مورد استناد وی بیان گردیده حمله ای از طرف گراز به خودرو شخصی متوفی به عمل نیامده بلکه به سبب وضعیت جوی حین حادثه و لغزنده بودن جاده وضعت و سیستم ایمنی و ترمز خودروی پراید و ترمز زدن ناگهانی مورث خواهان ها در حین عبور گراز ازعرض جاده و در نتیجه برخورد خودرو با گراز خودروی مذکور واژگون و راننده نیز دراین حادثه فوت مینماید فلذا به سبب خروج موضوع از شرایط مقرر در مواد مرقوم و دستور العمل نحوه جلوگیری، رفع و جبران خسارات ناشی از حملات جانوران آسیب رسان مصوب 1386 دعوی خواهان ها را وارد ندانسته حکم بر بطلان دعوی صادر مینماید با ابلاغ دادنامه صادره و انقضاء مهلت تجدیدنظر فرجام خواهی شده که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و پس از وصول دردستور کار این شعبه قرار گرفته اعتراضات فرجامی و پاسخ اداره کل حفاظت محیط زیست استان لرستان هنگام طرح و شور قرائت و پرونده بررسی میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:
رای شعبه
با ملاحظه دادنامه فرجام خواسته و مبانی صدور آن و محتویات پرونده اعتراضات آقای الف. قدمی به وکالت از وراث مرحوم ع.پ. به دادنامه شماره --- -- 94/10/26 شعبه اول دادگاه عمومی الشتر وارد و موجه نمیباشد و دادنامه معترض عنه بر اساس محتویات پرونده طبق موازین قانونی و با رعایت اصول و قواعد دادرسی و به نحو صحیح صادر شده و اعتراضات فرجام خواه در حدّی نیست که نقض آن را ایجاب نماید بنا به مراتب با رد فرجام خواهی مطروحه دادنامه فرجام خواسته را به استناد ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام مینماید.
شعبه بیست وپنجم دیوان عالی کشور رئیس: رحمت اله سعیدی مستشار: دکتر علی خوشوقتی