موارد انجام تحقیقات توسط دادرس به جانشینی از بازپرس

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/12
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: انجام تحقیقات توسط دادرس به جانشینی از بازپرس در غیر جرایم موضوع ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 ،فاقد وجاهت قانونی است.

در این پرونده که مسبوق به سبق رسیدگی در این شعبه می‌باشد دادگاه انقلاب اسلامی... برابر دادنامه فوق الذکر آقایان 1 - م.ن.ز. را به جرم حمل 456/5 گرم هروئین. 2 - م..ز. را به دلیل حمل 475/5 گرم هروئین شایسته کیفر تشخیص مستندا به بند 6 ماده 8 قانون مبارزه با مواد مخدر به مجازات اعدام محکوم نموده است. پرونده با تکلیف مقرر در ماده 32 قانون مبارزه با مواد مخدر به جریان افتاده و با نسخ صریح آن ماده به این شعبه ارجاع و از آنجا که فاقد لایحه فرجام خواهی بوده لذا قابل رسیدگی نبوده و به دادگاه عودت یافته است. در این مقطع دادنامه به وکیل تسخیری هریک از نامبردگان ابلاغ شده و آقای م.غ. پیرو ابلاغ مورخ 94/9/9 طی لایحه شماره 94/55 مورخ 94/4/10 و آقای م.غ. بعد از ابلاغ مورخ 94/9/7 به موجب لایحه شماره 94/59 مورخ 94/9/18 رسیدگی فرجامی را درخواست کرده اند. در لایحه تقدیمی هیچ استدلالی مشهود نبوده و فقط به اعتراض و درخواست رسیدگی به آن اکتفاء شده است(ص 76 ، 78 ). خلاصه پرونده: با توجه به این که پرونده مسبوق به گزارش بوده لذا تکرار آن فاقد ضرورت بوده و فقط اجمالا متذکر می‌شود که طی صورت جلسه مورخ 94/1/3 نامبردگان از طریق عمل بلع حامل مواد تشخیص و بعد از رادیولوژی تحت مراقبت قرار گرفته و مواد در چند نوبت از بدن آنان خارج و بعد از توزین به انبار تحویل گردیده است. آزمایش انجام شده بر روی نمونه مواد مکشوفه هروئین بودن آن را تائید کرده است (ص 25 الی 28 ) محکوم علیهما در بازجوئی های به عمل آمده اتهام را در حد حمل مواد از طریق عمل بلعیدن پذیرفته و گفته اند مواد را از فردی به نام ن.الف. گرفته ا ند تا در قبال دریافت مبلغ مورد توافق از... به مقصد اعلامی بارکشی نمایند. تصویر کارت ملی ن.الف. به شماره... در ید م. بوده و ایشان در ابتداء مواجه شدن با مامورین خود را ن.الف. معرفی می کند (ص 3 و 8 ) همچنین م. شماره تماس ن.الف. را... اعلام کرده و می گوید یک ماه پیش نیز به همین روش مواد حمل کرده است. سوابق اتهامی هردو نفر استعلام شده و هر دو دارای سابقه اتهامی در زمینه مواد مخدر و سایر جرائم هستند (ص 15 و 16 ) دادرس محترم دادگاه عمومی بخش به عنوان جانشین بازپرس، رسیدگی مقدماتی به پرونده را عهده دار شده است. رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر... برابر گزارش خیلی محرمانه مورخ 94/1/15 و با اشاره به اعلام اسامی افرادی که از طریق بلعیدن، مواد حمل کرده اند و بالجمله مدعی هستند که فردی به هویت ن.الف. از آنان سوء استفاده کرده و نشانی ن.الف. معروف به ن.س. را همراه با شماره تماس وی اعلام کرده است (ص 30 ) دادرس محترم دادگاه به عنوان جانشین بازپرس با اخذ آخرین دفاع، قرار مجرمیت و متعاقبا کیفرخواست صادر کرده و پرونده به دفتر ریاست محترم دادگاه‌های عمومی و جزایی انقلاب اسلامی... ارسال و دادگاه عمومی جزایی... ثبت شده و چون رئیس محترم دادگاه اسلامی ابلاغ رسیدگی به جرائم داخل در صلاحیت دادگاه انقلاب اسلامی نیز بوده لذا به این اعتبار رسیدگی را آغاز کرده و در جلسه رسیدگی مورخ 94/2/13 نماینده دادستان در دفاع از کیفرخواست به بیان مطلب پرداخته و بعد از استماع دفاعیات متهمان و همچنین وکیل مدافع تسخیری آنان ختم دادرسی را اعلام و انشاء رای کرده است. پرونده بیش از این انعکاسی ندارد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای دکترعلی اصغر جمالو عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای مهرداد حبیبی دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر نقض دادنامه، در خصوص دادنامه شماره --- مورخ 94/2/30 تجدیدنظرخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

دادگاه انقلاب اسلامی... با انشاء دادنامه فوق الاشعار آقایان م. و م. شهرت ز. را به ترتیب و به جرم حمل مقدار 456/5 و 475/5 گرم هروئین به مجازات اعدام محکوم نموده و قبل از آن که به روش مقرر در ماده 32 قانون مبارزه با مواد مخدر مورد تنفیذ یا نقض قرار گیرند، قانون آیین دادرسی کیفری به اجراء درآمده و با نسخ صریح ماده 32 قانون مزبور به این شعبه ارجاع و چون بدون فرجام خواهی رسیدگی فرجامی با مانع مذکوردر ماده 435 قانون آیین دادرسی کیفری مواجه بوده لذا به دادگاه صادرکننده رای اعاده و در این مقطع دادنامه به وکیل تسخیری نامبردگان ابلاغ شده و در مهلت قانونی لایحه اعتراضیه تقدیم کرده اند. با توجه به مراتب یاد شده و با این که در لایحه فرجام خواهی صرفا به اعلام اعتراض اکتفاء شده و در ارتکاب بزه حمل مواد موصوف از طریق عمل بلعیدن توسط محکوم علیهما نیز تردید وجود نداشته و دادنامه از حیث نوع و مقدار مواد نیز با اوراق پرونده و پاسخ آزمایشگاه انطباق دارد، ولی مع الوصف اقتضاء به ابرام ندارد؛ زیرا در تاریخ 94/1/3 با آغاز کشف مواد رئیس محترم دادگاه عمومی... به جانشینی از بازپرس عهده دار رسیدگی شده و در ایفاء نقش و تکلیف دادسرا به صدور قرار مجرمیت و کیفرخواست اقدام کرده است، درحالی که به صراحت ماده 4 قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب (اصلاحی 1381/07/28 ) ایفاء نقش به جانشینی از بازپرس محدود به جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری استان بوده و بزه انتساب یافته به متهمین در صلاحیت ذاتی دادگاه انقلاب اسلامی بوده و باید در دادسرا رسیدگی و عندالاقتضاء قرار مجرمیت و کیفرخواست صادر می شد. این وضعیت در ماده 337 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی تکرار و دادرس محترم دادگاه فقط در حیطه شمول جرائم موضوع ماده 302 قانون مذکور به سمت قانونی جانشین بازپرس اتصاف داشته و در مودای ماده 302 قانون، چنین سمتی توسط قانونگذار پیش بینی نشده است (سابقا فقط در جرائم مواد مخدر در صورتی که متهم بالای 15 سال و کمتر از 18 سال تمام سن داشت رسیدگی در صلاحیت دادگاه کیفری استان بوده و دادرس محترم دادگاه عمومی بخش نیز فقط درحد این مصداق، جانشین بازپرس محسوب می گردید) با عنایت به مراتب معروض و مستندا به بند 2 شق(ب) ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری دادنامه فرجام خواسته نقض و به جهت هرگونه اقدام قانونی و رسیدگی مقدماتی در دادسرا به دادگاه صادرکننده رای اعاده می‌شود.

شعبه چهل و ششم دیوان عالی کشوررئیس و عضو معاون

علی علیا- دکترعلی اصغر جمالو