فرجام خواهی از رأی صادره در دعوی الزام به تنظیم سند رسمی اعیانی احداثی در موقوفه

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/27
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: حکم صادره در دعوی الزام به تنظیم سند رسمی اعیانی احداثی در موقوفه و ابطال سند اجاره عرصه (بدون ادعای وقفیت اعیان یا مالکیت عرصه) ارتباطی به اصل وقف نداشته و قابل فرجام خواهی نیست.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/30 - 10 : 21 قاضی: حسن غفارپور قاضی: رسول شاملو

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 1393/12/04 آقای م. خ. فرزند علی دادخواستی به طرفیت 1 - آقای ح. ص. فرزند ح. 2 - موقوفه مرحوم حاج باقر حمامی 3 - متولیان موقوفه آقایان فیض و زاهدی 4 - ورثه مرحوم م. صادق عاملی الهی به نامهای احمد و ح. و ح. و علی 5 - ع.م. ر ضوانی 6 - سازمان اوقاف و امور خیریه قم و به خواسته 1 - الزام به انجام تعهد، اثبات مالکیت اعیانی طبقه فوقانی همکف یکواحد آپارتمانی با عرصه موقوفه و صدور حکم بر ابطال قرار داد اجاره (فیضی) نسبت به ثلث عرصه - الزام به تنظیم سند رسمی اجاره نسبت به ثلث عرصه و الزام به تنظیم سند اعیانی هر کدام مقوم به پنجاه و یک میلیون ریال با احتساب هزینه دادرسی به استناد مدارک پیوست پرونده تسلیم دادگستری قم نموده که به شعبه دوازدهم دادگاه عمومی ارجاع و چنین توضیح داده است که در تاریخ 1387/05/20 یکواحد آپارتمان از قطعه زمین پلاک --- مجزا شده از پلاک ثبتی --- / 2498 بخش دو قم به مساحت حدود یکصد متر مربع از خوانده ردیف اول طبق قرار داد عادی خریداری نموده از آنجا که عرصه موقوفه بوده خوانده اول طبق اجاره نامه مورخ 85/10/27 زمین پلاک مزبور را از موجرین اجاره نموده و ساختمان در سه طبقه توسط مورث خواندگان به نام عاملی الهی ساخته شده - خوانده اول متعهد شده سند رسمی اعیانی به نام اینجانب بگیرد لکن استنکاف دارد اخیرا خوانده ردیف اول طبقه هم کف (مغازه) و طبقه فوقانی واحد اینجانب را به خوانده ردیف 5 (ع.م. ر.) فروخته و سند اجاره تنظیم نموده چون خوانده ردیف اول متعهد شده سند رسمی اعیانی طبقه فوق را به نام اینجانب نماید و نکرده با تقدیم این دادخواست صدور حکم به شرح ستون خواسته را مورد درخواست قرار داده است -دادگاه مرجوع الیه متداعیین را برای رسیدگی دعوت نموده در اولین جلسه رسیدگی مورخ 1394/01/31 به علت عدم اطلاع وقت رسیدگی به موقوفه که دارای شخصیت حقوقی مستقل است موجبات رسیدگی فراهم نبوده و بروز 1394/03/02 موکول گردیده است سپس در این جلسه اظهارات خوانده ردیف اول ح. ص. و ع.م. ر. نوشته شده در قسمتی گفته استکه از وقتی اجاره کرده ام هنوز مدت اجاره نگذشته است نامبرده اخیر لایحه ای نیز ارائه نموده که ماشین شده است و پیوست پرونده گردیده لکن فاقد امضا یا اثر انگشت ع.م. ر. استکه لایحه از طرف وی نوشته شده (اوراق 75 و 76 و 77 پرونده) و همچنین تصویر مصدق اجاره نامه عادی شماره 6813 - 1392/10/25 را نیز پیوست کرده است (برگ 79 پرونده) آنگاه دادگاه در وقت فوق العاده مورخ 1394/02/24 و به شرح دادنامه شماره --- - 1394/02/25 (دادنامه فرجام خواسته) چنین رای صادر و اعلام کرده است « در خصوص دادخواست م. خ. به طرفیت ح. ص. - موقوفه مرحوم حاج باقر حمامی (بتولیت آقایان فیض و زاهدی) مهدی فیض محمود زاهدی احمد، ح.، علی و ح. عاملی اللهی، ع.م. ر. و سازمان اوقاف و امور خیریه قم به خواسته الزام به انجام تعهد، اثبات مالکیت اعیانی (طبقه فوقانی همکف) یکواحد آپارتمان با عرصه موقوفه صدور حکم بر ابطال قرار داد اجاره (فیض) نسبت به ثلث عرصه، الزام به تنظیم سندرسمی اجاره نسبت به ثلث عرصه و الزام به تنظیم سنداعیانی مزبور و هزینه دادرسی با این توضیح که عرصه ملک مزبور موقوفه و دارای متولی می‌باشد ملک مزبور ابتدا در اجاره مورث عاملی اللهی ها بوده و پس از فوت مستاجر توسط ورثه و موافقت متولیان به اجاره ص. داده شده و مشارالیه نسبت به احداث اعیانی اقدام کرده و یکطبقه به خواهان واگذار نموده و دو طبقه دیگر به ر. و اخیرا تمام عرصه به اجاره ر. داده شده است با عنایت به محتویات پرونده از جمله بیعنامه مورخ 1387/05/20 بین خواهان و ص. و اجاره نامه عرصه 92/10/5 بین متولیان و ر. و نظر به اینکه بیع اعیانی حسب لایحه ارسالی متولی بلااشکال اعلام شده است و بیع مزبور موجب مالکیت بر عرصه نمی شود و موقوفه از وقفیت خارج نمی گردد و نظر به اظهارات و لوایح طرفین و اعلام آمادگی متولیان موقوفه به تنظیم سند اجاره و نظر به اینکه مالکیت اعیانی موجب می‌شود مالک به تناسب سهام مالکیت در اعیانی قائم مقام مستاجر عرصه شود و با عنایت به اینکه اعیانی فاقد سند رسمی و صورتمجلس تفکیکی است و تنظیم سند رسمی اعیانی فرع بر مالکیت رسمی بایع می‌باشد لذا دادگاه ضمن احراز رابطه معاملی و مالکیت اعیانی طبقه فوقانی همکف خواهان به استناد مواد 198 قانون آیین دادرسی مدنی و 104 مکرر آیین‌نامه قانون ثبت املاک و 4 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 63 با الحاقات بعدی و 68 قانون مدنی خواندگان سوم و چهارم (آقایان فیض و زاهدی متولیان موقوفه) را به تنظیم سند رسمی اجاره نسبت به ثلث عرصه موقوفه به نام خواهان ملزم و حکم به ابطال اجاره نامه مورخ 92/10/25 (بین متولیان و ر.) نسبت به یک سوم آن صادر می‌شود و در مورد ایفای تعهد ص. و الزام به تنظیم سند اعیانی به جهت اینکه سند اعیانی به نام وی نیست و خواهان پس از تنظیم اجاره نامه رسمی قادر خواهد بود با مراجعه به دفتر اسناد رسمی اقدام به اخذ سند اعیانی نماید و نظر به اینکه دعوی متوجه سایر خواندگان نیست لذا در مورد ص. به استناد ماده 2 قانون صدرالذکر و در مورد سایر خواندگان به استناد ماده 84 قانون فوق به ترتیب قرار عدم استماع دعوی و قرار رد دعوا صادر می‌شود و در مورد هزینه دادرسی به جهت عدم احراز سببیت بین متولیان موقوفه با تمسک مفهوم ماده 520 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر می‌شود رای حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم تجدیدنظر استان قم می‌باشد »; این دادنامه در تاریخ دهم تیرماه 94 به آقای ع.م. ر. ابلاغ شده و نامبرده در تاریخ هیجدهم مرداد ماه 94 پس از انقضاء موعد تجدیدنظرخواهی و قطعیت مبادرت به فرجام خواهی کرده است دفتر دادگاه تبادل لوایح کرده و پرونده را به دفتر کل دیوانعالی کشور ارسال داشته است رسیدگی در دستور کار این شعبه قرار گرفته است ما حصل فرجامخواهی اینستکه طبق اجاره نامه شماره 6813 - 92/10/25 زمین مورد بحث را برای مدت سه سال اجاره کرده و هنوز مدت اجاره باقیست و دادگاه به چه دلیل 3 - 1 از قرار داد اجاره اینجانب را باطل اعلام نموده است و قرار داد اجاره نافی مالکیت اعیان طبقه خریداری شده فرجام خوانده نمی‌باشد و از آنجا که زمین مذکور موقوفه است و قابل خرید و فروش نمی‌باشد و صرفا میتوان در شرایط خاص آن را اجاره داد و لذا عقد اجاره مورخ 1392/10/25 صحیحا واقع شده و موجبی برای ابطال آن ارائه نگردیده است استدعای نقض دادنامه را در شعبه همعرض نموده است 0 هیات شعبه در تاریخ دوازدهم آبان ماه 1394 به شرح دادنامه شماره --- - 1394/08/12 چنین رای صادر و اعلام کرده است:«خواسته های مطروحه در این پرونده اثبات مالکیت بر اعیانی یک طبقه آپارتمان و الزام به تنظیم رسمی اعیانی و تبعا ابطال سند اجاره ی شماره 6813 - 92/10/25 بر ثلث عرصه موقوفه و تنظیم سند رسمی اجاره در این مورد است که هر کدام پنجاه و یک میلیون ریال ارزیابی شده است دادگاه در عین حالی که در مورد الزام به تنظیم سند رسمی اعیانی قرار رد دعوی را صادر نموده است که طبق مستندات مزبور و استدلال دادگاه در صدر دادنامه و تایید طرفین مالک اعیانی ح. ص. و ید فرجامخوانده متلقی از اوست اداره اوقاف و متولیان موقوفه هم تنظیم سند اجاره را موکول به صدور حکم یا سند رسمی درباره مالکیت اعیانی نموده‌اند لیکن متولیان راجع به یکصد متر مربع عرصه طبق سند شماره 6813 - 92/10/25 به نام فرجامخواه به مدت سه سال اجاره نامه تنظیم کرده اند با توجه به اینکه اجاره عقد لازم است و مدت آن منقضی نشده و در پرونده هم دلیل و مدرک مثبت اقاله و فسخ و یا انحلال و ابطال آن به نحوی از انحاء مشهود نیست بدوا باید درباره موارد مزبور از طرفین اخذ توضیح به عمل آید و چون تنظیم سند اجاره موکول به انقضاء مدت و یا انحلال سند اجاره ی قبلی به تبع ثبوت قانونی مالکیت به اعیانی باشد لذا ضروری است پس از اخذ توضیح و تحقیق کافی در موارد یاد شده حسب نتیجه حاصله وفق قوانین موضوعه مبادرت به صدور رای شود و یاد آور می‌شود که بین دو تصمیم و نظر دادگاه مبنی بر مالکیت اعیانی که ید فرجامخوانده در آن متلقی از ح. ص. و قرار عدم استماع دعوی در مورد وی تعارض موجود است علیهذا دادنامه ی فرجامخواسته از لحاظی که مورد فرجامخواهی واقع شده است به لحاظ نقص رسیدگی و تحقیقات مستندا به بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد 401 و 405 همان قانون به دادگاه صادر کننده رای واگذار می‌شود »;دادگاه مرجوع الیه پرونده را ثبت مجدد نموده و طرفین را جهت رسیدگی دعوت کرده است - اداره اوقاف و امور خیریه استان قم لایحه فرستاده و به شرح آن تنظیم سند اجاره نسبت بمقدار 33 / 33 متر مربع از یکصد متر قطعه شماره 87 از پلاک ثبتی شماره 1 / 2498 اصلی بخش دو قم را پس از پرداخت پذیره انتقال بلا مانع اعلام داشته است -در جلسه رسیدگی معینه برای روز 1394/10/14 آقایان ع.م. ر. و م. خ. احد از فرجام خواهان و فرجام خوانده حضور یافته اند سایرین با ابلاغ وقت رسیدگی حاضر نبوده اند آقای خ. اظهار داشته من در سال 87 اعیانی را خریدم و سند اجاره یک سوم به نام من است - آقای ر. اظهار داشته دو واحد من خریده ام و کل عرصه هم در اجاره من است از متولی استیجار نموده ام خ. واحد خریده است عرصه در اختیار من است چگونه متولی (آقای فیض) کل را به من واگذار کرده بعد مجدد یک سوم به خ. اجاره داده است.دادگاه در پایان این جلسه تصمیمی اتخاذ ننموده تا در روز 94/10/21 در وقت فوق العاده با اعلام ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره --- - 1394/10/22 چنین رای صادر و اعلام کرده است « در خصوص دادخواست م. خ. به طرفیت ع.م. ر. مهدی فیض و محمود زاهدی به خواسته ابطال اجاره نامه مورخ 92/10/25 (بین خوانده و متولیان موقوفه) نسبت به یک سوم آن با توجه به محتویات پرونده و مفاد دادنامه --- /25 و مفاد دادنامه شماره --- - 94/8/12 شعبه سوم دیوان عالی کشور که در مورد فرجام خواهی ر. نسبت به این بخش از دادنامه، دادنامه فرجام خواسته به جهت نقص تحقیقات نقض شده است با عنایت به اظهارات اخیر طرفین و نظر به اینکه اجاره بین ر. و متولیان موقوفه به مدت سه سال منعقد شده و اجاره عقدی لازم بین طرفین است و مالکیت خواهان بر بخشی از اعیانی عرصه مستاجره ملازمه ای با نقض اجاره ندارد و مالکیت مذکور از موجبات فسخ یا اقاله و یا ابطال اجاره نیست بنابراین با حفظ سایر مواد دادنامه به استناد ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی و 494 و 498 قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر می‌شود رای حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم محترم تجدیدنظر استان قم می‌باشد »; با ابلاغ این دادنامه آقای م. خ. فرزند علی نسبت به تجدیدنظرخواهی کرده است رسیدگی به شعبه هشتم دادگاه تجدیدنظر استان قم ارجاع شده و شعبه مرجوع الیه در تاریخ 1395/02/19 در وقت فوق العاده با استدلالی که به عمل آورده طی دادنامه شماره --- - 1395/02/20 با نقض دادنامه صادره از دادگاه نخستین حکم به بطلان (ابطال) اجاره نامه تنظیمی مورخه 92/10/25 فیمابین آقایان ص. و ر. و متولیان موقوفه به میزان یک سوم ( 3 - 1 ) در پلاک مذکور صادر و اعلام می‌گردد در سایر موارد در مرحله بدوی اظهار نظر نشده است و در پایان رای را قابل فرجام در دیوان عالی کشور اعلام داشته است 0 با ابلاغ این به آقایان ح. ص. و ع.م. ر. نامبردگان در فرجه قانونی مبادرت به فرجام خواهی از دادنامه اخیر هر یک جداگانه نموده‌اند - دفتر دادگاه صادر کننده حکم تبادل لوایح نموده و با وصول پاسخ از فرجام خوانده پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال داشته رسیدگی پیرو سابقه در دستور کار این شعبه قرارگرفته لوایح فرجامی و پاسخ طرف هنگام شور قرائت می‌شود 0 هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای رسول شاملو عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد

رای

در خصوص فرجام خواهی 1 - ع.م. ر. فرزند عباسعلی 2 - ح. ص. فرزند ح. از دادنامه شماره --- - 1395/02/20 شعبه هشتم دادگاه تجدیدنظر استان قم نظر به اینکه خواسته الزام به تنظیم سند رسمی اعیانی احداثی در موقوفه و ابطال سند اجاره عرصه است و ارتباطی به اصل وقفیت عرصه ندارد و طرفین مدعی وقفیت اعیان یا مالکیت عرصه نیستند نتیجتا دادنامه فرجام خواسته از احکام قابل فرجام موصوف در ماده 368 ق.آ.د. م نیست لذا قابل طرح و رسیدگی در دیوان عالی کشور نمی‌باشد قرار رد آن صادر و اعلام می‌شود.

رئیس شعبه سوم دیوانعالی کشور - ح. غفار پور مستشاردیوان عالی کشور- رسول شاملو