تاریخ دادنامه قطعی: 1395/02/11
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: در صورتی که در زمان تنظیم سند رهنی نسبت به ملک، به موجب عقد اجاره، منافع آن در مالکیت غیر قرار گرفته باشد، عقد رهن، منصرف از منافع ملک منعقد میشود. زیرا هنگامی که منافع (سرقفلی ملک تجاری) متعلق حق غیر باشد، مالک اعیانی نمی تواند حق غیر را بدون اذن مالک منافع در رهن قرار دهد.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پنجم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/02/11 - 09 : 00 قاضی: احمد کریم زاده قاضی: مهدی اسلامی
خلاصه جریان پرونده
آقایان الف. رضایی و الف. سندی به وکالت از آقای م. د. به طرفیت آقایان م. د. و س. س. دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی صلح سرقفلی سه باب مغازه طبقه فوقانی پلاک --- مفروز از 229 بخش --- گیلان ( 51/51 متر مربع) و الزام به تنظیم سند رسمی اجاره آنها با احتساب خسارات دادرسی تقدیم دادگاههای عمومی فومن نمودهاند که در شعبه دوم به کلاسه --- ثبت و وکیل خواهان در جلسه مورخ 94/5/10 توضیح داده که سرقفلی در سال 82 و قبل از تنظیم سند رهنی صورت گرفته و آقای س. (مرتهن) در انتقال ملک راهن به او، قائم مقام مالک قبلی است... دادگاه در پایان جلسه وضعیت ثبتی ملک را خواسته است (ص 16 تا 18 ) پاسخ استعلام ثبتی حاکیست که سند مالکیت ششدانگ اعیان پلاک مزبور ( 51/50 متر مربع) به آقای م. د. صادر و تسلیم شده سپس برابر سند رهنی --- - 90/7/24 دفتر 29 رشت در قبال یک میلیارد و پانصد میلیون ریال در رهن آقای س. س. بوده سپس برابر سند قطعی 38927 - 93/12/27 دفتر 120 فومن به آقای س. انتقال اجرایی شده است (ص 34 ) دادگاه در وقت فوق العاده مورخ 94/7/25 قید کرده که چون پرونده استنادی کلاسه --- شعبه --- دادگاه عمومی واصل نشده وقت نظارت تجدید شود (ص 38 ) و ظاهراٌ با تهیه تصویر دادنامه ای از پرونده مزبور مبادرت به صدور دادنامه شماره --- - 94/9/8 در وقت فوق العاده نموده که اجمالا چنین است: ((... نظر به اینکه برابر سند رهنی شماره 9714 - 92/12/6 پلاک --- مفروز از 229 بخش --- گیلان با کلیه ملحقات و متعلقات و منضمات و مشترکات در رهن مرتهن قرار گرفته و اذن در شیء، اذن در لوازم آن نیز میباشد و خواهان مدعی است با سند عادی سرقفلی مغازه را از خوانده ردیف اول خریده، صرفنظر از اینکه سند عادی تاب مقاومت با سند رسمی را ندارد و در رهن اصل بر اینست که اعیان و منافع نیز در رهن قرار میگیرد لذا دادگاه دعوی خواهان را ثابت تشخیص نداده.. حکم بربطلان دعوی خواهان صادر و اعلام مینماید.)) (ص 50 ) این حکم در تاریخ 94/9/16 (ص 56 و 57 ) ابلاغ شده و وکلای خواهان در تاریخ 94/10/23 (ص 64 ) از آن فرجامخواهی نمودهاند که پس از ابلاغ مراتب، پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و در تاریخ 95/1/16 به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ فوق تشکیل است. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و انجام مشاوره به شرح ذیل رای صادر مینماید:
رای شعبه
با عنایت به انتقال سرقفلی سه باب مغازه های موضوع دعوی به خواهان در تاریخ 82/1/28 و اجاره نامه مربوطه که مستندات مذکور از انکار و تردید مصون مانده نظر به اینکه در تاریخ تنظیم سند رهنی ساختمان بین خواندگان، مالکیت منافع مغازه ها متعلق به خواهان بوده و قابلیت رهن نداشته و استدلال دادگاه بر اینکه ((اصل بر اینست که در رهن اعیان و منافع نیز در رهن قرار میگیرد)) کاملا مخدوش است زیرا وقتی سرقفلی متعلق حق غیر است چگونه مالک اعیانی میتواند حق غیر را بدون اذن مالک منافع در رهن قرار دهد؟ لذا رای فرجامخواسته را که بدون توجه به این امر صادر شده مستندا به ماده 367 و بندهای 2 و 3 و 5 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی نقض و رسیدگی مجدد را به شعبه دیگر دادگاه عمومی فومن ارجاع مینماید.
شعبه --- دیوانعالی کشوررئیس:مهدی اسلامی مستشار: احمد کریم زاده