تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/24
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: 1 - اگر پس از صدور حکم قطعی از دادگاه، میان طرفین دعوی، دعوای دیگری اقامه شود که در آن، یک نفر دیگر نیز به عنوان خوانده اضافه شود، اصحاب دو دعوی یکسان تلقی نمی شوند و دعوی از این حیث، مشمول اعتبار امر مختومه نیست. 2 - در صورتی که در دعوی اعتراض به ثبت یک ملک، موضوع بیع و شرایط صحت و ارکان آن مورد بررسی و رسیدگی همه جانبه قرار نگرفته باشد، طرح دعوی ابطال بیع (مربوط به همان ملک) با ادعای معامله فضولی و یا فروش مال غیر و مستند به اسنادی که در دعوی قبلی مورد خدشه قرار نگرفته است، قابل استماع بوده و مشمول اعتبار مختومه نیست.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهاردهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/24 - 09 : 32 قاضی: محمدرضا صابر قاضی: نادر خاوندگار
خلاصه جریان پرونده
به دلالت اوراق پرونده؛ الف: بدوا آقای ع. م. به وکالت از طرف محسن ب. به طرفیت آقایان ح. ک.، ی. الف.، ورثه مرحوم قنبر ج. شاهکوه و م.ع. ج. به خواسته اعتراض به ثبت پلاک --- اصلی از بخش سه ثبت گرگان از 5104 فرعی معروف به یله باغ و ابطال تقاضای ثبت و سند آنان که برابر مواد 147 و 148 قانون ثبت درخواست صدور سند مالکیت نمودهاند نسبت به سهم مالکانه خواهان در ارتباط با 2/5 سهم از 105 سهم یک قطعه زمین، طرح دعوی نموده و شعبه هفتم دادگاه عمومی گرگان عهده دار رسیدگی شده است. فروشنده ملک به قدرسهم یاد شده به خواهان (اصیل یعنی محمدحسن ب.) خانم س.ب. م. فرزند سیدرضی میباشد که در عین حال خریدار در خصوص ملک ابتیاعی وکیل رسمی وی نیز بوده است دادگاه پس از جری تشریفات قانونی، تشکیل جلسات رسیدگی و استماع اظهارات طرفین و انجام معاینه و تحقیقات محلی و نیز جلب نظر کارشناسی ختم دادرسی را اعلام و به شرح رای شماره --- - 80/12/22 برابر استدلالی که به عمل آمده، دعوای خواهان ثابت تشخیص و حکم بر تملیک تمامیت 2/5 سهم مشاع از 105 سهم از سند رسمی 66170 - 73/9/2 و اصلاحیه شماره 82310 - 77/5/11 با کلیه متعلقات و ملحقات و پرداخت هزینه دادرسی در حق خواهان صادر و رای حضوری و قابل تجدیدنظرخواهی اعلام شده است ص 116 . با تجدیدنظرخواهی از رای مزبور شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان وارد رسیدگی شده و به شرح دادنامه شماره --- /11 - 81/1/16 با این استدلال که مورد حکم موضوع خواسته نبوده است با ورود اعتراض رای معترض عنه نقض و پرونده جهت رسیدگی به موضوع خواسته (اعتراض به ثبت) به دادگاه بدوی اعاده شده است ص 125 . پس از وصول پرونده دادگاه بدوی (شعبه هفتم حقوقی گرگان) وارد رسیدگی شده و سرانجام به شرح دادنامه شماره --- - 82/3/26 با ورود و پذیرش اعتراض به ثبت از ناحیه خواهان حکم بر بطلان تقاضای ثبت و سند خواندگان نسبت به سهم مورد مالکیت خواهان و تادیه هزینه دادرسی بالسویه صادر گردیده (ص 133 ) و رای مرقوم به موجب دادنامه شماره --- /82 - 82/11/30 صادره از شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان با رد اعتراض تایید و قطعیت یافته است ص 141 . رای مزبور به شرح رای اصلاحی شماره 7/457 - 84 - 84/5/1 از حیث میزان مساحت زمین از 6700 مترمربع به 7637 مترمربع اصلاح شده است ص 151 . نسبت به رای اخیر در اجرای ماده 18 اصلاحی سابق تجدیدنظرخواهی شده که به شعبه هشتم تشخیص دیوان عالی کشور محول و شعبه محترم یاد شده به شرح دادنامه شماره --- ش 8 ت- 85/5/2 رای معترض عنه را واجد اشتباه و خلاف بیّن نشناخته و قرار رد درخواست تجدیدنظرخواهان صادر شده است ص 161 . ب- در پرونده دیگری به کلاسه --- /14 ح آقایان حاج ح. ک.، ی. الف. و م.ع. ج. و غیره دادخواستی به طرفیت آقای محمد ح. ب. و خانم س.ب. م. به خواسته: «اعلام بی اعتباری معامله بیع واقع شده بین خواندگان و درخواست صدور حکم بر ابطال آن و لغو اثر از سند رسمی شماره 66170 - 73/9/2 تنظیمی در دفتر اسناد رسمی شماره 8 حوزه ثبتی گرگان و نیز ابطال سند اصلاحی شماره 78232 - 76/6/29 همان دفترخانه به علت معامله فضولی و فروش مال غیر به انضمام خسارات دادرسی...»; تقدیم و شعبه پنجم دادگاه عمومی گرگان عهده دار رسیدگی شده و پس از جری تشریفات قانونی، تشکیل جلسات دادگاه و استماع اظهارات اصحاب دعوی و وکلای آنان، بررسی وضعیت ثبتی ملک مورد نزاع و ملاحظه دادنامه سابق الصدور که شرح آن گذشت، ختم دادرسی اعلام و به شرح رای شماره --- - 86/3/29 ، ضمن پاسخ به ایراد اعتبار امر مختومه مطروحه از سوی خوانده ردیف اوّل و وکیل وی، دعوی را ثابت تشخیص و مستندا به ماده 247 قانون مدنی و ماده 515 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر ابطال معامله منعقده فی مابین خواندگان و لغو اثر از سند رسمی شماره 66170 - 77/9/2 تنظیمی در دفترخانه شماره 8 گرگان و ابطال سند اصلاحی شماره 78232 - 76/6/29 همان دفترخانه صادر و خواندگان به نحو تساوی به پرداخت مبلغ شانزده هزار و ششصد ریال بابت هزینه دادرسی در حق خواهان محکوم و با تجدیدنظرخواهی آقای محمدحسن ب. نسبت به رای صادره، شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان وارد رسیدگی شده و به شرح رای شماره --- - 91/4/3 ایراد وکیل تجدیدنظرخواه به غیرقابل استماع بودن دعوی تجدیدنظرخواندگان در مرحله بدوی به جهت اعتبار امر قضاوت شده و مختومه را وارد دیده و ضمن نقض دادنامه معترض عنه به استناد بند 6 ماده 84 و ماده 89 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی تجدیدنظرخواندگان در مرحله بدوی صادر شده است. با قطعیت رای، آقای م.ع. ج. و غیره نسبت به رای قطعی اخیرالذکر دادخواهی نموده و با انعکاس موضوع به معاونت قضایی قوه قضائیه، قضات محترم کمیسیون شماره پنج و سایر مستشاران به موضوع پرونده ورود پیدا نموده و بنا به استدلالی که به عمل آورده اند، موضوع دعوی ثانوی را از مصادیق امر مختومه ندانسته اند و به اتفاق تجویز اعاده دادرسی را پیشنهاد داده اند که با موافقت ر.م. قوه قضائیه و تجویز اعاده دادرسی پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و رسیدگی پس از وصول و ثبت به کلاسه فوق به این شعبه محول شده است. پرونده در نوبت رسیدگی قرار گرفته است. هیات شعبه در اجرای ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی اوراق پرونده، مشاوره نموده چنین رای می دهد:
رای شعبه
دادخواهی دادخواه نسبت به رای قطعی شماره 91000280 - 1391/04/03 شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان که به موجب آن رای بدوی به شماره 86/000393 - 86/3/29 صادره از شعبه پنجم دادگاه عمومی حقوقی گرگان نقض و نسبت به دعوی نخستین به اعتبار امر مختومه و غیرقابل استماع بودن آن قرار رد دعوی صادر شده است و ر.م. قوه قضائیه نسبت به آن ضمن اعلام خلاف بیّن شرع، اعاده دادرسی را تجویز و رسیدگی به این شعبه محول شده است، با توجه به جامع اوراق پرونده و مداقه در دادخواست های اولیه هر دو دعوی موجه و درخور پذیرش است؛ زیرا قطع نظر اینکه اصحاب دعوی در هر دو نزاع یکی نیست و اساسا خانم س.ب. م. در دعوی اعتراض بر ثبت طرف دعوی قرار نگرفته است، از حیث عنوان خواسته نیز دعوای ثانوی اختلاف اساسی با عنوان خواسته در دادخواست قبلی با موضوع اعتراض بر ثبت دارد، به عبارتی در دعوای اولیه موضوع بیع و شرایط صحت و ارکان آن در قبول اعتراض بر ثبت مورد بررسی و رسیدگی همه جانبه قرار نگرفته است درحالی که در دعوی اخیر اساس بیع مبتنی بر اسناد مورد استناد خواهان در دعوی اعتراض بر ثبت مورد خدشه و تعرض واقع شده است به عبارت اخری موضوع خواسته بواقع ادعا به معامله فضولی و یا فروش مال غیر است که هیچگاه مورد ادعا و مورد رسیدگی قرار نگرفته و حقوق اصحاب دعوی بویژه خواهانها ایجاب می کرد که دادگاه تجدیدنظر با ورود به ماهیت امر در خصوص استدلال و رای دادگاه بدوی با اظهارنظر صریح حکم قضیه را صادر می نمود و صدور قرار رد دعوی انطباقی با موازین قانونی ندارد، بنا به مراتب مستندا به ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی و ملاک ماده 353 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 ، رای دادخواسته به شماره 910000280 - 91/4/3 نقض و رسیدگی مجدد جهت ورود به ماهیت اعتراض تجدیدنظرخواه، به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان ارجاع میگردد. رای صادره قطعی است.
شعبه چهاردهم دیوانعالی کشور رئیس شعبه: محمدرضا صابر مستشار: نادر خاوندگار