شرط کافی جهت اجرای قصاص در فرض وجود اولیای دم صغیر و کبیر

تاریخ دادنامه قطعی: 1393/05/05
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: صرف سپردن تضمین برای عدم تضییع حق صغار جهت اجرای قصاص، کفایت می کند و نیازی به تودیع سهم ایشان نیست.

پیرو گزارش قبلی و دادنامه شماره --- - 1388/11/13 صادره از این مرجع اجمالا این‌که دادگاه کیفری استان... طی دادنامه شماره --- - 1388/05/31 آقای ف.الف. را به اتهام قتل عمدی مرحوم ح.ق. به قصاص نفس محکوم نموده و این مرجع حسب دادنامه صدرالاشاره، رای صادره را ابرام نموده‌است. شعبه --- اجرای احکام کیفری استان... اولیای‌دم را جهت نحوه تودیع سهم‌الدیه صغار احضار نموده‌است(صفحه 315 ). دادیار اجرای احکام طی تصمیم مورخه 1390/03/02 مقرر داشته اولیای‌دم جهت تضمین سهم‌الدیه صغیر ملک زارعی را معرفی نموده‌اند، ولی علی‌رغم چند مرتبه ابلاغ جهت تودیع سهم صغیر به این شعبه حضور نیافته‌اند، لذا دفتر وقت احتیاطی تجدید مجددا به اولیای‌دم اخطار گردد که حضور پیدا نمایند، والا پرونده جهت صدور دستور لازم و در صورت لزوم صدور قرار تامین کیفری متناسب به نظر دادگاه خواهد رسید(صفحه 329 ). دادیار اجرای احکام مجدد‌ا در تاریخ 1392/07/23 مقرر داشته دفتر وقت احتیاطی تجدید به اولیای‌دم جهت تودیع سهم صغیر اخطار تا اجرای قصاص ممکن باشد؛ در صورت عدم تودیع با اذن دادستان جهت اعمال ماده 429 قانون مجازات اسلامی 1392 به نظر دادگاه صادرکننده حکم برسد(صفحه 390 ). دادگاه اولیای‌دم را جهت تودیع سهم‌الدیه صغیر و فراهم شدن مقدمات اجرای حکم قصاص احضار نموده‌است(صفحه 405 ، 406 ). نهایتا دادگاه طی دادنامه شماره --- - 1393/01/30 با اتفاق آراء به شرح آتی انشاء حکم نموده‌است:

حسب اوراق پرونده آقای ف.الف. به اتهام قتل عمدی مرحوم ح.ق. که تحت تعقیب واقع و سرانجام مطابق دادنامه شماره --- - 1388/05/31 دادگاه کیفری استان... به قصاص نفس محکوم شده‌است. ضمن همان دادنامه تصریح شده که اولیای‌دم پس از قطعیت حکم و تضمین سهم‌الدیه ولی دم صغیر و اذن ولی‌دم می‌توانند حکم را اجرا کنند. با تجدیدنظرخواهی محکومٌ‌علیه شعبه محترم --- دیوان‌عالی‌کشور با ردّ اعتراض، دادنامه تجدیدنظرخواسته را مورد تایید قرار داده‌است. پس از قطعیت دادنامه، ‌اولیای‌دم کبیر نسبت به تضمین سهم صغیر با وصف ابلاغ اجرای احکام و انقضای مهلتی که پیش‌تر دادگاه کیفری استان معین کرده به عمل نیاورده‌اند. مطابق گواهی حصر وراثت به شماره 210 - 1386/04/20 مندرج در برگ 75 پرونده اولیای‌دم مقتول که حق قصاص دارند عبارتند از: آقای م. (‌پدر) خانم م.ن. (‌مادر) و آقای ن.ق. متولد 1384 (پسر). مطابق برگ 346 پرونده نیز به اولیای‌دم کبیر مقتول ابلاغ شده نسبت به تعیین سهم صغیر اقدام کنند، لکن اقدامی به عمل نیامده است. هم‌چنین مطابق برگ 370 پرونده مجددا نیز به آقای م.ق. ضرورت تضمین سهم دیه صغیر ابلاغ شده مشارٌالیه اظهار کرده که توانایی آن را ندارد. واحد اجراء مراتب را جهت اجرای ماده 429 قانون مجازات اسلامی به این مرجع گزارش کرده‌است. بنابه‌مراتب بالا اینک به تاریخ 1393/01/30 در وقت فوق‌العاده جلسه شعبه اول دادگاه کیفری استان به حکومت امضاءکنندگان زیر تشکیل است. نماینده محترم دادستان حاضر است اظهار می‌دارد: درخواست رای قانونی را دارم.

رای دادگاه

نظر به این‌که اولیای‌دم کبیر در مدت مدیدی (که از تاریخ صدور رای عملا در اختیار داشته‌اند از تضمین سهم صغیر امتناع کرده‌اند و با توجه به سن ولی‌دم صغیر نیز مدت زمان نسبتا ‌طولانی تا رسیدن ولی‌دم صغیر به سن بلوغ باقی مانده است از این رو به استناد ماده 429 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و ماده 612 قانون مجازات اسلامی 1375 ، آقای ف.الف. به تحمل 8 سال حبس محکوم می‌شود. این رای ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دیوان‌ محترم عالی کشور است. یادآور می‌شود پس از انقضای مدت حبس، ‌بر اساس قسمت اخیر همان ماده با اخذ وثیقه و موافقت رئیس محترم دادگستری استان، محکومٌ‌ علیه آزاد خواهد شد.

دادنامه صادره در مورخه 1393/02/13 به اولیای‌دم ابلاغ که به شرح لایحه تقدیمی به تاریخ 1393/02/27 درخواست تجدیدنظر نموده‌ است متقاضی در لایحه تقدیمی اجمالا عنوان نموده: اینجانبان اولیای‌دم مقتول شدیدا به رای صادره اعتراض داریم. اینجانب م.ق. (پدر مقتول) به جز یک خانه محقر در منطقه فقیرنشین سنندج که تنها سر پناه همسر و فرزندانم می‌باشد هیچ‌گونه پشتوانه و درآمدی ندارم و از طریق کمیته امداد برای بنده و همسرم ماهی 45 هزار تومان پرداخت می‌نمایند.... پس از ارسال پرونده به دیوان‌عالی‌کشور جهت رسیدگی پیرو سابقه به این شعبه ( 6 ) ارجاع شده‌است.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی دادیار دیوان‌عالی‌کشور اجمالا مبنی بر: «نقض به لحاظ رای وحدت رویه هیات محترم عمومی دیوان‌عالی‌کشور» در خصوص دادنامه شماره --- - 1393/01/30 تجدیدنظرخواسته مشاوره نموده، چنین رای می‌دهد:

با توجه به محتویات پرونده حسب تصریح دادیار محترم اجرای احکام، اولیای‌دم در تاریخ 1390/03/02 ملک زراعی جهت تضمین سهم‌الدیه صغیر مرحوم ح.ق. معرفی نموده‌اند؛ ولی جهت تودیع سهم صغیر حضور نیافته‌اند و ظاهرا عجز آن‌ها از تودیع بوده نه تضمین و بنابر مقررات رای وحدت رویه شماره 31 - 1365/08/20 هیات محترم عمومی دیوان‌عالی‌کشور، صرف تضمین کافی بوده لذا اعتراض وارد است. با استناد به بند 2 قسمت (ب) ماده 265 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری رای معترضٌ ‌علیه نقض و رسیدگی مجدد به همان شعبه محترم ارجاع می‌گردد.

شعبه --- دیوان‌عالی‌کشور - ریس و عضو معاون

رحمت اله عروجی - رحمت اله احمدی