اصل حاکم در مطالبه اجرت‬ المثل ایام زوجیت

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/01/18
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در مطالبه اجرت المثل کارهایی که زوجه خارج از کار و وظایف خاص در ایام زوجیت در منزل شوهر انجام داده اصل بر عدم تبرع بوده و اثبات خلاف آن بر عهده زوج می‌باشد.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه دوازدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/01/18 - 12 : 59 قاضی: حیدرعلی حیدری قاضی: سیدقدرت اله طیبی

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 1392/09/23 آقای محمد اعظمی به وکالت از آقای الف. شوهان زاده به استناد تصویر سند نکاحیه و وکالتنامه دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به طرفیت خانم الف. شوهان زاده تقدیم و چنین توضیح می دهد، موکل به موجب عقدنامه رسمی که پیوست دادخواست تقدیمی می‌باشد همسر دائمی خوانده محترم است و دارای یک دختر 15 ساله و یک پسر 19 ساله می‌باشند که به دلیل مشکلات خانوادگی ادامه زندگی مشترک برای ایشان مقدور نمی‌باشد و تصمیم به طلاق خوانده را دارد. نظر به دادخواست تقدیمی و مستندا به ماده 1133 از قانون مدنی با توجه به اینکه مرد می‌تواند زن خویش را طلاق دهد صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق مورد استدعاست. پرونده جهت رسیدگی به شعبه اول دادگاه عمومی و حقوقی شهرستان مهران ارجاع می‌گردد. خانم نیره قنبری با تقدیم وکالتنامه ای خود را به عنوان وکیل زوجه معرفی می کند. شعبه مذکور در تاریخ 1392/11/02 با حضور طرفین و وکلای آنان تشکیل جلسه می دهد. وکیل خواهان اظهار داست زوجه همسر شرعی و دائمی موکل می‌باشد نظر به بروز اختلافات خانوادگی فی مابین طرفین و بروز مسائلی که بنا بر گفته موکل در شان دادگاه محترم نمی‌باشد. و از بیان آن ها معذورم ادامه زندگی مشترک برای موکل ممتنع و تقاضای طلاق مورد استدعاست. سپس وکیل خوانده اظهار داشت موکل وفق سند نکاحیه مندرج در پرونده مدت تقریبی 20 سال است که همسر شرعی و دائمی خواهان می‌باشد و در طول ایام زوجیت به شغل آرایشگری و نیز مغازه داری (پوشاک فروشی) اشتغال داشته است بدین توضیح که در طول این مدت هیچ گونه نفقه ای از همسرش دریافت نداشته و همچنین تاکنون مهریه خود را که عندالمطالبه است دریافت نکرده است. حال با توجه به اینکه وفق قانون مدنی خواهان به صورت یک طرفه دادخواست طلاق تقدیم نموده است لذا می‌بایست کلیه حقوق ناشی از زوجیت شامل نفقه ایام گذشته تاکنون اجرت المثل ایام زوجیت- مهریه و همچنین نیمی از اموال زوج که در زمان زندگی مشترک به دست آمده است را به زوجه پرداخت نماید. لذا بنا به مراتب مذکور و در صورتی که کلیه حقوق موکل پرداخت شود زوجه با طلاق موافقت می‌نماید. مجددا وکیل خواهان اظهار داشت در خصوص نفقه به عرض می رسانم در طول مدت 20 سال زندگی مشترک موکل کلیه هزینه زندگی مشترک اعم از منزل، خوراک، پوشاک و سایر هزینه های متعارف را درحق خواهان اداء نموده است که به تفاهم و زندگی مسالمت آمیزی که تا زمان تقدیم این دادخواست نفقه را اداء نموده است و در خصوص اجرت المثل ایام زوجیت به عرض میرسانم خوانده تاکنون دادخواستی یا اظهارنامه ای در این خصوص تقدیم دادگاه ننموده است که ظهور در تبرعی انجام دادن کارهایی که عرفا بر عهده خوانده بوده است و در خصوص نیمی از اموال تقاضای استعلام از مراجع قانونی در خصوص اموال موکل مورد استدعاست. مجددا وکیل زوجه اظهار داشت نظر به اینکه مخارج زندگی مشترک اعم از خوراک و پوشاک به شراکت به دست آمده فلذا موکل از درآمد خود هزینه های شخصی زندگی اش را تامین نموده، بدین صورت بایستی نفقه زوجه پرداخت گردد. در خصوص اجرت المثل ایام زوجیت به استحضار میرسانم که موکل خواستار حقوقش می‌باشد و اظهار می‌دارد که به صورت رایگان نبوده است. در خصوص نصف اموال که خواهان اموال خودش را در زمان ایجاد اختلافات به جهت فرار از دین به دیگران انتقال داده فلذا تقاضای استعلام از اداره ثبت و راهنمایی و رانندگی جهت مشخص شدن موضوعات فوق الذکر را دارم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر می کند. خانم ز. ر. با تقدیم وکالتنامه ای خود را به عنوان وکیل زوج معرفی می کند و وکیل قبلی خویش را به نام اعظمی عزل می‌نماید و همچنین زوجه طی لایحه ثبت شده شماره 1269 - 92/11/12 وکیل خود را به نام خانم قنبری از وکالت خویش عزل می کند و آقای محمدحسین اسکندری را به عنوان وکیل جدید خود معرفی می‌نماید. داور زوج طی نظریه ثبت شده شماره 58 - 93/1/25 نظر می دهد به علت ناسازگاری همسرش ادامه زندگی مشترک خانوادگی باعث اذیت و آزار ایشان فراهم نموده زوج حاضر به ادامه این روند از زندگی با زوجه خود نمی‌باشد و مصر به طلاق و جدائی همسرش می‌باشد. و مهریه آن را پرداخت می‌نماید. داور زوجه نیز طی نظریه ثبت شده شماره 123 - 93/2/6 نظر می دهد زوجه به هیچ عنوان حاضر به طلاق نیست و آمادگی خود را کما فی السابق جهت تمکین اعلام داشته است، حسب گواهی پزشکی قانونی استان ایلام نتیجه آزمایش بارداری زوجه منفی گزارش گردیده است. و باردار نمی‌باشد. دادگاه برای تعیین میزان اجرت المثل و نصف اموال جلب نظر کارشناس را صادر می کند و کارشناس منتخب طی نظریه ثبت شده شماره 1026 - 93/9/19 مجموع دارایی های منقول و غیر منقول مندرج در جداول تنظیمی شماره 1 و 2 بالغ بر مبلغ 2/328/210/501 (دو میلیارد و سیصد و بیست و هشت میلیون و دویست و ده هزار و پانصد و یک ریال برآورد نموده است و توضیح داده تعیین میزان اجرت المثل به عنوان درخواست مطالبه دارایی از طرف خانم الف. شوهان زاده برابر قوانین موضوعه در صلاحیت و تشخیص دادرسی محترم دادگاه است، متعاقب آن 1/4 میزان سهم زوجه به مبلغ ؟؟؟؟ ریال از اموال تعیین نموده است. کارشناس دیگر طی نظریه ثبت شده شماره 1274 - 1393/11/06 جمع کل اجرت المثل زوجه در طل 20 سال زندگی مشترک جمعا مبلغ 14/320/000 معادل چهارده میلیون و سیصد و بیست هزار تومان تعیین و برآورد نموده است. متعاقب آن طی نظریه تکمیلی مورخ 94/2/12 میزان اجرت المثل در طول 17 ماه جمعا 20/900/000 معادل دو میلیون و نود هزار تومان تعیین به دادگاه اعلام می‌نماید. نهایتا دادگاه پس از بررسی پرونده و نظریه های تکمیلی کارشناسان و لوایح وکلای طرفین ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- مورخ 1394/06/30 ضمن شرح دعوای خواهان و انعکاس اظهارات وکلای آنان و نیز احراز رابطه زوجیت و نظرات داوران دعوای خواهان را وارد تشخیص و با توجه به قاعده فقهی الطلاق بید من اخذ بالساق و به استناد ماده 1133 قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش بین زوجین --‌--‌- صادر و اعلام می‌نماید و توضیح می دهد آن ها می‌توانند به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه و پس از وقوع طلاق نسبت به ثبت رسمی آن اقدام نمایند رعایت وجود شرایط صحت اجرای صیغه طلاق حسب مورد از جمله مراعات مفاد مواد 1134 و 1135 و 1140 و 1141 قانون مدنی به عهده مجری صیغه خواهد بود. نوع طلاق با توجه به اینکه اصرار در طلاق از سوی شوهر می‌باشد و با عنایت به مواد 1148 و 1149 و 1109 و 151 قانون مدنی رجعی می‌باشد و عده این طلاق از تاریخ وقوع آن سه طهر است بنابراین زوج در ایام عده این طلاق حق رجوع به همسرش را دارد و مکلف به انفاق در حق وی می‌باشد و حق اخراج او از مسکن مشترک را نداد و در مورد مسائل مالی فیمابین دادگاه بنا به تجویز ماده واحده قانون اصلاح مقررات قانون طلاق به شرح ذیل تصمیم می‌گیرد: الف- زوجه اهار داشته که مهریه اش را به نرخ رو می خواهد لذا دادگاه طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/03/18 در پرونده کلاسه --- اقدام به صدور رای نموده است. ب - زوجه مطالبه نفقه معوقه از تاریخ 1392/06/01 لغایت 1393/11/04 را نموده و دادگاه به شرح دادنامه شماره --- مورخ 1393/11/08 در پرونده کلاسه --- حکم مقتضی صادر و اعلام گردید. ج - در خصوص درخواست مطالبه اجرت المثل کارهایی که زوجه خارج از کار و وظایف خاص زوجیت در منزل شوهرش انجام داده (خانه داری) با عنایت به اینکه زوج دلیل موجهی در درخواست طلاق خود به دادگاه ارائه نداده دادگاه مکلف به رسیدگی به این موضوع در این پرونده بدون لزوم تسلیم دادخواست می‌باشد لذا در این خصوص با عنایت به جامع محتویات پرونده و اینکه زوجه نیز صریحا اعلام نموده که قصد تبرع در این اعمال نداشته است و این ادعا منطبق با اصل است و از سوی شوهرش دلیلی که خلاف اصل مزبور را ثابت نماید ابراز نگردیده است لذا اشتغال ذمه شوهر نسبت به اجرت المثل اعمال مزبور ثابت است. زیرا طرفین در این خصوص شرط مالی ضمن العقد ندارند و اجرت --‌- نیز در کار نبوده است و در این مورد توجها نظریه کارشناسی که مصون از ایراد و اعتراض موجهی باقی مانده زوج را به استناد ماده 336 قانون مدنی به پرداخت نقدی مبلغ 14/780/000 تومان (یکصد و چهل و هفت میلیون و هشتصد هزار ریال) به عنوان اجرت المثل کارهای یاد شده در حق زوجه قبل از طلاق محکوم می‌نماید. د- زوجه درخواست نصف اموال و دارایی در طی زندگی مشترک با زوج که در مغازه مشغول به کار و فعالیت بوده و همینطور با انجام فیلمبرداری در مراسمات عروسی و مجالس درآمد قابل توجهی داشته صرف تهیه اموال مشترک گردیده دادگاه در این خصوص پس از بررسی و تحقیقات به عمل آمده و اخذ نظریه کارشناسی که مصون از ایراد و اعتراض باقی مانده زوج و وکیل وی دفاع موجه و مدللی در قبال موضوع دارایی و اموال مشترک به عمل نیاورده اند لذا دادگاه خواسته را وارد تشخیص داده و نظریه کارشناسی با تعیین یک چهارم از اموال و دارائی مکتسبه در طول زندگی مشترک از کل مبلغ 2/328/210/510 ریال در راستای بند الف شرایط ضمن عقد که به امضا زوج هم رسیده سهم زوجه از اموال و دارایی مبلغ 582252600 ریال تعیین و برآورد گردیده - زوج قبل از طلاق مکلف به پرداخت در حق زوجه می‌باشد - د - زوجین دارای دو فرزند مشترک یک پسر به نام میلاد شوهان زاده بیست و یک ساله و یک دختر به نام مینا شوهان زاده هفده ساله می‌باشند که با توجه به مادتین 1168 و 1169 قانون مدنی حضانت آنان به عهده پدرشان واگذار می‌شود و زوجه به موجب گواهی شماره 24 /م/ 93/1119 مورخ 1393/02/16 باردار نمی‌باشد لذا دادگاه از این حیث مواجه با تکلیف نیست. ضمنا با توجه به قانون تعیین مدت اعتبار گواهی عدم امکان سازش مصوب 1376/08/11 اعتبار اجرایی این گواهی از تاریخ قطعیت و ابلاغ حکم قطعی به طرفین سه ماه خواهد بود چنانچه زوجین جهت اجرای مفاد آن در مدت مزبور به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه ننماید گواهی مزبور از درجه اعتبار ساقط می‌شود، پس از ابلاغ رای خانم ز. ر. به وکالت از آقای الف. شوهان زاده نسبت به آن اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی می کند شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام نسبت به موضوع رسیدگی و طی رای شماره --- - 1394/08/06 دادنامه تجدیدنظر خواسته را عینا تایید می‌نماید. این رای در تاریخ 1394/08/20 ابلاغ و آقای الف. شوهان زاده با وکالت خانم ز. ر. نسبت به آن اعتراض و تقاضای فرجام خواهی می کند. پرونده جهت رسیدگی پس از جری تشریفات به دیوان عالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع می‌گردد و مشروح مفاد لایحه فرجام خواهی به هنگام ملاحظه گزارش قرائت خواهد شد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است. پس از قرائت گزارش آقای حیدرعلی حیدری عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:

رای شعبه

اعتراض فرجام خواه آقای الف. شوهان زاده با وکالت خانم ز. ر. نسبت به رای شماره --- - 1394/08/06 صادره از شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام با توجه به مندرجات پرونده و رسیدگی های به عمل آمده وارد نیست.رای دادگاه بنا به جهات و دلائل منعکس در آن و نظرات کارشناسان و توضیحات داده شده و رعایت تشریفات دادرسی مخالف قانون نمی‌باشد. فلذا مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال 1379 دادنامه فرجام خواسته ابرام و پرونده عینا اعاده می‌گردد.

شعبه دوازدهم دیوان عالی کشوررئیس - سید قدرت اله طیبی مستشار - حیدر علی حیدری