اثر حکم جلب ناشی از مطالبات زوجه برتقاضای طلاق به جهت ترک زندگی مشترک

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/24
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در صورتی که متعاقب مطالبه مهریه و نفقه توسط زوجه، به دلیل عدم توانایی زوج در پرداخت آنها، حکم جلب وی صادر شده باشد و این امر منجر به عدم حضور زوج جهت تشکیل زندگی مشترک شود، زوجه نمی تواند به استناد شرط ضمن عقد مربوط به ترک زندگی مشترک، تقاضای طلاق کند.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/24 - 13 : 09 قاضی: عباسعلی علیزاده بایگی قاضی: سعید عالم قاضی: عبدالعلی ناصح فورگ

خلاصه جریان پرونده

خانم ر. الف. در مورخ 93/5/18 دادخواستی به طرفیت آقای ک. الف. نساز به خواسته اجازه اعمال وکالت به جهت تحقق بند هشتم قسمت ب شروط ضمن عقد نکاح جهت طلاق تقدیم و به موج متن دادخواست چنین توضیح داده است که طبق رونوشت عقدنامه منضم به دادخواست، اینجانب در مورخه 89/5/17 با خوانده ک. الف. نساز ازدواج رسمی و دائمی نمودم، متاسفانه خوانده مدت بسیار کوتاهی پس از عقد به مکان نامعلومی رفته و هیچ اطلاعی از خود نداده است و مرا بلاتکلیف و بدون پرداخت نفقه رها کرده است و لذا امکان زندگی مشترک با شرایط موجود وجود ندارد، تقاضای صدور حکم طلاق به جهت اینکه زوج اقدام به ترک زندگی خانوادگی از مورخ 89/6/1 تاکنون نموده و بازگشت ننموده است دارم، ضمیمه دادخواست کپی مصدق رونوشت سند رسمی نکاحیه به شماره 100060 مورخ 89/5/17 و یک برگ استشهادیه مبنی بر مجهول المکان بودن همسر خواهان و برگ وکالتنامه وکیل می‌باشد. دادخواست به شعبه اول دادگاه عمومی خلخال ارجاع گردیده و دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین صادر شده است، طرفین به موجب اخطاریه های ارسالی دعوت شده اند، از طرف خوانده آقای م. جواد خوجین با ارائه برگ وکالتنامه به عنوان وکیل تعیین و معرفی شده است. و لایحه ای توسط وکیل تقدیم که ثبت و پیوست گردیده است. و به موجب آن به جهت عدم شروع زندگی مشترک زوجین و عدم تحقق بندهای مندرج در شروط ضمن عقد تقاضای بطلان دعوای خواهان را نموده است. در جلسه مورخ 93/6/31 وکلای طرفین حاضر شده اند و اظهارات آنان به شرح صورتجلسه تنظیمی منعکس گردیده. در پایان دادگاه پرونده های استنادی مربوط به مهریه و نفقه زوجه را مطالبه و طی شرحی از مرجع انتظامی خواسته در مورد وضعیت اخلاقی و اجتماعی خوانده تحقیقات انجام درنتیجه گزارش گردد. نتیجه گزارش مرجع انتظامی حاکی از عدم شناسائی زوج در محل و آدرس اعلام شده می‌باشد. در تاریخ 94/1/19 پرونده های استنادی تحت نظر دادگاه قرار گرفته و خلاصه آن به شرح صورتجلسه منعکس شده است که حاکی از محکومیت زوج به پرداخت نفقه معوقه و صدور حکم جلب محکوم علیه در تاریخ 93/4/29 می‌باشد و در پرونده دیگر مربوط به مطالبه مهریه است که طی آن زوج به پرداخت هزار عدد سکه تمام بهار آزادی و هزینه دادرسی و نیم عشر محکوم و اجراییه صادر شده است. و جلب محکوم علیه نیز صادر شده ولی منتج به نتیجه نشده است. از اوراق پرونده کپی تهیه ضمیمه شده دادگاه سپس قرار ارجاع امر به داور تعیین و مراتب را به طرفین اخطار نموده است. وکیل خواهان طی لایحه تقدیمی آقای رضا الف. را به عنوان داور زوجه معرفی و توسط وی قبول داوری شده است. و داور زوج نیز آقای داریوش رمضانی توسط وکیل وی معرفی و تعیین شده و پس از تفهیم موضوع دادرسی به شرح جداگانه داوران انتخابی زوجین اعلام نظر نموده‌اند که حکایتی از وجود سازش بین طرفین ندارد. دادگاه جهت اثبات ادعای زوجه قرار استماع شهادت صادر و با دستور تعیین وقت و دعوت طرفین، از زوجه و وکیل وی خواسته شهود خود را در دادگاه حاضر نماید، از شهود تعرفه در مورخ 94/7/4 به شرح جداگانه تحقیق و شهود به عدم شروع زندگی زوجین و عدم مشاهده زوج جهت تشکیل زندگی مشترک گواهی داده اند، وکلای زوجین نیز طی صورتجلسه اظهارات خود را در دفاع از موکلین اعلام نموده اند. دادگاه جلسه رسیدگی را به منظور رسیدگی به حقوق مالی مورد ادعای زوجه تجدیدنظر طرفین مجددا دعوت شده اند. در جلسه مورخ 94/9/7 با حضور وکلای زوجین تشکیل گردیده وکیل زوجه اعلام نموده مهریه و نفقه به موجب پرونده های جداگانه مطالبه و منجر به صدور حکم شده است. و در مورد نفقه ایام گذشته در این پرونده ادعایی ندارد. وکیل خوانده نیز بیان نموده است. زوجین زندگی مشترک را آغاز نکرده و زوجه هنوز باکره است، تقاضای تعیین کارشناس جهت اجرت المثل و معرفی زوجه به پزشکی قانونی را نموده است و علت عدم حضور زوجه جهت تشکیل زندگی مشترک را بیماری وی اعلام داشته است. و کپی مدارک بیماری وی را ارائه که ضمیه شده است، زوجه به پزشکی قانونی معرفی که در پاسخ اعلام شده نامبرده معاینه شده پرده بکارت از نوع حلقوی و بدون پارگی می‌باشد. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره --- مورخ 94/11/14 مبادرت به صدور رای نموده است. و پس از شرح خواسته خواهان و قید اظهارات وکلای طرفین در رای به طور خلاصه چنین مقرر نموده: دادگاه با مداقه در محتویات پرونده نظر به اینکه: 1 - رونوشت مصدق سند ازدواج حکایت از وجود علقه زوجیت دائم و میزان 1000 عدد سکه طلای تمام بهار آزادی دارد. 2 - نظر داوران طرفین 3 - اظهارات دو نفر شاهد 4 - محکومیت زوج به پرداخت نفقه معقوقه زوجه 5 - تحقیقات محلی مرجع انتظامی 6 - محکومیت غیابی زوج به پرداخت 1000 عدد سکه بابت مهریه و صدور برگ جلب وی 7 - نظریه پزشکی قانونی در مورد بکارت زوجه و محرز بودن ترک زندگی مشترک از جانب زوج، صرفنظر از اینکه دوام زوجیت با شرایط موجود موجب عسر و حرج زوجه می‌باشد. به نظر دادگاه بند هشتم قسمت ب شروط ضمن عقد ازدواج محقق شده و زوجه با تقدیم دادخواست وکالت خویش را اعمال نموده است، حکم به احرازشرایط اعمال وکالت در طلاق زوجه صادر و اعلام می‌نماید. نوع طلاق بائن و عده ندارد. و اجرت المثل زوجه به لحاظ عدم زندگی مشترک زیر یک سقف زوجه را مستحق ندانسته به زوجه اجازه می دهد با حضور در یکی از دفاتر ثبت رسمی طلاق و با اعمال وکالت حاصله خود را مطلقه نماید. مدت اعتبار شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت آن قید شده است. پس از ابلاغ رای موصوف به طرفین، از طرف وکیل زوج طی دادخواست تقدیمی تقاضای تجدیدنظرخواهی نسبت به دادنامه موصوف شده پرونده پس از تبادل لوایح جهت رسیدگی به تجدیدنظرخواهی زوج به مرجع تجدیدنظر ارسال و به شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل ارجاع شده است. دادگاه تجدیدنظر در مورخ 95/2/28 در وقت فوق العاده ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره --- چنین رای صادر نموده است که عمده اختلاف طرفین قبل از شروع زندگی از جهت مطالبه نفقه و مهریه و صدور برگ جلب بوده است. از طرف دیگر گواهی پزشکی زوج و برگ اعلامیه که دلالت بر فوت پدر زوج دارد می‌توانند در قضیه موثر باشد و اینکه بند هشتم سند ازدواج دال بر اینکه زوج زندگی خانوادگی را بدون عذر موجه ترک کند تشخیص ترک زندگی و تشخیص عذر موجه با دادگاه است و با شش ماه متوالی بدون عذر موجه از نظر دادگاه غیبت نماید که به نظر می‌رسد اگر زوجه از تعقیب جلسه منصرف شود و حسن نیت برای ادامه زندگی ابراز دارند موضوع منتفی می‌گردد و استحکام زندگی مشترک بقاء گشته و از گسیختگی جلوگیری خواهد شد. علیهذا ترک زندگی مشترک به نوعی خارج از اراده زوج بوده، تجدیدنظرخواهی وارد تلقی ضمن نقض حکم بدوی، حکم بر بطلان دعوی خواهان بدوی صادر می‌شود. پس از ابلاغ این دادنامه به طرفین، وکیل زوجه طی دادخواست تقدیمی تقاضای فرجام خواهی نموده است و مراتب ایراد و اعتراض خود را طی لایحه ضمیمه دادخواست اعلام نموده است، پرونده پس از تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. مفاد لوایح طرفین به همراه این گزارش در هنگام شور قرائت می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای سعید عالم عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد.

رای شعبه

به لحاظ اینکه زوجین زندگی مشترک را پس از وقوع عقد نکاح شروع ننموده‌اند و از طرف زوجه نیز دلیل بر عسر و حرج وی در زندگی مشترک ارائه و اقامه نگردیده و به جهت اینکه زوجه مهریه سنگین خود را که عبارت است از هزار عدد سکه تمام بهار آزادی را به همراه نفقات خود را طی پرونده های مستند به طور جداگانه مورد مطالبه قرار داده که به لحاظ عدم توانایی زوج در پرداخت آن منجر به جلب وی شده و زمینه عدم امکان حضور نامبرده برای تشکیل زندگی مشترک را فراهم نموده است، لذا نمی تواند به تحقق شرط ترک زندگی مشترک از جانب زوج مندرج در سند نکاحنامه، و استفاده از حق توکیل برای طلاق استناد نماید. و استدلال دادگاه تجدیدنظر نیز در تشخیص موضوع عدم تحقق شرط موصوف صحیح و منطبق با محتویات پرونده و قانونی است و از جانب وکیل فرجام خواه نیز ایراد موجه و مدللی که موجب نقض رای موصوف گردد نیز به عمل نیامده و دلیلی در این رابطه ارائه نشده است و از جهت شکلی و رعایت مقررات دادرسی نیز اشکالی که موجب خدشه در رای گردد ملاحظه نمی گردد. لذا به استناد ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، ضمن رد فرجام خوانده فرجام خواه، رای موصوف ابرام می‌گردد.

شعبه شانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: عبدالعلی ناصح مستشار: عباسعلی علیزاده عضو معاون: سعید عالم