تکلیف دادگاه در فرض عدم پذیرش نظریه داوران

تاریخ دادنامه قطعی: 1400/03/10

پیام: در دعوای طلاق، دادگاه مکلف است در صورت نپذیرفتن نظریه داوران در رد آن استدلال نماید.

خلاصه جریان پرونده:

حسب محتویات پرونده خانم م. و. پ. فرزند ی. در تاریخ 99/5/6 دادخواستی را به طرفیت اقای ع. ش. ن. فرزند ا. به خواسته طلاق به درخواست زوجه (طلاق عسر و حرجی) تقدیم دادگستری شهرستان *نموده است.که جهت رسیدگی به شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی این دادگستری ارجاع گردیده است. خواهان در توضیح خواسته خود اعلام نموده است: حدود هجده سال است.که بعقد دائمی خوانده در امده و دو سال است.که جدا از هم زندگی می نماییم و بدلیل اختلافات موجود و مستندا به بند 2 از شروط ضمن عقد و تحقق عسر وحرج تقاضای صدور حکم طلاق را دارم. ( 10 ) در اولین جلسه رسیدگی خواهان اعلام نموده است: به علت دست به زدن و خیانت همسرش در عسر وحرج قراردارد.، یک دادنامه محکومیت بر علیه ایشان دارم. دو سال است.با یکدیگر زندگی نمی کنیم. در مورد مهریه و نفقه اقدام شد و در خصوص اجرت المثل وجهیزیه نیز اقدام خواهد شد، فرزند مشترک نداریم، دادنامه محکومیت ایشان دائر بر ایراد ضرب و جرح دارم. که منع تعقیب صادر شد. خوانده در پاسخ اظهار داشت: دعوی تمکین بنفع من صادر شده است.بنده تهدید نکردم خانم میرفت جایی کار میکرد که تابلو نداشت و من رفتم انجا و گفتم برگرد سر زندگی رفت شکایت کرد. ( 19 ) دادگاه قرار ارجاع امر بداوری را صادر و اعلام نموده است. ( 20 ) داور زوج در نظریه منعکس در صفحه 29 پرونده اعلام نموده است: زوجه حاضر به سازش زندگی نیست و امکان سازش فراهم نمیباشد. ( 29 ) داور زوجه نیز اعلام نمود: زوجه نباید بدلایل و توجیهات شخصی حاضر به زندگی نیست لذا تلاش ایشان جهت ایجاد صلح و سازش به نتیجه نرسیده است. ( 33 ) دادگاه در تاریخ 99/6/29 ختم رسیدگی را اعلام نموده و با توجه به دادخواست تنظیمی و جمیع اوراق و محتویات پرونده به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نموده است: نظر به اینکه خواهان دلیل موجهی جهت اثبات عسر و حرج به دادگاه ارائه ننموده و دادنامه شماره *صادره از شعبه *موجب احراز عسر و حرج نگردیده و با توجه به نظر قاضی محترم مشاور منعکس در صفحه 38 پرونده مستندا به ماده 1257 قانون مدنی و ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی دعوی خواهان را وارد ندانسته و حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می‌نماید. ( 41 ) زوجه به رای صادره اعتراض نموده و در لایحه تجدیدنظرخواهی اعلام نموده است.که: 1 - زوج به استناد رای کیفری محکوم به شلاق شده است.و با توجه به بند 2 و 9 عقد نامه مجازات تعزیری را از موارد عسر وحرج دانسته و این محکومیت در رابطه با تهدید ایشان صورت گرفته است. 2 - در مورد مهریه ایشان مبادرت به ارائه قولنامه جعلی با برادرش نموده است.که در شعبه *منجر به صدور حکم بر بطلان دعوی ایشان گردید. لذا با توجه به اختلاف چندین ساله وجود عسر و حرج محرز است.تقاضای رسیدگی دارم. ( 49 - 50 ) پرونده به دادگاه‌های تجدیدنظر *ارسال و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع گردیده است. زوج در پاسخ به تجدیدنظرخواهی زوجه اعلام نموده است. 1 - دادخواست تمکین به نفع بنده صادر شده. 2 - تنها رایی که علیه بنده صادر شده در رابطه با شکایت تهدید که ان هم بناحق صادر شده و گواهان شاکی در ان پرونده اظهارات خود را پس گرفتند. 3 - قاضی مشاور و قاضی دادگاه بدوی عسر وحرج زوجه را احراز ننمودند. 4 - اگر قرار باشد. با هر مساله کوچک حکم طلاق صادر گردد. دیگر هیچ خانواده ای در امنیت نخواهد بود. ( 53 ) 5 - بنده همسرم را دوست دارم. و بارها از وی دعوت به بازگشت به زندگی نمودم. ( 58 ) دادگاه تجدیدنظر نیز در تاریخ 99/10/11 ختم رسیدگی را اعلام نموده و با توجه به اینکه از سوی تجدیدنظر خواه در این مرحله از دادرسی دلیل اثباتی در جهت وجود عسر و حرج ارائه نگردیده و صدور دادنامه موافق موازین قانونی صادر شده است.دادگاه مستندا به ماده 358 و بند الف ماده 368 قانون آیین دادرسی مدنی با رد تجدیدنظر خواهی مبادرت به تایید دادنامه یادشده نموده است. ( 65 ) زوجه از رای صادره فرجامخواهی نموده و با بیان مطالب گذشته در لایحه فرجامخواهی تقاضای رسیدگی و نقض دادنامه صادره را نموده است، پرونده در این راستا به دیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به شعبه پانزدهم دیوان ارجاع شده است.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای دکتر ح. ح. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مورخ 99/10/11 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد.

رای شعبه

فرجامخواهی خانم م. و. پ. فرزند ی. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 99/10/11 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی شماره *مورخ 99/6/29 صادره از شعبه *حکم به بطلان دعوی با خواسته الزام زوج به طلاق به جهت عسر وحرج صادر گردیده است. به شرح ذیل وارد است: 1 *مفاد ماده 27 قانون حمایت خانواده دادگاه مکلف است.در صورت نپذیرفتن نظریه داوران در رد ان استدلال نماید. در این پرونده هر دو داور نظر به عدم امکان سازش اعلام نظر نمودند و دادگاه محترم هیچگونه استدلالی در رد نظریه انان تبیین ننموده است. 2 - حکم تمکین زوجه در تاریخ 97/12/20 صادرگریده است.و محکومیت زوج با تهام تهدید به اسیدپاشی در تاریخ 98/7/13 و موخر به ان صادر شده است. 3 - خواسته خواهان براساس تحقق شرط و عسر و حرج مطرح گردیده است.که دادگاه محترم صرفا در خصوص موضوع عسر و حرج اظهارنظر نموده است.و دادنامه از این جهت نیز واجد نقص میباشد. 4 - دو سال جدایی و مفارقت جسمانی و طرح دعاوی مختلف فیما بین زوجین حاکی از عمق اختلاف انان بوده و نشان دهنده ان است.که طلاق عاطفی میان انان محقق گردیده و زوج در واقع خواهان تداوم زندگی است.که در واقع وجود خارجی ندارد. لذا دادنامه صادره بدلیل وجود نقص قابل تایید نمیباشد. مقرر میگردد. پرونده به دادگاه تجدیدنظر اعاده تا با استفاده از جامعیتی که در قاعده پر ارج عسر و حرج وجود دارد. با بررسی همه جانبه و جلوگیری از ضرر روحی و روانی بیشتر و با توجه به عوامل شخصی زوجه واینکه قانونگذار با وضع تبصره ماده 1130 قانون مدنی دائره مشمول مصادیق عسر وحرج را به هر عنوان مستحدث توسعه داده و دست دادگاه‌ها را در جهت حل مشکل زنان بازگذاشته است.علیهذا رای صادره نقض و رسیدگی بعدی به استناد بند الف از ماده 401 و نیز بند 5 از ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی به همان شعبه صادرکننده رای منقوض محول میگردد. تا با بررسی همه جانبه و با توجه به این مطلب که دوام و استحکام رابطه زوجین براساس مودت قلبی که یک امر درونی است.محقق میگردد. و با توجه به نهی شارع مقدس از کالمعلقه نمودن زنان براساس ایه شریفه 129 از سوره مبارکه نسای رای مقتضی را صادر فرمایند./ا 400/3/18

شعبه *

رییس شعبه: ج. ق. مستشار: دکتر ح. ح.