نحوه تشخیص دارایی زوج جهت اعمال شرط تنصیف

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/10/27
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: تشخیص دارایی حاصل در دوران زندگی مشترک امری فنی است و نیاز به اظهارنظر کارشناس دارد. بنابراین در فرضی که زوجه قادر به ارائه لیست دارایی نیست، دادگاه باید در خصوص مورد تحقیقات کافی انجام دهد و پس از احراز دارایی مشارالیه جهت تشخیص مبلغ قابل پرداخت تا نصف دارایی، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/10/27

خلاصه جریان پرونده

آقای م. ج. فرزند عبدالوهاب دادخواستی به طرفیت خانم ز. ع.م. فرزند الف. به خواسته صدور حکم عدم امکان سازش (طلاق) به محاکم عمومی حقوقی شهرستان شاهرود تقدیم داشته و به شعبه اول ارجاع گردیده است خواهان در توضیح اعلام کرده اینجانب در تاریخ 1377/05/23 به موجب عقد نامه شماره 5565 دفتر ازدواج شماره 5 شاهرود با خوانده ازدواج نموده و دارای 3 فرزند پسر 1 - علی 12 ساله 2 - الف. رضا 10 ساله 3 - امیرحسین 4 ساله می باشیم نظر به اینکه توافق اخلاقی فیمابین نبوده و ادامه زندگی مشترک با خوانده میسر نمی‌باشد و مهریه ایشان را به موجب پرونده اجرایی کلاسه --- / ز اجرا ثبت اسناد و املاک شاهرود تادیه نموده مستندا به ماده 1133 قانون مدنی استدعای رسیدگی و صدور حکم عدم امکان سازش (طلاق) دارم ضمنا به موجب قیم نامه شماره 900039 ک - 1390/10/13 قیمومیت فرزندان با خوانده می‌باشد شعبه مذکور پس از تعیین وقت دادرسی و دعوت از طرفین به تاریخ 1391/06/21 در وقت مقرر جلسه دادگاه را با حضور طرفین تشکیل داده خواهان اظهار داشت خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است اضافه کرده مهریه خوانده 1350 عدد شاخه گل و یک سفر مکه و 1350 عدد سکه طلای نیم بهار آزادی است خوانده از تاریخ 1387/03/15 منزل مشترک را ترک کرده وتمکین داده ام (عین عبارت) کاری کرده که حضانت بچه ها را به ایشان داده ام تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق دارم خوانده گفت با توجه به اینکه ایشان فساد اخلاقی دارند و آرائی در خصوص آن ارائه می نمایم و صلاحیت اخلاقی و جسمی حتی به خاطر اعتیاد ایشان از خدایم می‌باشد که ایشان مرا مطلقه نماید (عین عبارت) و با مطلقه شدن خودم موافق می باشم خواهان در خصوص مسائل مالی زوجه بیان داشت مهریه ایشان از طریق اجرای ثبت در پرونده کلاسه ز- 19 حتی سفر مکه محاسبه شده و پرداخت گردیده و تاییدیه آن از طریق اجرای ثبت به دفترخانه ازدواج شماره 15 ارسال که کپی مصدق آن را ارائه مینمایم و در رابطه با نفقه مقداری را پرداخت کرده ام و نسبت به مابقی مانده آن در کلاسه پرونده که ارائه مینمایم به نظریه کارشناس اعتراض داده ام که در دست رسیدگی است و در خصوص حضانت فرزندان امیر حسین حضانتش با زوجه است بقیه در حضانت من می‌باشند لکن خوانده قیم آنها شده است در مورد اجرت المثل در شعبه --- شورای حل اختلاف شاهرود به کلاسه --- در حال رسیدگی است و در خصوص جهیزیه توافق نامه و صورت جلسه داریم که زوجه تحویل گرفته است و در خصوص اتهامات وارده علیه بنده علی رغم اقرار حقیر به مصافحه با زن نامحرم و ارتباط با زنهای شوهردار و بنده از آن اطلاعی نداشتم از طریق شعبه --- دادگاه جزایی منع تعقیب صادر شده است خوانده در جواب گفت اظهارات وی کلا دروغ است مهریه ملکی داده که مقابل سکه ها محاسبه شد و در خصوص سفرمکه و 1350 عدد شاخه گل فعلا دریافت نشده است و نفقه هنوز پرداخت نشده و رای صادر نشده علی رغم طرح دعوی در خصوص اجرت المثل دادخواست داده ام و در شعبه --- شورای حل اختلاف است و در حال رسیدگی است و در خصوص حضانت بچه ها چون ایشان به لحاظ نداشتن جا و صلاحیت من حضانت آنها را به عهده می گیرم و ایشان باید خرج آنها را بدهد و چون شاغل بودم حق و حقوق قانونی خود را می خواهم دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و تذکر داده طرفین در مهلت داوران خودشانرا به دادگاه معرفی نمایند آقای حسین ع.م. از ناحیه زوجه به عنوان داور معرفی و به تاریخ 1391/06/21 در جلسه فوق العاده وجه وظائف داوری به وی تفهیم گردیده است و آقای ناصر بابائی نیز از ناحیه زوج به عنوان داور معرفی و به تاریخ 1391/08/09 وظائف داوری به وی نیز تفهیم گردیده است داوران نظریه خود را تقدیم و پیوست پرونده می‌باشد نامبردگان اعلام داشته اند موفق به صلح و سازش بین زوجین نشده اند و زوجه مهریه و جهیزیه خود را تحویل گرفته و دراین خصوص ادعائی ندارد دادگاه دستور داده دفتر وقت رسیدگی تعیین و طرفین به رسیدگی دعوت شوند و در اخطاریه آنها قید شود جلسه جهت تعیین تکلیف و مشخص شدن حقوق مالی زوجه و نحوه و پرداخت آن از سوی زوج می‌باشد و در ضمن نتیجه پرونده های مطروحه در خصوص اجرت المثل و نفقه را به این محکمه ارائه نمایند سپس به تاریخ 1391/10/27 در وقت مقررجلسه دادگاه تشکیل شده خواهان حضور ندارد خوانده حاضر است و نتیجه ابلاغ اخطاریه خواهان واصل نشده است خوانده اظهار داشت در خصوص نفقه دادخواست داده ام و در مورد اجرت المثل نیز طرح دعوی کرده ام در شورای حل اختلاف نتیجه واصل نشده است و من تقاضای پرداخت تمام حقوق خود را دارم و جهیزیه در اختیار خودم می‌باشدو فرزندان پسر می‌باشند تقاضای حضانت آنها رادارم دادگاه دستور داده تا وصول نتیجه وقت نظارت نزدیک تعیین شود به تاریخ و 91/11/30 در وقت نظارت جلسه دادگاه تشکیل شده و دادگاه دستور داده است وقت نظارت تجدیدشود 2 - کلاسه --- این شعبه --- شعبه --- شورای حل اختلاف جهت بهره برداری ضم سابقه شده مشروح پرونده اجرایی به شماره ز- 19 گزارش و اعلام شود که آیا وجهی به نام خانم ع.م. پرداخت شده یا خیر و در صورت صحت وجه برای چه بوده است 4 - به خوانده ابلاغ و با توجه ارائه توافق نامه از سوی خواهان با مراجعه به دفتر شعبه و اخذ کپی آن نظر خود را در خصوص تحویل یا عدم تحویل جهیزیه اعلام نمایدزوجه طی لایحه اعلام کرده توافق نامه را ملاحظه و در خصوص جهیزیه ادعائی ندارم (ص 72 ) و اداره اجرای ثبت اسناد رسمی شاهرود طی شرحی پاسخ به استعلام دادگاه به شماره 139204929115001523 - 1392/05/22 اعلام کرده مبلغ 491/140/153 ریال از محل کسر حقوق و بازداشت موجودی حساب مدیون (زوج) به بستانکار پرداخت شد و بستانکار طی مشروحه شماره 1105 - 1390/02/03 اعلام وصول طلب (در خصوص الباقی) و درخواست ختم پرونده اجرایی را نموده که پس از وصول نیم عشر اجرایی پرونده در تاریخ 1390/02/19 مختومه شده و از کلیه اموال مدیون رفع بازداشت به عمل آمده (ص 76 ) سپس به تاریخ 1393/06/23 در وقت فوق العاده جلسه دادگاه تشکیل شده و نظریه اجرای دستور دادگاه مبنی بر ضم پرونده های مورد نظر دادگاه استدلال کرده است به اینکه تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش از سوی زوج است و در خصوص مهریه و جهیزیه زوجه ادعائی ندارد و در خصوص حضانت فرزندان و نیز اجرت المثل و نفقه مطالبه شده (موضوع پرونده کلاسه --- و اجرت المثل ادعائی از سوی زوج است و پرونده 91/151 شعبه --- ) با توجه به عدم صدور رای در آن پرونده ها مخصوصا موضوع اجرت المثل جهت تعیین تکلیف و میزان آن توافق دارند یا خیر مقرر است دفتر وقت رسیدگی تعیین طرفین دعوت و علت تشکیل جلسه به شرح فوق تهیه شود و پرونده مطالبه شده به شعبه --- شورای حل اختلاف اعاده و خواسته شود به محض انشاء رای رونوشتی از آن ارسال نمایند به تاریخ 1393/07/09 در وقت مقرر جلسه دادگاه با حضور طرفین تشکیل شده خواهان اظهار داشت در خصوص حضانت فرزندان هرچه به صلاح و منافع فرزندان باشد بنده پذیرا می باشم و در خصوص نفقه همسر و فرزندان به موجب تقاضای 1390/10/17 همسرم به اعتراض بنده به نظریه کارشناس نظریه اخیر آماده و تقاضای اخذ رونوشت آن دارم و در خصوص اجرت المثل منتظر آراء شعبه --- شورای حل اختلاف می باشم زوجه گفت راجع به نفقه ایشان به جز برای خرید موبایل و گاهی پول دستی برای بچه ها که ازایشان خواسته اند مبلغی به عنوان نفقه از سال 1387 به این طرف به من و سه سه فرزندم پرداخت ننموده است و جهت اجرت المثل متاسفانه پس از گذشت 2 سال از زمان دادخواست رای صادر نشده و در خصوص حضانت بچه ها بخاطر داشتن مشکلات روحی و روانی ناشی ازاعتیاد و دستگیری ایشان توسط نیروی انتظامی و اقرار وی به اینکه 5 سال است اعتیاد به شیشه دارد (به عهده من گذاشته شده) درهر صورت هر چه دادگاه صلاح بداند تکلیف من واین سه طفل معصوم مشخص شود و چون طلاق از جانب ایشان است مطالبه نصف دارائی طبق شرایط عقدنامه دارم س: آیا لیست اموال و دارائی که پس از عقد به دست آورده دارید ج: بنده دقیقا از مال و اموال وی خبری ندارم ولی ظاهرا درتهران و تنکابن خانه دارد و یک ماشین آزرا دارد س: در خصوص اجرت المثل آیا حاضر هستید با همسرت توافق کنید ج: هر تصمیمی مرجع قضایی گرفت بنده موافقم و در خصوص نفقه نیز هرچه دادگاه تصمیم گرفت قبول دارم چون در این خصوص پرونده داریم به کلاسه --- در حال رسیدگی است و در خصوص حضانت فرزندان نیز گفت تابع تصمیم دادگاه هستم دادگاه با استدلال به اینکه شعبه تشکیل و در حال رسیدگی است همچنین اجرت المثل پرونده ای به کلاسه --- در شعبه --- شورای حل اختلاف تشکیل و در حال رسیدگی است نظر به اینکه ملاحظه پرونده شورای حل اختلاف در این پرونده ضرورت دارد لذا پرونده مقید به وقت نظارت شده و پرونده شورا مطالبه و به نظر میرسد سپس به تاریخ 1393/10/14 در وقت فوق العاده جلسه دادگاه تشکیل شده و پرونده مطالبه شده از شورای حل اختلاف به شماره 91/151 واصل و تحت نظر دادگاه قرار گرفته دادگاه پس از ملاحظه پرونده شورای حل اختلاف خلاصه از مراحل رسیدگی را در صورت جلسه منعکس نموده است دادگاه با استدلال به اینکه پرونده شعبه --- شورا مطالبه و ملاحظه گردیده که هیچ اقدامی در پرونده مذکور جهت تعیین اجرت المثل زوجه صورت نگرفته است و هیچ پیگیری نیز از سوی زوجه که در آن پرونده خواهان بوده انجامنشده است و پرونده بلااقدام جزء موجودی شعبه است لذا این دادگاه مستندا به ماده 29 قانون حمایت خانواده جهت تعیین اجرت المثل ایام زوجیت موضوع را نیازمند اخذ نظریه کارشناس دانسته و قرار ارجاع امر به کارشناسی صادرتا کارشناس ضمن حضور در این دادگاه و پس از مطالعه پرونده نسبت به تعیین اجرت المثل از تاریخ 1370/01/23 (تاریخ عروسی) تا تاریخ 1387/03/10 (تاریخ ترک منزل توسط زوجه) اقدام نماید و خانم مرضیه کبیریان با قید قرعه به عنوان کارشناس تعیین گردیده است خواهان در مهلت تعیین شده نسبت به پرداخت دستمزد کارشناس اقدام نکرده و دادگاه دستور داده مجددا اخطار شود و قید شود در صورت عدم اقدام نسبت به پرداخت دستمزد کارشناس دادخواست وی ابطال خواهد شد اخطاریه به تاریخ 1393/12/16 به خواهان (زوج) ابلاغ قانونی شده ولی اقدامی از سوی وی صورت نگرفته است دادگاه به تاریخ 1393/12/28 دستور داده اخطاریه برای کارشناس ارسال تا نسبت به انجام مورد کارشناسی اقدام و نتیجه را در موعد مقرر اعلام نماید به تاریخ 1394/01/12 جلسه دادگاه در وقت فوق العاده تشکیل گردیده و کارشناس منتخب حضور دارد موضوع کارشناس به وی تفهیم و مقرر شد در مهلت تعیین شده نظریه خود را تقدیم نماید کارشناس مذکور پس از بررسی نظریه خود را اعلام و اجرت المثل زوجه را به مدت 11 ماه و 8 روز جمعا 101/690/000 ریال تعیین نموده است پس از ابلاغ نظریه کارشناس خانم ز. ع.م. (زوجه) طی لایحه نسبت به نظریه کارشناس اعتراض کرده و درخواست کرده موضوع به هیات سه نفره ارجاع شود دادگاه به تاریخ 1394/02/16 در وقت نظارت جلسه را تشکیل و قرار ارجاع امر به هیات سه نفره کارشناسان صادر و خانم مریم صالحی و آقایان الف. آقائی و قدرت اله رضائی با قید قرعه به عنوان هیات سه نفره کارشناسان تعیین گردیده اند و به تاریخ 1394/03/06 در وقت فوق العاده مفاد قرار به کارشناسان قرائت و تفهیم گردیده است کارشناسان طی شرحی نظریه خود را اعلام و اجرت المثل زوجه را از تاریخ 1378/01/23 لغایت 1387/03/10 مبلغ 87/877/000 ریال معادل هشت میلیون و هفتصد و هفتاد و هفت هزار و هفتصد تومان تعیین می نمایند زوجه پس از ملاحظه نظریه هیات کارشناسان طی لایحه درخواست اصلاح آن را کرده و هیات پس از طی مراحل دادرسی ختم رسیدگی اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 1394/05/10 مبادرت به صدور رای می‌نماید دادگاه استدلال کرده است به اینکه مطابق ماده 1133 قانون مدنی طلاق در اختیار زوج است و نامبرده می‌تواند همسر خود را طلاق دهد لذا به استناد ماده فوق و ماده 26 قانون حمایت خانواده مصوب 1391/12/01 گواهی عدم امکان سازش بین طرفین صادر مینماید پس از قطعی شدن رای خواهان سه ماه فرصت دارد جهت اجرای صیغه طلاق به دفتر ثبت طلاق مراجعه کند در غیر این صورت گواهی صادره از درجه اعتبار ساقط خواهد شد نوع طلاق رجعی و عده آن سه طهر است و زوج در ایام عده حق رجوع دارد حقوق مالی زوجه به ترتیب ذیل تعیین می‌گردد 1 - در خصوص مهریه زوجه مطابق قید شده در صفحه 79 پرونده اقرار نموده که کل مهریه را وصول نموده و ادعای ندارد 2 - در خصوص نفقه معوقه زوجه و فرزندان مشترک دادگاه در پرونده کلاسه --- و به موجب دادنامه شماره --- / 9/18 - 00863 اتخاذ تصمیم نموده است و خواهان محکوم به پرداخت نفقه گذشته آنها شده است ولی در خصوص نفقه ایام عده با توجه به نظریه کارشناسی زوج را به پرداخت مبلغ نه میلیون ریال معادل نهصد هزار تومان در حق زوجه محکوم می‌نماید 3 - در خصوص جهیزیه، زوجه در صفحه 59 پرونده اظهار نموده در اختیار خودش می‌باشد و ادعائی ندارد 4 - در خصوص اجرت المثل ایام زوجیت با توجه به نظریه هیات کارشناسان زوج را به پرداخت مبلغ 87/877/000 ریال در حق زوجه محکوم می‌نماید 5 - زوجین دارای سه فرزند به نام 1 - علی متولد 1379/10/18 الف. رضا متولد 1381/10/27 امیر حسین متولد 1387/10/25 می‌باشند دادگاه حضانت آنها را تا اتمام سن حضانت با توجه به تمایل زوجین در اختیار مادر آنها قرار داده شده است و زوج طبق مقررات حق ملاقات دارد در خصوص نفقه فرزندان مشترک در ایام حضانت زوج را به پرداخت مبلغ یک میلیون هفتصد هزار ریال در حق هر یک از فرزندان در ماه ( 5/100/000 ریال) محکوم می‌نماید 6 - در خصوص مطالبه نصف دارائی خواهان توسط زوجه خوانده به صراحت اعلام کرده قادر به ارائه لیست اموال و دارائی زوج نیست و برای دادگاه میزان اموالی که زوجین در طول زندگی مشترک به دست آورده اند محرز نگردیده است علی ای حال دادگاه با توجه به اینکه زوجین بیش از 17 سال است که ازدواج نموده‌اند و زوج نیز در پرونده اقرار نموده به علت پیشرفت سریع وی در زندگی از نظر مالی و غیره زبانزده همه بوده (صفحه 123 پرونده) و این اظهارات حاکی از آن است که زوجین پس از آغاززندگی مشترک اموالی را به دست آورده اند و نظر به اینکه تعیین میزان اموالی که زوج باید به زوجه انتقال بدهد با دادگاه است دادگاه زوج را به پرداخت مبلغ هشتاد میلیون ریال بابت شرط ضمن عقد نکاح (شرط نصف دارائی) در حق زوجه محکوم می‌نماید دادنامه تباریخ 1394/05/14 به آقای م. ج. (زوج) ابلاغ و با توجه به انقضاء مهلت تجدید نظر خواهی طی دادخواست و لایحه پیوستی نسبت به دادنامه صادره فرجام خواهی کرده و تباریخ 1394/06/23 ثبت و پس از تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده است لوایح نامبردگان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت و هنگام شور قرائت خواهد شد.هیات شعبه در تاریخ بالاتشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای سید جعفر مصطفوی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- /10 - 402 صادره از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان شاهرود مشاوره نموده چنین رای می دهد:

با توجه به محتویات پرونده و اوراق مندرجات آن و نظر به شرح لوایح تقدیمی اعتراض فرجام خواه نسبت به دادنامه فرجام خواسته وارد است زیرا در خصوص تنصیف اموال و دارائی زوج دادگاه (استدلال کرده است به اینکه زوجه به صراحت اعلام نموده قادر به ارائه لیست اموال و دارائی زوج نیست و برای دادگاه میزان اموالی که زوجین در طول زندگی مشترک به دست آورده اند محرز نگردیده است با عنایت به استدلال مذکور و بدون بررسی و رسیدگی کافی در خصوص دارائی و اموال زوج از حیث نقدی و منقول و غیر منقول و با توجه به اینکه تشخیص میزان نصف دارائی و اموال زوج امری فنی است و نیاز به نظریه کارشناس دارد تعیین مبلغ هشتاد میلیون ریال بابت شروط ضمن عقد نکاح (شرط تنصیف دارائی) بدون علم و آگاهی محمل قانونی نداشته و به ضرر هر دو طرف می‌باشد شایسته بود دادگاه محترم صادر کننده رای در خصوص دارائی زوج تحقیقات کامل و کافی انجام می داد مبنی بر اینکه اولآً به چه میزان زوج دارای اموال می‌باشد و ثانیآً آیا همه اموال موجود در ایام زوجیت و زندگی مشترک تحصیل شده یا مقداری قبل از شروع زندگی مشترک به دست آمده است پس از احراز دارائی مشارالیه جهت تشخیص تا نصف دارائی و قیمت و میزان آن موضوع را به کارشناس ارجاع می داد سپس مبادرت به صدور گواهی عدم امکان سازش می نمود بنا به جهات قید شده رسیدگی ناقص و نارسا است لذا مستندآً به بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی دادنامه فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای قطعی ارجاع می‌گردد.

شعبه --- دیوانعالی کشور- رئیس و مستشار

قدرت اله طیبی - سید جعفر مصطفوی