بسمه تعالی
هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: ه ت/ 0200786 - 0300438
شماره دادنامه سیلور: 140431390001433275 تاریخ: 1404/06/15
شاکی: 1- سیده پریسا امام 2- داروسازی شهید قاضی
طرف شکایت: 1- سازمان اداری و استخدامی کشور 2- سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 146/1400/6000 مورخ 1400/10/01 سازمان تامین اجتماعی
شاکی دادخواستی به طرفیت 1- سازمان اداری و استخدامی کشور 2- سازمان تامین اجتماعی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
دستورالعمل اجرایی استخدام و تبدیل وضعیت ایثارگران شاغل در شرکت‌ها، موسسات و بانک تابعه سازمان تامین اجتماعی (بخشنامه شماره 146/1400/6000 مورخ 1400/10/01 سازمان تامین اجتماعی)
مدیران عامل محترم شرکت‌ها، موسسات و بانک تابعه
موضوع: دستورالعمل اجرایی بخشنامه تبدیل وضعیت ایثارگران شاغل به رسمی (دایمی)
در راستای اجرای بخشنامه ابلاغی شماره 9955/1400/1000 تاریخ 1400/09/29 مدیر عامل محترم سازمان تامین اجتماعی (پیوست 1) در خصوص تبدیل وضعیت استخدامی ایثارگران به رسمی (دایمی) و به منظور تکریم و ادای احترام به جامعه ایثارگران گروه تامین اجتماعی، بدین‌وسیله دستورالعمل اجرایی استخدام و تبدیل وضعیت ایثارگران شاغل در شرکت‌ها، موسسات و بانک تابعه سازمان تامین اجتماعی به شرح ذیل جهت اجرا ابلاغ می‌گردد:
1- مشمولین این دستورالعمل در هر یک از شرکت ها، موسسات و یا بانک تابعه (مطابق لیست پیوست 2) بر اساس شغل مندرج در قرارداد منعقده و یا حکم کارگزینی فعلی ایشان استخدام و تبدیل وضعیت به رسمی (دایمی) گردیده و شرکت‌ها، موسسات و یا بانک تابعه می‌بایست به تعداد مشمولین فاقد ردیف بلاتصدی تحت عنوان شغلی مندرج در قوانین و مقررات مربوطه، پست‌های بلاتصدی موجود در آن شرکت، موسسه و یا بانک را با رعایت حفظ سرجمع پست‌های شرکت متبوع، جهت تغییر به مشاغل مورد تصدی فعلی (مطابق قرارداد ایشان) اقدام نمایند.
تبصره: صرفاً شرکت‌ها، موسسات و یا بانکی که مدیریت آنها به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم با گروه تامین اجتماعی هستند (مطابق لیست پیوست 2) جزو مشمولین این دستورالعمل می‌باشند.
2- مشمولین این دستورالعمل عبارتند از افراد ذیل که در زمان تصویب قانون مذکور (1399/12/26) به صورت تمام وقت در یکی از حالات قراردادی (تمام وقت، مدت معین، آزمایشی، شرکتی، پیمانی، ساعتی و…) و برای انجام فعالیت‌های جاری در شرکت‌ها، موسسات و یا بانک تابعه بکارگیری و قرارداد آنان در سال جاری تمدید و در حال حاضر نیز اشتغال به کار دارند.
مشمولین ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران عبارتند از:
الف) خانواده شهدا شامل: پدر، مادر، همسر، فرزند، برادر و خواهر شهید.
ب) جانبازان، فرزند جانباز (با هر درصد جانبازی)، همسر جانباز 25 درصد و بالاتر.
ج) آزادگان، فرزند آزاده (با هر مدت اسارت)، همسر آزاده بالای یک سال اسارت.
د) رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه، همسر و فرزندان آنان (سه چهارم مدت حضور غیرداوطلبانه در جبهه، داوطلبانه محسوب می‌شود).
3- حسب تبصره (2) قانون اصلاح بند “و” ماده (44) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه (موضوع تبصره (1) بند (4) بخشنامه مشترک شماره 13758 تاریخ 1400/03/19 سازمان اداری و استخدامی و سازمان برنامه و بودجه کشور) صرفاً تبدیل وضعیت «رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه»، «جانبازان و آزادگان»، «همسران شهدا، جانبازان و آزادگان» و «فرزندان شاهد، جانباز و آزاده» بدون الزام به رعایت شرط سنی، تحصیلی و آزمون صورت می‌پذیرد لیکن تبدیل وضعیت سایر ایثارگران (مشمولین بند 4 این دستورالعمل) با رعایت شرایط مذکور خواهد بود.
تبصره: رعایت شرایط احراز از نظر مدرک تحصیلی در مشاغل کارشناسی و تخصصی با رعایت طرح طبقه‌بندی و ارزشیابی مشاغل شرکت، موسسه و بانک مشمول این دستورالعمل ضروری است.
4- تبدیل وضعیت «پدر، مادر، خواهر و برادر شهید، همسر و فرزندان رزمندگان دارای سابقه زیر 6 ماه جبهه» منوط به قبولی در آزمون (در صورت وجود شرایط آزمون در ضوابط مصوب آن شرکت، موسسه و یا بانک) با رعایت شرایط سنی و تحصیلی خواهد بود.
تبصره 1: افرادی که قبلاً در آزمون‌های ورودی شرکت و پس از قبولی در آزمون مربوطه جذب و بکارگیری شده‌اند، از شرکت در آزمون مجدد معاف می‌باشند.
تبصره 2: در صورت عدم تطابق و پیش‌بینی مدرک تحصیلی دانشگاهی مشمولین این بند (ایثارگرانی که در زمره تبصره (2) قانون اصلاح بند “و” ماده (44) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه نمی‌باشند) با شغل و یا پست مورد تصدی، مدرک مرتبط مقطع پایین‌تر یا دیپلم ملاک عمل خواهد بود.
5- اخذ و تکمیل مدارک و مستندات لازم و تطبیق با اصل مدارک به شرح ذیل:
اصل و تصویر کلیه صفحات شناسنامه و کارت ملی.
دارا بودن شرایط سنی مطابق مقررات و ضوابط جاری هر یک از شرکت ها، موسسات و بانک تابعه سازمان و تبدیل وضعیت «رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه، جانبازان، آزادگان و همسران شهداء، فرزندان جانبازان و آزادگان و فرزندان شاهد و جانباز و آزاده» بدون الزام به رعایت شرط سنی.
مدت خدمت سربازی، انجام خدمات قانونی و مدت اشتغال تمام وقت در واحدهای تابعه شرکت‌ها، موسسات و بانک تابعه سازمان، بر اساس مقررات و ضوابط جاری آنها به حداکثر شرط سنی اضافه می‌شود.
اصل و تصویر کارت پایان خدمت و یا معافیت دایم در مورد آقایان.
اصل و تصویر مدرک تحصیلی شاغل.
اصل گواهی پایان طرح لایحه نیروی انسانی (خدمات قانونی) و یا معافیت از آن در مورد مشمولین طرح اجباری در عناوین رسته بهداشتی و درمانی.
اصل گواهی ایثارگری از سوی بنیاد شهید و امور ایثارگران و اخذ استعلام تایید گواهی مربوطه از طریق سامانه خدمات الکترونیک ایثار به نشانی: https://isaarit.isaar.ir و یا گواهی رزمندگی از سوی مراجع ذیصلاح به تاریخ صدور سال جاری.
عکس 3*4.
داشتن سلامت جسمی و روانی و عدم اعتیاد به مواد مخدر.
نداشتن سوابق محکومیت جزایی موثر.
سایر مدارک و مستندات حسب مورد و الزامات قانونی آن شرکت، موسسه و یا بانک.
تبصره: اخذ کلیه مدارک فوق الذکر با توجه به امکانات موجود در آن شرکت، موسسه و بانک به صورت مجازی بلامانع می‌باشد.
6- بکارگیری نیروی انسانی جدید به جایگزینی نیروهای تبدل وضعیت یافته که در اجرای این دستورالعمل به استخدام رسمی (دایمی) درمی‌آیند، ممنوع است.
7- شرکت‌ها، موسسات و یا بانک تابعه مکلفند ضمن تصویب ضوابط اجرایی این دستورالعمل در هیات مدیره، ترتیبی اتخاذ نمایند حداکثر تا پایان بهمن‌ماه سال 1400 نسبت به اجرای این دستورالعمل اقدام و نتیجه را به این معاون اعلام نمایند.
8- استخدام و تبدیل وضعیت افراد در حالات ذیل مجاز نمی‌باشد:
نیروهایی که در اجرای قانون رسیدگی به تخلفات اداری، آراء قانونی مراجع ذیصلاح و یا آراء کمیته‌های انضباطی به مجازات‌های اخراج، بازنشستگی، بازخرید خدمت و انفصال دایم از خدمات دولتی محکوم شده‌اند یا دارای پرونده مفتوح در هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری و یا کمیته انضباطی می‌باشند و یا در حالت آماده به خدمت به سر می‌برند.
مشمولین انجام خدمات قانونی قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان و ضریب (k)
ضمناً در صورت وجود هر گونه ابهام در خصوص نیروهایی که مرخصی استعلاجی، مرخصی بدون حقوق و یا مامور به سایر دستگاه‌ها و… می‌باشند، معاونت اقتصادی و سرمایه گذاری سازمان تامین اجتماعی مرجع تشخیص و احراز شرایط خواهد بود.
مصطفی سوری- معاون اقتصادی و سرمایه‌گذاری
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی ردیف اول: بند 1 بخشنامه به دلیل اینکه لیست پیوست 2 مندرج در بند 1 شامل شرکتهایی است که بیش از 51 درصد سهام آنها در مالکیت سازمان می‌باشد مغایر بند «د» تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 (نیروهای شرکتی مشمولینی هستند که از سوی شرکتهای طرف قرارداد با دستگاه اجرایی به کارگیری شده اند) می‌باشد علاوه بر آن ردیف های 159037 و 160 لیست منتشر شده کارگزاریهایی هستند که به صورت سلیقه ای جهت تبدیل وضعیت انتخاب شده اند ولی کارگزاریهای رسمی سازمان عامدانه از لیست فوق حذف شده اند و این امر خارج از اختیارات سازمان در راستای تکلیف بند «د» تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور نسبت به تبدیل وضعیت مشمولین ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران می‌باشد.
شاکی ردیف دوم: شرکت داروسازی شهید قاضی از اعتبار ردیف 88- 550000 مذکور در بند «د» تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور استفاده نمی کند و بیش از 45 درصد سهام این شرکت متعلق به بنگاهها و اشخاص خارج از گروه سازمان تامین اجتماعی است لذا این شرکت مشمول مستند قانونی فوق نمی گردد. بنابراین ابطال بخشنامه موضوع شکایت در قسمت مربوط به الزام این شرکت به رعایت مفاد بخشنامه مورد تقاضاست.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 7760/1402/7100 مورخ 1402/11/03 به طور خلاصه توضیح داده است که:
کارگزاریهای سازمان تامین اجتماعی دارای ماهیت شرکت خصوصی بوده و در زمره شرکت ها و موسسات تابعه سازمان نیستند و تحت عنوان شرکت سهامی خاص به ثبت می رسند و مقررات قانون تجارت حاکم بر شرکت های موصوف می‌باشند و دارای شخصیت حقوقی مستقل از سازمان تامین اجتماعی هستند لذا رد شکایت شاکی مورد استدعاست.
رای هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
اولاً: در این پرونده شاکی ردیف اول که شخص حقیقی می‌باشد به عدم درج نام بسیاری از کارگزاریهای رسمی سازمان تامین اجتماعی در لیست پیوست 2 مندرج در بند 1 بخشنامه معترض می‌باشد که البته این امر از مصادیق بند 1 ماده 12 قانون دیوان عدالت اداری نمی‌باشد.
ثانیاً: دلیل شرکت داروسازی شهید قاضی مبنی بر اینکه چون از اعتبار ردیف 88- 550000 مذکور در بند د تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور استفاده نمی‌کند لذا از شمول بند مذکور خارج می‌باشد، صحیح نمی‌باشد زیرا بند مذکور ناظر به دستگاه‌های مشمول ماده 2 قانون جامع خدمات‌رسانی ایثارگران است و شرکت فوق مشمول ماده 2 قانون جامع خدمات‌رسانی ایثارگران است. با عنایت به مراتب فوق بخشنامه شماره 146/1400/6000 مورخ 1400/10/01 سازمان تامین اجتماعی قابل ابطال نمی‌باشد.
این رای به استناد بند ب ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور توسط رییس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمد اسماعیلی
رییس هیات تخصصی استخدامی
دیوان عدالت اداری