مقدمه
در راستای اجرای بند 14 ماده 55 قانون شهرداری ها و مواد 55، 56، 64، 70 و 77 مصوبه برنامه عملیاتی پنج ساله دوم شهرداری تهران (97 - 1393) - ابلاغی به شماره 4938 /1882 /160 مورخ 1393/2/31 در ارتباط با سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران و به منظور رعایت اصول، ضوابط و مقررات ایمنی در ساخت و سازها و فضاهای شهری، ارتقاء ایمنی ساختمان ها و توانمندسازی شهروندان برای مقابله با حوادث احتمالی، لزوم تامین زیرساخت های حقوقی، آیین نامه ها و دستورالعمل ها، فرآیندها و منابع برای بازبینی و اصلاح فرایند صدور پروانه و گواهی های کلیه ساختمان ها، بناها و تاسیسات شهری، حفظ شرایط ایمنی شهر، ایجاد نظام بازرسی ایمنی و آتش نشانی با اولویت کلیه ساختمان ها و فضاهای شهری پرخطر و نظام مندسازی ارائه خدمات ایمنی و آتش نشانی، حفظ جان و اموال شهروندان، پیشگیری از وقوع آتش نشانی با اولویت کلیه ساختمان ها و فضاهای شهری پر خطر و نظام مند سازی ارائه خدمات ایمنی و آتش نشانی، حفظ جان و اموال شهروندان، پیشگیری از وقوع آتش سوزی، شناخت خطرات و ایجاد راهکارهای مناسب، بکارگیری اصول علمی و روش های پیشگیرانه حفاظتی، آموزشی، تشویقی و توسعه خدمات امداد رسانی در زمان وقوع حوادث غیرمترقبه، شهرداری تهران مکلف است از طریق تقویت تعامل و با همکاری سایر سازمان های خدمات رسان (هلال احمر، اورژانس، اداره برق، آب، گاز، مخابرات و نهادهای نظارتی و امنیتی) اقدامات و هماهنگی های لازم را در اجرای کامل مفاد این مصوبه به عمل آورد.
ماده یکم (1):
شهرداری تهران (سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران که اختصاراً، در این مصوبه سازمان نامیده میشود) مکلف است در راستای ارتقاء سطح کیفی ایمنی شهر و پایداری آن در طول دوره بهره برداری تصرفات، با استفاده از ظرفیت درون و برون سازمانی، اقدام به نظارت و بازرسی های دوره ای ضوابط ایمنی و آتش نشانی در کلیه ساختمان ها، فضاهای شهری، معابر، تاسیسات، تجهیزات و تسهیلات شهری نموده و موارد نقص و مشکلات ایمنی را به مالک (ذینفع) و شهرداری منطقه ذیربط ابلاغ نماید.
شهرداری های مناطق 22 گانه نیز مکلفند اقدامات لازم جهت الزام مالک به رفع نواقص و مشکلات ایمنی ابلاغی را ظرف مدت تعیین شده در ابلاغیه به عمل آورند. هزینه های کارشناسی و صدور دستورالعمل ابلاغی برای هر یک از بناهای نوساز متقاضی کسب گواهی پایان کار از محل عوارض ایمنی پرداختی در هنگام صدور پروانه ساختمان تامین و هزینه های بازرسی دوره ای سایر اماکن مطابق با دستورالعملی که حداقل ظرف مدت سه (3) ماه پس از لازم الاجرا شدن این مصوبه توسط شهرداری تهران تهیه و به تصویب شورای اسلامی شهر تهران میرسد، از مالک دریافت میگردد.
تبصره یکم (1):
درجه بندی اماکن، تاسیسات، تجهیزات و تسهیلات شهری از نظر میزان خطرپذیری براساس مبحث سوم (3) مقررات ملی ساختمان بوده که بازرسی دوره ای آن ها طی مراحل زمانی ذیل انجام میگیرد:
پرخطر: حداقل یکبار در سال
میان خطر: یکبار در طول سه (3) سال
کم خطر: یکبار در طول ده (10) سال
تبصره دوم (2):
سازمان مکلف است براساس «آییننامه ساماندهی و تعیین صلاحیت اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در زمینه خدمات ایمنی و آتش نشانی» - ابلاغی به شماره 13911 /160 مورخ 1392/7/20 صلاحیت اشخاص حقیقی و حقوقی واجد شرایط را که متقاضی همکاری با سازمان به عنوان «ناظر ایمنی» میباشند، تعیین و اعلام نماید.
تبصره سوم (3):
به منظور نظارت بر حسن اجرای بازرسی ایمنی و اطمینان از رعایت ضوابط و مقررات مربوط، سازمان مکلف است نسبت به انجام نظارت فنی عالی اقدام نماید.
ماده دوم (2):
شهرداری تهران مکلف است براساس مقررات ملی ساختمان نسبت به الزام مالکین ساختمان های جدید الاحداث، در کلیه پروانه ها و پایان کارهای ساختمانی با هر تعداد طبقه و هر میزان مساحت، جهت رعایت ضوابط و مقررات ملی ساختمانی با هر تعداد طبقه و هر میزان مساحت، جهت رعایت ضوابط و مقررات ملی ساختمان و دستورالعمل ایمنی و آتش نشانی اقدام نماید. نظارت بر حسن اجرای مفاد این بند به عهده سازمان و معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران میباشد.
تبصره یکم (1):
سازمان مکلف است حداکثر ظرف مدت یک (1) ماه پس از لازم الاجرا شدن این مصوبه ضوابط و مقررات ایمنی ساختمان را جهت اطلاع رسانی به کلیه متقاضیان صدور پروانه ساختمانی به معاونت شهرسازی و معماری اعلام نماید. علاوه بر این سازمان میبایست نسبت به انتشار استانداردها، ضوابط و آییننامه از طریق پرتال سازمانی و شهرداری تهران اقدام نماید.
تبصره دوم (2):
سازمان مکلف است فهرست تجهیزات تایید شده ایمنی و آتش نشانی استاندارد را از طریق پرتال سازمان منتشر نماید و مهندسین ناظر براساس وظایف قانونی خود مکلفند اسناد فنی استاندارد کیفیت، عملکرد و اصالت تجهیزات فوق را کنترل و نظارت نمایند. سازمان میتواند بر حسن اجرای این تبصره در زمان اجرای عملیات ساختمانی و صدور گواهی پایان کار ساختمان، نظارت نماید.
تبصره سوم (3):
شهرداری تهران (معاونت شهرسازی و معماری) مکلف است به هنگام صدور پروانه ساختمانی برای کلیه اماکن، دستورالعمل ای ایمنی در ساختمان را قبل از صدور پروانه به مالکین و ناظرین ساختمان ابلاغ و تاییدیه رعایت موارد ابلاغی را اخذ و در پروانه های ساختمانی درج نماید.
تبصره چهارم (4):
در زمان صدور پروانه ساختمان برای ساختمان های بلندمرتبه وضعیت دسترسی خودروهای آتش نشانی به محل ساختمان به منظور حفاظت ساختمان ها در مقابل حریق (براساس مبحث سوم (3) مقررات ملی ساختمان) با توجه به شرایط موجود بررسی و در صورت عدم تامین شرایط لازم، موضوع در کمیته مشترک بین سازمان و معاونت شهرسازی و معماری مطرح و در خصوص راهکار مناسب جهت دسترسی خودروهای آتش نشانی اتخاذ تصمیم میشود.
تبصره پنجم (5):
شهرداری تهران (معاونت شهرسازی و معماری) باید با هماهنگی سازمان شرایطی را فراهم نماید که جهت اعمال دستورالعمل های ایمنی و آتش نشانی و تاییدیه های ایمنی، زمان صرف شده، از سه (3) روز کاری در زمان صدور پروانه ساخت و هفت (7) روز کاری در زمان صدور گواهی های پایانکار یا عدم خلاف، بیشتر نباشد.
ماده سوم (3):
سازمان مکلف است با استفاده از امکانات و توانایی های درون و برون سازمانی در جهت کمک به ایمن سازی سالیانه حداقل ده درصد (10%) از اماکن عمومی، از طریق مشارکت در تامین تجهیزات اولیه ایمنی و آتش نشانی اقدام نماید.
ماده چهارم (4):
در راستای اجرای ردیف پنجم (5) مصوبه مورخ 1393/10/18 هیات وزیران در خصوص الزام به رعایت ضوابط ایمنی در بهره برداری از کلیه تجهیزات و تاسیسات تحت مالکیت دستگاه های موضوع ماده پنجم (5) قانون مدیریت خدمات کشوری، شهرداری تهران مکلف است نسبت به الزام کلیه مسئولین، سازمان ها و نهادهای حقوقی، دولتی و عمومی به ویژه واحدهای تابعه شهرداری تهران به اجرای ضوابط ایمنی و آتش نشانی در فضاهای عمومی اقدام نماید.
تبصره:
چنانچه سازمان تشخیص دهد که در زمان بهره برداری از تجهیزات و تاسیسات دولتی موارد استاندارد موضوع تبصره یکم (1) ذیل ماده یکم (1) رعایت نشده است، مراتب را جهت رفع نقص به بالاترین مقام آن دستگاه اعلام نموده و به منظور الزام مالکین و ذینفعان جهت رعایت تمهیدات ایمنی و آتش نشانی در طول دوره بهره برداری از طریق مراجع ذیصلاح یا ضابطین قضایی و طی مراحل قانونی اقدام نماید.
ماده پنجم (5):
سازمان موظف است حداکثر ظرف مدت شش (6) ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این مصوبه نسبت به تدوین آییننامه ها و دستورالعمل های فنی در حوزه های تخصصی ذیل اقدام و پس از تصویب هیات مدیره سازمان، و تایید شهردار تهران اقدام نماید.
1 - نحوه اعزام نیروهای عملیاتی اولیه و تکمیلی متناسب با نوع خطر
2 - نحوه جانمایی ایستگاه های آتش نشانی متناسب با حجم ترافیک، دسترسی ها، شرایط ژئومورفولوژیکی و تراکم جمعیتی
3 - برآورد تعداد، نوع و شرایط نگهداری تجهیزات مورد نیاز در انواع حوادث و حریق متناسب با استانداردهای معتبر
4 - نحوه انجام عملیات امدادی آتش نشانی و شرایط استاندارد آن
5 - شرایط استاندارد خرید و نحوه نگهداری خودروهای آتش نشانی در طول دوره بهره برداری
6 - شرایط استاندارد تجهیزات ارتباطی، مخابراتی و فناوری اطلاعات ستاد هماهنگی و ایستگاههای آتش نشانی
ماده ششم (6):
شهرداری تهران مکلف است به منظور تامین فضای لازم جهت ساخت ایستگاه های آتش نشانی، حداکثر ظرف مدت شش (6) ماه پس از اعلام نیاز سازمان، زمین های بدون معارض شناسنامه دار را براساس شرایط استاندارد ملاک عمل در آییننامه موضوع بند دوم (2) ذیل ماده پنجم (5) این مصوبه تعیین و جهت اقدامات آتی به سازمان معرفی نماید.
ماده هفتم (7):
به منظور تامین ایمنی در حمل و نقل ریلی درون شهری (مترو)، شرکت بهره برداری راه آهن شهری تهران و حومه موظف است با همکاری و هماهنگی سازمان نسبت به تامین خودروها و تجهیزات مورد نیاز مقابله با حریق و حوادث، جانمایی و استقرار آنها، تامین شرایط استاندارد امداد رسانی در داخل تونل ها، فضاها، ایستگاه ها و تاسیسات مترو و آموزش رانندگی لوکوموتیو و اقدامات فنی اولیه به پرسنل منتخب آتش نشانی، از محل ردیف های بودجه سالیانه خود اقدام نماید.
تبصره یکم (1):
سازمان موظف است ظرف مدت یک (1) سال از لازم الاجرا شدن این مصوبه دستورالعمل ایمنی ملاک عمل در عملیات امداد رسانی حوادث و حریق مترو را تدوین و ضمن برآورد تجهیزات، تاسیسات و خودروهای مورد نیاز، آن را به تصویب هیات مدیره سازمان و تایید شهردار تهران برساند.
تبصره دوم (2):
به منظور انجام اقدامات لازم به هنگام بروز حوادث و حریق و تعیین حدود وظایف هر یک از طرفین، ضروری است تفاهم نامه همکاری فی مابین شرکت بهره برداری راه آهن شهری تهران و حومه و سازمان منعقد گردد.
ماده هشتم (8):
شهرداری تهران (معاونت حمل و نقل و ترافیک) مکلف است در کلیه طرح های تغییر و توسعه معابر و خطوط حمل و نقل شهری، موضوع حداقل زمان جهت دسترسی خودروها و نیروهای امدادی آتش نشانی را در تمام مناطق شهری مدنظر قرار داده و در صورت تامین شرایط استاندارد نسبت به اجرای طرح های مورد نظر اقدام نماید. همچنین در خصوص معابر و خطوط حمل و نقل موجود مکلف است ظرف مدت دو (2) سال نسبت به اصلاح دسترسی ها و تامین شرایط مورد نیاز سازمان اقدام نماید. سازمان نیز مکلف است ظرف مدت شش (6) ماه نسبت به شناسایی و معرفی معابری که میبایست مورد اصلاح قرار گیرند و پیشنهاد دسترسی های جایگزین به معاونت حمل و نقل و ترافیک اقدام نماید.
ماده نهم (9):
شهرداری تهران مکلف است با رعایت الویت بندی پتانسیل خطر و امکان پذیری، جهت جلوگیری از خطرات ناشی از سقوط عناصر غیرسازه ای و توسعه حریق در اماکن عمومی، درمانی، آموزشی و جمعیت پذیر، با همکاری سازمان ها و نهادهای ذیربط، دستورالعمل مقاوم سازی و ایمن سازی عناصر غیرسازه ای (شامل ایمن سازی مبلمان و تجهیزات شهری اعم از ایستگاه های اتوبوس، نیمکت ها، پل های عابر پیاده، سازه های نمادین و تاسیسات مصنوعی آبی) را تهیه و ظرف مدت شش (6) ماه نسبت به تدوین سازوکارهای اجرایی لازم اقدام نماید.
ماده دهم (10):
به منظور ارتقاء فرهنگ ایمنی و آموزش شهروندان تهرانی، شهرداری تهران مکلف است ظرف مدت شش (6) ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این مصوبه با استفاده از ظرفیت های سازمان، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، سازمان مدیریت بحران شهرداری تهران، آموزش و پرورش شهر تهران، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر نهادهای ذیربط نسبت به تهیه و اجرای طرح آموزش های عمومی اثربخش ایمنی و آتش نشانی به استناد استانداردهای موجود و بین المللی با رعایت شرایط ذیل اقدام نماید:
الف) شناسایی گروه های آسیب پذیر در موضوع ایمنی و آتش نشانی
ب) احصاء روش های دسترسی موثر و اطمینان بخش به گروه های موضوع بند (الف)
ج) تدوین محتوای آموزشی اثربخش متناسب با گروه های موضوع بند (الف) و اجرای آموزش
د) ارزیابی میزان اثربخشی از طریق اندازه گیری شاخصه های آماری حریق ها، حوادث، خسارات و تلفات در گروه های اجتماعی مورد نظر.
و) اصلاح روش های عملکردی متناسب با اثربخشی بند (د)
ماده یازدهم (11):
شهرداری تهران موظف است به منظور اجرایی نمودن این مصوبه، نسبت به تامین منابع مالی در بودجه سنواتی اقدام نماید.
ماده دوازدهم (12):
شهرداری تهران موظف است هر شش (6) ماه یک بار گزارش اجرای این مصوبه را به شورای اسلامی شهر تهران ارائه نماید.