هیات تخصصی اقتصادی، مالی
شماره پرونده: ه- ع /96/1022 دادنامه: 9709970906010127 تاریخ: 26/6/97
شاکی: آقای سعید انوری زیجود
طرف شکایت: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مبحث اول صورتجلسه مورخ 26/11/95 شورای هماهنگی امور حقوقی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در خصوص حق التحریر بین دفتریاری که مرخصی است با دفتریار کفیل
متن مقرره مورد شکایت: نظریه کمیسیون وحدت رویه کانون سردفتران و دفتریاران: مطابق ماده 24 قانون دفاتر اسناد رسمی، سردفتران و دفتر یاران میتوانند از مرخصی و معذوریت استفاده نمایند. باعنایت به عطف حالت مرخصی به معذوریت و تبعاً برابری حقوق سردفتر و دفتر یار در حال مرخصی با سردفتر و دفتر یار در حال معذوریت و همچنین با استفاده از قواعد عدالت و انصاف و توجه به ماده 3 قانون دفاتر اسناد رسمی مبنی بر ضرورت حضور دفتر یار در زمان تنظیم سند در محل دفترخانه و تعلق 15 درصد حق التحریر وصولی به دفتر یار مزبور و نهایتاً عدم امکان حضور دفتر یار کفیل به صورت همزمان در محل دو دفترخانه و ضرورت تامین هزینه های معاش دفتر یار اصیل در دوره مرخصی و بیماری از محل حق التحریر که تنها منبع درآمد دفتریار میباشد، به نظر میرسد مبلغ حق التحریر در دوره کفالت می باید بین دفتر یار اصیل و کفیل بالسویه تقسیم گردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به موجب دادخواستی ابطال مبحث اول صورتجلسه مورخ 26/11/1395 شورای هماهنگی امور حقوقی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور را تقاضا نموده و در تبیین خواسته خود به مورد زیر استناد کرده است: 1- به موجب مصوبه مورد شکایت مقرر شده است که در ایام مرخصی دفتر یار اصیل، مبلغ حق التحریر دوره کفالت بین وی و دفتر یار کفیل به طور مساوی تقسیم میشود. این درحالی است که در ماده 47 قانون دفاتر اسناد رسمی که در رابطه با تقسیم مساوی درآمد دفتر خانه بین کفیل و سردفتر معلق یا منفصل میباشد، اشاره ای به وضعیت دفتر یار اصیل و کفیل نشده است و مصوبه مورد شکایت بر خلاف مفاد ماده فوق الذکر، آن را به دفتر یاران اصیل و کفیل هم تعمیم و تسری داده است و لذا مغایر با ماده یاد شده است. 2- ماده 3 قانون دفاتر اسناد رسمی (در رابطه با شاغلین در دفترخانه) و ماده 24 این قانون (در خصوص استفاده سردفتران و دفتر یاران از مرخصی و معذوریت) هیچ گونه دلالتی بر مفاد مصوبه مورد شکایت که بر اساس آن درآمد حق التحریر بین دفتر یار اصیل و کفیل تقسیم میشود، ندارد و استناد به آن از سوی مرجع تصویب مصوبه فاقد وجاهت قانونی است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به موجب لایحه ای به طرح دفاعیاتی در خصوص دادخواست شاکی پرداخته است: به موجب ماده 3 قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتر یاران: دفتر یار سمت معاونت دفترخانه و نمایندگی سازمان ثبت را دارا میباشد. دفتر یار به پیشنهاد سردفتر و به موجب ابلاغ سازمان برابر مقررات این قانون منصوب میشود. همچنین مطابق بند 2 ماده واحده قانون توزیع حق التحریر دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده 54 قانون دفاتر اسناد رسمی: 15 درصد حق التحریر مصوب توسط سردفتر به دفتر یار اول در مقابل اخذ رسید پرداخت خواهد شد. با توجه به جایگاه دفتر یار در دفتر خانه که مواد قانونی فوق آن را تایید می کنند و باعنایت به اینکه به موجب ماده 24 قانون دفاتر اسناد رسمی دفتر یاران هم مانند سردفتران میتوانند از مرخصی و معذوریت استفاده کنند، حکم ماده 47 قانون را که در فرض انفصال موقت یا تعلیق سردفتر قائل به تقسیم بالسویه درآمد دفترخانه بین کفیل و سردفتر منفصل و معلق میباشد، می توان در فرض مرخصی دفتر یار اصیل بر روابط او و دفتر یار کفیل هم حاکم دانست. از این رو مبلغ حق التحریر در دوره کفالت، باید بالسویه بین دفتر یار اصیل و کفیل تقسیم شود.
رای هیات تخصصی
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، به موجب ماده 3 قانون دفاتراسناد رسمی و کانون سر دفتران و دفتر یاران «هر دفترخانه علاوه بر یک دفتریار که سمت معاونت دفترخانه و نمایندگی سازمان ثبت را دارا میباشد و دفتر یار اول نامیده میشود، میتواند یک دفتریار دوم نیز داشته باشد. دفتر یار به پیشنهاد سردفتر و به موجب ابلاغ سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برابر مقررات این قانون منصوب میشود.» نظر به این که مبحث اول صورتجلسه مورد شکایت در راستای قوانین و تبیین حکم مقنن و شیوه های اجرایی آن بوده، لذا خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام می کند، رای صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور، از سوی ریاست ارزشمند دیوان و یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین العابدین تقویرئیس هیات تخصصی اقتصادی، مالی دیوان عدالت اداری