هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه- ع/97/1333 و 98/3336 شماره دادنامه:1071-9809970906011070 تاریخ: 7/12/98
شاکی: آقای سید حسن عابدینی قلعه سری و آقای محمد سعید کارآموز
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 29 بخشنامه شماره 4221/94/1000 مورخ 29/4/94 مشترک فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته ابطال بند 29 بخشنامه شماره 4221/94/1000 مورخ 29/4/94 مشترک فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بند 29 بخشنامه شماره 4221/94/1000 مورخ 29/4/94 مشترک فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی:
به استناد بند 3 ماده 48 قانون حمایت از خانواده مصوب 91، فرزندان ذکور کلیه بیمه شدگان و مستمری بگیران در صورت احراز هریک از شرایط زیر از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون مذکور، استحقاق دریافت حمایتهای قانونی را خواهند داشت. تا سن بیست سالگی (19سالگی تمام) یا پس از آن منحصرا در صورتی که به تحصیلات دانشگاهی اشتغال داشته باشند.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1.تقلیل سن فرزندان ذکور بیمه شده از 22 سال به 20 سال در حالی که مطابق قانون « اصلاح سن فرزندان ذکور مشمولین صندوقهای بازنشستگی کشوری، لشکری و تامین اجتماعی و سایر صندوقها در برخورداری از خدمات درمانی» مصوب 1387، حد نصاب سن برخورداری از خدمات درمانی به شرط عدم اشتغال 22 سال است.
2.بند 3 ماده 48 قانون حمایت از خانواده ذیل بخش «حقوق و مستمری» آمده است که ارتباط منطقی با دفترچه بیمه درمان ندارد و قانون حمایتی باید در راستای حمایت تفسیر گردد نه محدود نمودن حقوق اشخاص
3. حتی با در نظرگرفتن سن 20 سال برای فرزندان ذکور در قانون حمایت از خانواده و تسری آن به دفترچه درمان، این امر صرفا محدود به فرزندان وظیفه و مستمری بگیر خواهد شد و مشمول فرزندان کارکنان دولت نمیگردد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر امور حقوقی و دعاوی به موجب لایحه شماره 4784/97/7100 مورخ 23/7/1397 به طور خلاصه توضیح داده است که:
سیر قانونی سن استفاده فرزندان ذکور افراد خانواده بیمه شده و مستمری بگیر عبارت است از: 1.ماده 58 قانون تامین اجتماعی مقرر نموده که افراد خانواده بیمه شده که از کمک های مقرر در ماده 54 این قانون بهرهمند میشوند عبارتند از:
الفهمسر بیمه شده؛
بشوهر بیمه شده در صورتی که معاش او توسط بیمه شده زن تامین گردد و سن او بیش از 60 سال باشد و یا از کارافتاده باشد.
جفرزندان بیمه شده که دارای یکی از شرایط باشند: کمتر از 18 سال تمام داشته باشند و در مورد فرزندان اناث به شرط نداشتن شوهر تا 20 سالگی و یا منحصرا طبق گواهی یکی از موسسات رسمی آموزشی به تحصیل اشتغال داشته باشند.
در اثر بیماری یا نقص عضو طبق گواهی سازمان خدمات درمانی قادر به کار نباشند.
دپدر و مادر تحت تکفل بیمه شده
2. قانون اصلاح سن فرزندان ذکور مشمولین صندوق های بازنشستگی کشوری، لشکری و تامین اجتماعی و سایر صندوقها در برخورداری از خدمات درمانی: که سن 22 سال را معیار قرار داده است.
3. ماده 48 قانون حمایت از خانواده
مطابق منطوق صریح بند 3 ماده 48 قانون حمایت از خانواده، فرزندان ذکور تا سن 20 سالگی و پس از آن در صورتی که از کارافتاده باشند یا اشتغال به تحصیل دانشگاهی داشته باشند حسب مورد از کمک هزینه اولاد، بیمه و مستمری بازماندگان برخوردار میگردند. بنابراین قانون مزبور جامع بوده و کلیه مراحل مختلف بیمه فرزندان ذکور را تحت پوشش قرار داده است و بنابراین قانون حمایت از خانواده، قانون قبلی را نسخ ضمنی نموده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: شکلی: مقرره مورد اعتراض، عینا، متن بند 3 ماده 48 قانون حمایت از خانواده میباشد که در بخشنامه منعکس گردیده است و این امر در راستای عمل نمودن به قانون حمایت از خانواده و تاسی از آن است و با توجه به جامعیت قانون مارالذکر، اقدام سازمان در تبعیت از آن در راستای اعمال صلاحیت قانونی در خصوص تعیین سن بیمه شدگان بوده و در نتیجه، خارج از حدود اختیارات سازمان، نمیباشد.
ماهوی: با مداقه در اوراق و محتویات پرونده، این نتیجه حاصل میآید که اولاً بند 3 ماده 48 قانون حمایت از خانواده حمایتهایی را برای فرزندان ذکور به صورت سلسله مراتبی در نظر گرفته است و سن 20 سال به عنوان معیار قطع مستمری تعیین شده است اما پس از آن با حصول شرایطی امکان برخورداری از مزایای حمایتی همچنان وجود دارد. ثانیاً قانون حمایت از خانواده نسبت به قانون اصلاح سن فرزندان ذکور مشمولین صندوق های بازنشستگی کشوری، لشکری و تامین اجتماعی و سایر صندوقها در برخورداری از خدمات درمانی، موخر محسوب میشود و به صورت ضمنی قانون اخیر الذکر را نسخ نموده است ضمن این که قانون حمایت از خانواده، با توجه به این که آخرین اراده مقنن را در خصوص مقررات حمایتی نشان میدهد لازم الاجرا است و بنابراین اگرچه سن را به 20 سال تقلیل داده است اما با تحقق برخی شرایط، حمایتهایی بیش از قانون نسخ شده در نظرگرفته است. بنابراین رد شکایت پیشنهاد میشود. تهیه کننده گزارش: محمد حسنوند
رای هیات تخصصی
نظر به آنکه مفاد بند 29 بخشنامه شماره 4221/94/1000 مورخ 29/4/94 کمیته مشترک فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی که مورد شکایت شاکی آقای سید حسن عابدینی قلعه سر واقع شده در راستای تبیین حکم مقرر در بند 3 ماده 48 قانون حمایت از خانواده مصوب 1391 صادر شده است لذا مغایرتی با قانون نداشته و خارج از حدود صلاحیت مرجع مقررات گذار نمیباشد. لذا به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر و اعلام مینماید. این رای ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان قابل اعتراض میباشد.
رحیم باقری زیاری - رئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری