نقض حکم طلاق دادگاه تجدیدنظر توسط دیوان عالی کشور به دلیل عدم اعتبار و ارجاع به اداره وحدت رویه

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/08/17

خلاصه جریان پرونده

وکلای فرجامخواه در تاریخ 1393/03/05 به طرفیت فرجامخوانده دادخواستی به خواسته طلاق به دادگاه‌های خانواده تهران تقدیم نموده و در توضیح خواسته اعلام کرده اند خواهان و خوانده در تاریخ 1375/12/13 طی سند رسمی ازدواج شماره 12093 تنظیمی در دفتر ازدواج شماره 92 تهران به عقد دائمی یکدیگر در آمده اند و حاصل زندگی مشترک آنها یک فرزند دختر 15 ساله می‌باشد زوجین در طول زندگی مشترک هیچگونه تفاهمی با یکدیگر نداشته اند و همین امر منجر به جدایی ایشان در تاریخ 24 ژانویه 2011 طبق ترجمه حکم طلاق صادره در کشور کانادا گردیده است و از آن تاریخ تا کنون جدا از یکدیگر زندگی می کنند و زوج هیچ مبلغی بابت مخارج موکل پرداخت نکرده است لذا به استناد بندهای 1 و 2 شروط سند ازدواج درخواست صدور حکم طلاق دارند رسیدگی به شعبه --- دادگاه خانواده تهران ارجاع گردیده است خواهان ترجمه حکم طلاق صادره از دادگاه عالی برتیش کلمبیا کانادا را ضمیمه پرونده کرده است که حسب مفاد آن زوج مکلف گردیده است مبالغی را به زوجه پرداخت نماید و نیز حسب ترجمه رای مذکور این رای مورد توافق طرفین قرار گرفته و بامضای وکلای آنان رسیده است در ادامه رسیدگی وکلای زوج ضمن اعلام مخالفت وی با طلاق اظهار داشته اند او ترک انفاق نسبت بزوجه ننموده بلکه حسب لیستهای پیوست نسبت به پرداخت آن اقدام نموده است همچنین وکلای زوجه اظهار داشته اند بدلیل اختلافات ایجاد شده زوج در شهر دیگری با فاصله 500 کیلومتری از محل زندگی زوجه اشتغال به کار پیدا کرده و زندگی مشترک را ترک نموده است که زوجه ناچار به تقدیم دادخواست طلاق گردیده و پس از اجرای آن مدت 4 سال است خود ناچار به اجاره منزل و زندگی به همراه تنها فرزند خود و جدای از شوهر شده است لذا ترک انفاق و ترک زندگی مشترک از ناحیه زوج موجب عسروحرج زوجه گردیده است دادگاه پس از چندین جلسه رسیدگی و صدور قرار ارجاع امر به داوری و اخذ نظریه داور زوجه مبنی بر عدم امکان ادامه زندگی مشترک، بدلیل عدم دسترسی به زوج و با درخواست وکلای وی اقدام به تعیین و نصب داور برای وی نموده است که داور زوج ضمن اعلام مخالفت باطلاق اتخاذ هرگونه تصمیم را منوط به نظر دادگاه اعلام نموده است نهایتا دادگاه پس از اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/08/20 پس از درج خلاصه جریان رسیدگی با احراز ترک نفقه زوجه از ناحیه زوج و عدم تهیه مسکن با پذیرش خواسته به استناد ماده 1119 قانون مدنی و مواد 24 - 26 - 28 - 29 - 33 - 37 قانون حمایت خانواده مبادرت به صدور حکم بر الزام زوج به طلاق زوجه نموده است با اعتراض وکلای زوج پرونده در شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران مورد رسیدگی قرار گرفته است شعبه مرقوم طی دادنامه فرجامخواسته با این استدلال که زوجه انگیزه طرح دعوی طلاق خود را سوء معاشرت زوج نسبت به خود و عدم پرداخت خرجی و نفقه مطرح نموده است در صورتی نسبت به سوء معاشرت دلیل موجهی اقامه ننموده همچنین دلیل موجهی باین معنی که حکم محکومیتی علیه زوج مبنی بر عدم پرداخت نفقه از ناحیه دادگاه‌های ایران ارائه و ابراز ننموده است دادنامه بدوی را نقض و به استناد ماده 1257 قانون مدنی حکم به رد دعوی خواهان طلاق صادر نموده است سپس این دادنامه از ناحیه وکلاء زوجه مورد فرجامخواهی قرار گرفته است که پرونده پس از وصول به دفتر دیوانعالی کشور و جری تشریفات لازم جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردیده است فرجامخواه در لایحه تقدیمی اعلام کرده است زوجین پس از ازدواج در ایران به کشور کانادا مهاجرت و پس از مدتی زندگی مشترک به علت اختلافات پیش آمده زوج به شهر دیگری مهاجرت و مشغول به کار می‌شود و زوجه ناچار می‌شود با مراجعه به دادگاه‌های آن کشور حکم طلاق خود را اخذ که در سال 1389 زوجین از یکدیگر رسما جدا شده اند اما صیغه شرعی طلاق جاری نشده است لذا زوجه رسما فاقد شوهر است و هیچگونه اقدام قانونی علیه زوج نمی تواند انجام دهد و از جهتی بدلیل عدم اجرای صیغه طلاق شرعا شوهر دارد و امکان ازدواج با فرد دیگر ندارد لذا ادامه زندگی به شرح مذکور باعث در تنگنا قرار گرفتن (عسروحرج) وی گردیده است، لذا درخواست نقض دادنامه فرجامخواسته را دارد.این شعبه پس از رسیدگی طی دادنامه شماره --- مورخ 1394/04/03 به شرح زیر اقدام به صدور رای نموده است. رای شعبه - اعتراض و فرجامخواهی خانمها م. س.ح. و ن.الف. م.خ. به وکالت از خانم الف. بخشایی شهر بابکی نسبت بدادنامه شماره --- مورخ 1393/12/09 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران وارد است زیرا حسب محتویات پرونده و مستندات ابرازی خواهان جدائی و تفارق جسمانی زوجین لااقل از سال 1389 محرز است و ادامه وضعیت حاضر که زوجه رسما فاقد شوهر بوده امّا شرعا قادر به ازدواج نمی‌باشد موجب ادامه عسروحرج وی می‌باشد همچنین ترک زندگی مشترک از ناحیه زوج با عنایت به مستندات ابرازی محرزبه نظر می‌رسد لذا به استناد ماده 371 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و رسیدگی مجدد به پرونده به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان تهران ارجاع می‌گردد. پس از اعاده پرونده شعبه چهل و هفتم دادگاه تجدیدنظر استان تهران متکفل رسیدگی به آن گردیده است شعبه اخیرالذکر در جلسه فوق العاده مورخ 1394/04/21 بدون دعوت از اصحاب دعوی پرونده را مورد ملاحظه قرار داده و با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- مورخ 1394/05/07 به شرح زیر اقدام به صدور رای نموده است: « تجدیدنظر خواهی آقای ح. نایبی آستانه با وکالت آقای ع. م.ن. و ح. نادر زاده به طرفیت خانم الف. بخشایی شهر بابکی با وکالت خانم ن.الف. مجد زاده خاندانی نسبت به رای موضوع دادنامه شماره --- مورخه 93/8/20 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی خانواده تهران که بر: صدور گواهی عدم امکان سازش طلاق به درخواست تجدیدنظر خوانده زوجه دلالت دارد نظر به اینکه خواسته تجدید نظر خوانده طلاق با استناد از شروط اول و دوم ضمن العقد مندرج در سند نکاحیه است و تجدیدنظر خوانده دلیل و بینه ای که مثبت آن باشد ارائه دادگاه ننموده است فلذا دادگاه تجدیدنظرخواهی را وارد دانسته و ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته حکم به رد دعوی خواهان به استناد مواد 358 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 1257 قانون مدنی صادر و اعلام می‌نماید این رای پیرو دادنامه شماره --- مورخه 94/4/3 شعبه پانزدهم محترم دیوانعالی کشور صادر و ظرف بیست روز قابل فرجامخواهی در دیوانعالی کشور می‌باشد.»; پس از ابلاغ این دادنامه وکیل زوجه (خواهان بدوی) در مهلت مقرر نسبت به آن فرجامخواهی نموده است وکلای فرجامخواه در لایحه تقدیمی اعلام کرده اند زوجین پس از ازدواج در سال 1375 جهت زندگی به کشور کانادا مهاجرت نموده‌اند و پس از مدتی زندگی مشترک به دلیل عدم تفاهم و اختلافات فی مابین به حکم محکمه محلی از یکدیگر جدا شده اند و براین اساس مطابق مقررات کشور محل اقامت زن و شوهر محسوب نمی شوند و قهرا زوج هیچگونه نفقه ای اعم از هزینه زندگی و مسکن به زوجه پرداخت نمی‌نماید و این جدائی در سال 1389 اتفاق افتاده است. ایراد دیگری که وکلاء زوجه نسبت به دادنامه فرجامخواسته اعلام نموده‌اند اینکه: اثبات پرداخت نفقه که به عنوان تکلیف زوج است به عهده مدعی (زوج) است چه اینکه نافی را نفی کافی است و مدعی امر وجودی (پرداخت نفقه) باید آن را ثابت نماید درحالی که دادگاه تجدیدنظر در رای صادره ادعای عدم پرداخت نفقه را از سوی زوجه متکی به دلیل ندانسته است. وکیل زوج در پاسخ اعلام نموده زوجه به اجراء گذاشتن مهریه خود در ایران و بازداشت تنها مایملک زوج مقدار 600 سکه بهار آزادی از مهریه خود را دریافت نموده است و مسبب ایجاد اختلاف و تشدید آن زوجه است زوج چنین نظری ندارد و برای بازگرداندن همسرش بر سر خانه و زندگی اقدام به طرح دعوی تمکین نموده که حکم محکومیت زوجه صادر و قطعی گردیده است زوج نفقه زوجه و فرزند مشترک را پرداخت می‌نماید و سوء رفتار معاشرت زوج نیز هیچگونه دلیل و مدرک قابل اتکاء ندارد و این ادعا در هیچ محکمه ای ثابت نشده است.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای جعفر قدیانی عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

دادنامه شماره --- مورخ 1394/05/07 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران به دلیل زیر مطابق محتویات پرونده و مقررات قانونی صادر نگردیده و اصراری می‌باشد. 1 - حسب مفاد دادنامه صادره از دادگاه محلی ونکوور کانادا در پرونده شماره E 100959 حکم طلاق قانونی زوجین صادر گردیده و از سال 1389 آن دو از یکدیگر جدا شده و هریک به صورت جداگانه زندگی می نمایند و به لحاظ عدم اجرای صیغه طلاق زوجه در بلاتکلیفی و عسر و حرج بسر می برد. 2 - زوج حسب حکم دادگاه مذکور پس از جدائی مبلغی به عنوان حق حمایتی پرداخت نماید که پرداخت این مبلغ به هیچ وجه نفقه زوجه محسوب نمی گردد. 3 - حکم تمکین مورد استناد وکلای زوج پس از صدور حکم جدائی از دادگاه کانادا و اجرای آن که به امضای وکیل زوج نیز رسیده است صادر شده است.بنا به مراتب مرقوم و با عنایت به اصراری بودن دادنامه فرجامخواسته در اجرای ماده 408 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مقرر است دفتر پرونده به اداره محترم وحدت رویه دیوانعالی کشور ارسال گردد.

شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون و عضو معاون

جعفر قدیانی - مرتضی شریفی - سید محمود تولیت