صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/08/12
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهر
موضوع
عضویت در گروههای واتسآپ و تلگرام گروهکهای معاندین
پرسش
اشخاصی در گروههای واتس اپ و تلگرام عضو گروهکهای معاندین میشوند؛ بررسی شود در فرضی که صرفاً عضویت دارند و هیچگونه فعالیتی نداشته باشند؛ ایا از مصادیق ماده 499 قانون مجازات اسلامی است؟
نظر هیات عالی
عضویت موضوع ماده 499 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات مصوب 1375 موکول به اراده واقعی شخص است و صرف عضویت در گروههای پیامرسانها در فضای مجازی، قابل انطباق با ماده اخیرالذکر نیست.
نظر اکثریت
مشمول ماده مذکور میباشند. برابر با ماده 781 قانون مجازات اسلامی در جایی که فضای مجازی وسیله ارتکاب بزه محسوب و در این قانون برای آن عنوان مجرمانه در نظر گرفته نشود میبایست به مواد عمومی مراجعه نمود. ایضا بخشنامهای نیز در این خصوص وجود دارد. همچنین در این ماده فضای حقیقی و ملموس صرفا مد نظر قانونگذار نیست و هر گونه فضایی که به عضویت در این گروهکها باشد را شامل میشود و در این میان فرقی بین دنبالکننده و عضو وجود دارد که در فضای اثباتی میبایست در کنار سایر قرائن و امارات، عضویت فرد لحاظ شود. به نظر میرسد به صرف عضویت داشتن در یک گروه در صورت عدم وجود سایر قرائن، این ماده را نتوان جاری نمود.
نظر اقلیت
خیر. مشمول عنوان مجرمانه مذکور نمیشود. از کلمه تشکیل کردن در ماده 498 این قانون به نظر میرسد که ملاک و منظور قانونگذار، عضویت در گروههایی است که فضای فیزیکی داشته و در فضایی فیزیکی و ملموس نسبت به موافقت اساسنامه و مرامنامه اقدام و فرد در راستای این عضویت به فعالیت خود بپردازد.
نظر ابرازی
بین دنبال کننده و عضو قایل به تفکیک هستیم. در فضای ایسنتاگرام افرادی دنبال کننده یکدیگر محسوب و فالو نمودن یک صفحهای در اینستاگرام به منزله دنبال نمودن، عضویت محسوب نمیگردد. حال در فضای واتس اپ و تلگرام نیز گاها مدیرهای گروه و کانال ها اقدام به یک طرفه نمودن گروه نموده و صرفا شخص ادمین یا مدیر کانال امکان ارسال مطالب را دارد و شخص دیگر یعنی اعضاء، امکان ارسال پیام را ندارند. در این فرض میبایست بررسی کرد که فرق بین اینستاگرام و چنین کانال و گروههایی در چیست؟ به نظر میرسد در این فروض نیز همانند اینستاگرام شخص دنبال کننده قلمداد شده و عضو گروه به شمار نرود. ایضا که صرف عضویت یک شخص در یک گروه را نمیتوان از مصادیق عضویت در گروهکهای معاند دانست و نیاز به وجود سایر قراین و امارات دیگر میباشد. لکن در فرض کلی با در نظر گرفتن فروض مطروحه مستندا به ماده 781 همین قانون حکم ماده 499 مشمول چنین پروندههایی است.