جرم بغی

رای شعبه دیوان عالی کشور

باسمه تعالی

فرجام خواه:اقایان ع. ع. ز. ف. و ص. ن. ب. به وکالت از محکوم علیه اقای ح. ا. فرزند ع.

فرجام خوانده:

فرجام خواسته:دادنامه شماره *مورخه 1400/12/18 صادره از شعبه *

تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجامخواه:1400/12/28

تاریخ وصول دادخواست فرجامی:1401/01/17

مرجع رسیدگی:شعبه *

هییت شعبه اقایان:ق. م. (رئیس)، س. م. ح. ن. (عضو معاون) و م. ب. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده:

محتویات پرونده شکایت از این دارد. که به دنبال گزارش فرمانده پایگاه *مبنی بر گزارش درگیری در مورخ 98/4/2 بدین شرح که: در مورخ یاد شده نیروهای سپاه شهرستان چالدران جهت انجام ماموریت و ایجاد امنیت پایدار در منطقه و محلی به نام *عزیمت نموده که بعد از چندین ساعت حضور در منطقه با اشرار گروهک تروریستی پ.ک.ک درگیر شده که در این درگیری دو نفر از همکاران سپاه شهرستان چالدران دچار تیر خوردگی و جراحات شده که بلافاصله مصدومین به *اعزام و همچنین در درگیری موضوع گزارشی یک نفر از اشرار توسط نیروهای سپاه به هلاکت رسیده و یک نفر از اشرار به نام ح. ا. در محل درگیری دستگیر گردیده است. که نام برده به دلیل مصدومیت ناشی از امواج خمپاره ها و شدت اتش دچار موج گرفتگی شده و به *منتقل گردیده است. (ص 1) دادستان *دستورات اولیه را صادر نموده است. (ص2) نیابت قضایی از سوی شعبه *صادر شده است. (ص3) تحقیقات لازم از سوی سازمان اطلاعات سپاه استان *از متهم به عمل امده است. (ص 12 الی 38) در این تحقیقات متهم در رابطه با علت حضور خود به همراه سایر افراد گروه وابسته به ان در خاک *را داشته توضیحات مفصلی داده و از جمله اعلام می کند: (… من به فرمانده گروه گفتم که من دوست ندارم. در خاک *فعالیت نمایم. (ص 26) (… قصد من از پیوستن به گروه جنگ یا داعش بود. (ص27)

سپس در شعبه *از وی تحقیق شده و اتهام عضویت در گروهک های تروریستی و یاغی (از جمله گروهک پ. ک. *وی تفهیم شده که بیان داشت که من قبول دارم. که از اعضا ی پ. ک. *امده بودیم و 5 یا 6 نفر بودیم ولی دقیق یادم نیست.حدودا یک روز بود. که به *امده بودیم. ما در سنگر بودیم که دیدیم نظامیان ایرانی امدند و با ما درگیر شدند سپس یک خمپاره افتاد و من بیهوش شدم و وقتی بهوش امدم دیدم دوستم افتاده و مرده است. و نظامیان ایرانی بالای سر من هستند و قرار بازداشت موقت برای وی صادر گردیده و به زندان معرفی شده است. (ص 41 الی 43) تقاضای احاله پرونده از سوی بازپرس شعبه اول دادسرای چالدران به عمل امده و دادستان نیز با ان ما موافقت کرده است. (ص48) لیکن مورد موافقت شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان *قرار گرفته است. (ص54) پرونده و شخصیت متهم پیوست می‌باشد. (ص 61 الی ص 85) اخرین دفاع متهم در بازپرسی اخذ شده است. و در این اتهامات متهم مجددا تکرار کرد ما قصد هیچگونه درگیری در *نداشتیم و ما می خواستیم از طریق خاک *برویم و از جانب من هیچ گونه تیری شلیک نشده است. (ص60) سپس طی وقرار نهایی جلب دادرسی برای متهم به اتهام عضویت در گروهک تروریستی پ. ک. *یاغی (مضارب) صادر شده است. و کیفرخواست تنظیم شده است. (ص 92 الی ص94) پرونده به شعبه *ارجاع و دستورات لازم از سوی رئیس دادگاه صادر شده است. (ص 95 وص 96) با توجه به عدم معرفی وکیل از سوی متهم دادگاه وکیل تسخیری به نام اقای س. ا. ق. ز. برای وی تعیین نمود و دستور ابلاغ ماده 387 قانون ا.د.ک مصوب 92 را به وی داده است. (ص 99) متهم وکیل انتخابی به نام م. ا. ل. معرفی کرده است. (ص 101) گزارش پرونده توسط قاضی شعبه *تنظیم گردیده است. (ص 104) و در جلسه اداری با حضور هییت قضایی و پس از قرائت گزارشی، با اشاره به نواقص پرونده مبنی بر اینکه 1 خبر تبصره 2 ماده 190 قانون ایین دادرسی کیفری حضور وکیل در تمامی اصل تحقیق و دادرسی ضروری بوده است. و وکیل دراین مرحله معرفی نشده و حضور نداشته و دادسرا نیز وکیل تسخیری تعیین ننموده لذا تفهیم اتهام مواجه با ایراد بوده است. 2 معاینه کلی توسط شخص بازپرس پرونده الزامی است. 3 اخذ اظهارات پاسداران که در لحظه دستگیری متهم نقش داشته اند به این شرح که متهم را در چه وضعیتی دستیگر کرده اند. 4 ایا متهم سلاح داشته و اقدام به شلیک گلوله نموده است. یا خیر؟ و قرار رفع نقض صادر گردیده و پرونده اعاده شده است. (ص106) نواقص مورد نظر دادگاه از سوی بازپرس مترفع و پرونده به دادگاه اعاده شده است. (ص107 الی 138) دادگاه نیز دستور تعیین وقت رسیدگی صادر نموده است. (ص139) اقای ص. ن. ب. به عنوان وکیل متهم معرفی شده است. (ص158) در مورخ 1399/06/19وکیل متهم با حضور در دادگاه کیفر خواست صادره معترض بوده و عنوان داشته صرفا اتهام عضویت تفهیم شده و بزه بغی تفهیم نشده است. و تقاضای رفع نقص نموده است. (ص203) پر از رفع نواقص موردنظر جلسه دادگاه در مورخ 99/12/18 بارحضور متهم و وکیلش تشکیل گردیده و اتهام عضویت در گروه تروریستی پ.ک.ک و محاب و همچنین بغی به وی تفهیم گردیده که بیان داشته: اینجانب عضویت خود در گروه تروریستی پ.ک.ک را قبول دارم. ولی موضوع بغی و شورش علیه نظام جمهوری اسلامی ایران را قبول ندارم. (ص264 الی ص268) سپس جلسه تجدید شده و در جلسه 1400/01/21 مجددا از ان تحقیق شده است. (ص274الی ص279) و دادگاه دستوراتی را به بازپرسی چالداران صادر نموده تا از اطلاعات سپاه در خصوص استعلام کارشناسی اسلحه مکشوف از متهم و همچنین مامورین اطلاعات سپاه که در لحظه دستگیر متهم در صحنه بوده اند دعوت گردیده و با اتیان سوگند شرعی اعلام نمایند ایا متهم از سلاح علیه مامورین سپاه استفاده نموده یا خیر؟ و نتیجه اعلام گردد. (ص281)

تحقیقات مورد نظر دادگاه از سوی بازپرسی انجام شده است. (ص283الی296) از نیروهای سپاه در دادگاه نیز تحقیق شده است. (ص301الی 302) و نهایتا شعبه *طی دادنامه شماره 2751 1400 در مورخ 1400/12/18 متهم اقای ح. ا. فرزند ع. 24 ساله تبعه *را بابت اتهام عضویت در گروه تروریستی به تحمل 5 سال حبس تعزیری و بابت اتهام بغی به اعدام محکوم نموده است. (ص323الی ص333) که از این رای در فرجه قانونی وکلای محکوم علیه اقایان ع. ع. ز. ف. و ص. ن. ب. فرجام خواهی به عمل اورده و در شرح اعتراض خود بیان داشته اند:1 متهم تابعیت کشور *و عضو گروهی بوده که دراین کشور علیه دولت حاکم در *مبارزه می کند و نه علیه جمهوری اسلامی ایران 2 حزب موضوع عضویت وی (پ.ک.ک) هرگز قیام علیه جمهوری اسلامی نبوده و نیست.3 پس از تقاضای وکلا از دادگاه مبنی بر جلب نظر کارشناسی اسلحه در مورد استفاده متهم از سلاح و دستور دادگاه در این زمینه، نظر کارشناسی به صورت نتیجه و قطعی حاکی از انست که آزمایش ده پوکو فشنگ مشخص شده، بیانگر این است. که متهم از سلاح خود استفاده نکرده است. بر این نظریه مورد توجه دادگاه در موضوع محکومیت به اتهام بغی قرار گرفته است.4 انجام دقیق دستورات دادگاه در رفع نواقص اعلامی توسط دادسرا چالداران به خصوص حضور در محل بزه ارتکابی و جرم به بهانه برف و کولاک و عدم امکان انجام دستور دادگاه که می توانسته در وقت مناسب دیگری انجام شود.5 تحقیق از پاسدارانی که در زمان دستگیری متهم حضور داشته و بررسی اینکه در چه حالی وی را دستگیر کرده اند و مواجهه با وی که انجام نشده است. و در کشف حقیقت موثر است. و برخلاف این تصمیم از افراد دیگری تحقیق شده است5 در رای دادگاه از ذکر مشخصات مجروحین درگیری خود داری شده است. و به هدف اصلی متهم از پیوستن به پ.ک.ک که جنگ با داعش و ارتش ترکیه قید شده توجه نشده است. و متهم و سایرین زمانی که در خواب بوده اند در صبح زود مورد حمله نیروهای کشور قرار گرفته بودند نه اینکه انان با سپاه درگیر شوند و به محض شلیک خمپاره هم بیهوش می‌شود.

7 از لحاظ ماهوی نیز به استدلال دادگاه در توجه اتهام بغی به متهم خدشه وارد نموده و اعلام گردیده اگرچه متهم سلاح بوده ولی اولا به استناد پاسخ استعلام دادگاه، وی از سلاحش استفاده نکرده است. و ثانیا متهم و همراهان علیه دولت ترکیه که حامی داعش است. مبارزه می کند بنابراین اتهام بغی به معنی مشارکت در اقدام مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران متوجه اونیست وبه تصریع مواد 287و288 قانون مجازات اسلامی قانونگذار به تبعیت از شرع وجود دو شرط اثبات عضویت افراد در گروه باغی و استفاده اعضا از سلاح را مورد تاکید قرار داده، به حیث اینکه متهم قیام مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران نکرده است. مشمول مجازات اعدام می‌گردد. و بر اساس اصل قانونی بودن جرم و مجازات و تفسیر مضیق قوانین جزایی تقاضای نقض حکم صادره را نموده‌اند که پرونده به این شعبه ارجاع گردیده است.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای م. ب. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده ونظریه کتبی اقای م. پ. ه دادیار دادسرای دیوان عالی کشور مبنی بر: فرجام خواهی نامبرده فوق نسبت به قسمتی از دادنامه شماره *در مورخه 1400/12/18 شعبه *که به موجب ان، فرجامخواه علاوه بر محکومیت حبس تعزیری بابت عضویت در گروهک تروریستی پ.ک.ک، از جهت اتهام بغی نیز به اعدام محکوم گردیده، وارد است. زیرا:اولا گروهک پ.ک.ک اگر چه تروریستی است. ولی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران نیست، ثانیا متهم (فرجامخواه) در تمام مراحل رسیدگی منکر اتهام بغی بودا است. و دلیل اثباتی در این موضوع وجود ندارد. ثالثا کیفرخواست صادره از سوی دادسرای چالداران مضبوط در برگ 94 پرونده در این خصوص ابهام داشته و اتهام مطرح شده را تحت عنوان باغی (محاربه) مطرح نموده در حالکیه بغی و محاربه متفاوت از هم هستند، لذا به عقیده اینجانب این قسمت از دادنامه به استناد بند یک قسمت ب ماده 469 ا.د.ک شایسته نقض بلا ارجاع است. در خصوص دادنامه شماره *در مورخه 1400/12/18 شعبه *فرجام خواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد:

رای شعبه

فرجام خواهی اقایان 1 ع. ع. ز. ف. ص. ن. ب. به وکالت از محکوم علیه اقای ح. ا. فرزند ع. تبعه *از دادنامه شماره 751 1400مورخه 1400/12/18 شعبه *که به موجب ان نامبرده بابت اتهام عضویت در گروه تروریستی معاند (پ.ک.ک) به تحمل پنج سال حبس تعزیری و بابت اتهام بغی به اعدام محکوم گردیده، به جهت ایرادها و اشکال های شکلی و ماهوی مطروحه که درخواست فرجام خواهی رو لوایح تقدیمی وکلای محکوم علیه به شرح مشروع عنوان گردیده که اجمالادعبارتند از:1 حسب محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده از متهم در طول تحقیقات مقدماتی و جلسات دادگاه ها نامبرده تابعیت کشور *و عضو گروه پ.ک.ک بوده که در این کشور علیه دولت حاکم مبارزه می کند و نه علیه جمهوری اسلامی ایران و عضویت در گروه مذکور قیام علیه جمهوری اسلامی ایران تلقی نمی گردد.2 با توجه به افکار متهم در طول تحقیقات انجام شده مبنی بر اینکه هیچگونه تصدی مبنی بر اقدام علیه حاکمیت جمهوری اسلامی ایران نداشته و صرفا با گروهی که عضو ان بوده قصد عزیمت از داخل خاک *را داشته اند و مورد حمله نیروهای ایران قرار گرفته که پس از انفجار خمپاره مجروح و بیهوش گردیده است. و هیچ شلیکی نیز به سمت نیروهای ایرانی انجام نداده است. که به دنبال تقاضای وکلای فرجام خواه از دادگاه رسیدگی کننده و صدور قرار رفع نقص بر این مبنا کارشناسی اسلحه ادعای وی را تایید و مشخص گردیده با سلاح متهم گلوله ای شلیک نشده است. و ایندمطلب مورد توجه دادگاه قرار نگرفته است.3 تحقیقات لازم از سوی دادگاه در جهت بازسازی صحنه جرم توسط بازپرس و معاینه محل درگیری و کیفیت دستگیری متهم و تحقیق از پاسداران که در صحنه درگیری حضور داشته اند و نحوه دستگیری متهم را ملاحظه کرده اند و مورد تایید دادگاه نیز بوده است. انجام نشده و به جای ان از افراد دیگری تحقیق شده است.ضمن اینکه لازم است. وضعیت محل درگیری و بازسازی صحنه جرم نیز به طور دقیق مطابق تصمیم دادگاه در رفع نقص اعلامی انجام گیرد. 4 دفاعیات متهم در خصوص علت عضویت در گروه موصوف و انگیزه و قصد وی که درگیری با داعش اعلام شده است. مورد توجه قرار نگرفته و مورد بررسی واقع نشده است. 5 استدلال دادگاه نیز در توجه اتهام بغی به لحاظ ادله و مستندات مورد اشاره در پرونده قابل خدشه است. زیرا هرچند متهم دارای سلاح بود، لیکن حسب بررسی کارشناس اسلحه متهم از سلاحش استفاده نکرده است. و دفاعیاتش در این خصوص مقرون به واقع به نظر می‌رسد و دفاعیات وی نیز مبنی بر این که علیه دولت ترکیه که حامی داعش است. مبارزه می کندرا نیز قابل توجه بود. واتهام بغی که مستلزم مشارکت در اقدام مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران بوده و مورد تصریح قانون گذار در مواد 287 و 288 قانون مجازات اسلامی نیز می‌باشد. درمورد متهم با تردید جدی مواجه است. لذا با تاسی از اصل قانونی بودن جرم و مجازات موضوع اصل 36 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فرجام خواهی را به جهات فوق دارد. دانسته و مستندا به شق 4 بند به ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری مصوب 92 ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته، رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه شعبه صادر کننده حکم منقوض ارجاع می‌گردد.

شعبه *

رئیس:ق. م. عضو معاون:م. ب. عضو معاون: س. م. ح. ن.