هیات تخصصی اقتصادی مالی
شماره پرونده: ه- ع /96/1506 دادنامه: 9709970906010283 تاریخ: 30/8/97
شاکی: آقای سید سپهر قاضی نوری
طرف شکایت: 1- معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری 2- صندوق نوآوری و شکوفایی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبات خواندگان به شرح ذیل: 1- آییننامه اعطای تسهیلات و مشارکت در تجاری سازی مصوب مرداد 92 هیات امنای صندوق نوآوری و شکوفایی و کلیه مصوبات ذیل آن 2- شیوه نامه اعطای معافیت حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض به شرکت ها و موسسات دانش بنیان مصوب معاونت علمی و فناوری 3- آییننامه ارزیابی و تشخیص شرکت ها و موسسات دانش بنیان، مصوب معاونت علمی و فناوری 4- شیوه نامه انتخاب و فعالیت کارگزاران به منظور انجام فرآیند ارزیابی شرکت ها و موسسات دانش بنیان مصوب معاونت علمی و فناوری 5- شیوه نامه تسهیلات نظام وظیفه تخصصی افراد فعال در شرکت های دانش بنیان مصوبه بنیاد نخبگان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری 6- ماده 8 اساسنامه صندوق نوآوری و شکوفایی
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1- به موجب ماده 10 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و بند یک مصوبه بیستمین جلسه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، هرگونه استفاده از مزایا و تسهیلات باید به تصویب شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری برسد. اما در هیچ یک از آییننامه های مورد اعتراض، این موضوع رعایت نشده است. 2- مطابق ماده 5 قانون حمایت از شرکت و موسسات دانش بنیان، صندوق نوآوری و شکوفایی وابسته به شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری و زیر نظر رئیس شورا رسیدگی میشود. این در حالی است که اکنون صندوق مزبور هیچ نوع وابستگی به شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری ندارد و برای همین ابطال ماده 8 اساسنامه صندوق نوآوری و شکوفایی مورد تقاضا است. 3- مطابق ماده 7 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان، کلیه دستگاه های مجری این قانون موظف هستند حداکثر ظرف یک ماه به درخواست های متقاضیان جهت استفاده از حمایت مندرج در این قانون رسیدگی کنند و نتیجه نهایی را به متقاضی اعلام نمایند. چنانچه نظر مبنی بر رد درخواست باشد، باید به طور مستدل به آگاهی درخواست کننده برسانند. درخواست کننده میتواند نزد دبیرخانه اعتراض کند و شورا موظف است ظرف یک ماه به شکایت واصله رسیدگی کند. این در حالی است که زمان یک ماه به هیچ وجه رعایت نمی شود و هیچ سازکاری هم طبق ماده 7 مزبور رسیدگی به شکایات زیر نظر شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری تعبیه نشده است و این خود دلیل دیگری به ضرورت توقف وضع موجود است.
متن مقرره مورد شکایت: متن مقرره های مورد شکایت در صفحات 14-1 پرونده موجود است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: رئیس هیات عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، به موجب لایحه شماره 24317/ص/96 مورخ 28/12/96، دفاعیات خود را بدین شرح ارائه کرده است: 1- همه مصوبات هیات امنای صندوق تماماً با رعایت مقررات اساسنامه صندوق است. اساسنامه مصوب 20/6/90 هیات وزیران است که به تایید شورای نگهبان رسیده است و در هیچ یک از مواد اساسنامه، به لزوم تصویب مصوبات توسط شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اشاره ای نشده است. 2- عملیات صندوق نوآوری و شکوفایی منطبق با آییننامه اجرایی قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان بوده است و کلیه استفاده ها از مزایا و تسهیلات قانونی قبلاً به تصویب شورای فوق الذکر رسیده است.3- هرچند وظیفه مندرج در ماده 10 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان، بر عهده وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری بوده، اما سکوت شورای مزبور در این چند سال به معنی عدم رعایت وظایف قانونی نبوده، بلکه تایید ضمنی مصوبات و اعمال صندوق بوده است. 4- با توجه به رعایت کامل اساسنامه و سایر قوانین و مقررات مرتبط در تصویب دستورالعمل های مربوطه و اعطای خدمات و تسهیلات به شرکت های دانش بنیان و با توجه به این امر که وظیفه مندرج در ماده 10 قانون حمایت بر عهده نهادی دیگر بوده و نه خود صندوق، لذا عدم رعایت آن نمی تواند به مصوبات داخلی صندوق خدشه وارد کند و باعث بطلان آن شود. 5- صندوق نوآوری و شکوفایی صلاحیت دستور دادن به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را ندارد و با توجه به تصدی صندوق به امر عمومی و با در نظر داشتن اصل تداوم ارائه خدمات عمومی، امکان تعطیلی وظایف صندوق وجود ندارد. 6- با توجه به اینکه در ماده 8 اساسنامه صندوق، اعضای هیات امنای صندوق تعیین شده اند، هم رئیس شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری و هم وزیر علوم به عنوان عضو اصلی هیات امنا ذکر شده اند، درخواست ابطال ماده 8 اساسنامه صندوق غیر موجه به نظر میرسد. 7- هر چند مدعیات مزبور در بند 3 شکواییه، مطالبه ابطال مصوبه ای نیست، اما صندوق نهایت تلاش خود را در پاسخگویی به شرکت ها در زمان مقرر انجام داده و اگر هم شرکت در این خصوص شکایتی داشته باشند حق ایشان در طرح شکایت محفوظ است و دستورالعمل رسیدگی به این شکایات نیز موجود بوده است.
معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به موجب لایحه شماره 10067/11 مورخ 15/1/1397 دفاعیات طرف شکایت را بدین شرح ارائه داده است: 1- هیچ یک از مصوبات مورد اعتراض، با ماده 10 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات مصوب 1389 مجلس شورای اسلامی مغایرت ندارد. اصولاً مزایا و تسهیلاتی که طبق قانون به شرکت های دانش بنیان تعلق میگیرد ریشه در قانون و خصوصاً آییننامه اجرایی قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات و اساسنامه صندوق نوآوری و شکوفایی دارد.2- آییننامه اعطای تسهیلات و مشارکت در تجاری سازی، بر اساس اختیارات مندرج در اساسنامه صندوق نوآوری و شکوفایی به تصویب رسیده و اساسنامه صندوق نوآوری و شکوفایی نیز به موجب مصوبه 637-12/3 مورخ 5/2/1390 شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری به تصویب این شورا رسیده است. 3- شیوه نامه اعطای معافیت حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض به شرکت های دانش بنیان در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به تصویب نرسیده، بلکه در کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت ها و موسسات دانش بنیان و نظارت بر اجرا تصویب شده است که کارگروهی مستقل از معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور است.4- دستورالعمل موضوع ماده 22 آییننامه اجرایی مذکور و تهیه شیوه نامه اعطای معافیت حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض به شرکت های دانش بنیان، از آنجا که ریشه در آییننامه اجرایی قانون مصوب شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری دارد و از آنجا که شیوه نامه موصوف صرفاً یک راهنمای داخلی برای انجام هرچه صحیح تر وظایف است و مطلب تازه ای ندارد، نه تنها هیچ گونه مغایرتی با قانون حمایت ندارد، بلکه هیچ گونه تعهد و تکلیفی مازاد بر مفاد قانون و آییننامه ایجاد نکرده و به تصویب مرجع صلاحیتدار نیز رسیده است. 5- تصویب شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری طبق ماده 10 ناظر به استفاده از مزایا، امتیازات و تسهیلات است که آییننامه ارزیابی و تشخیص شرکت ها و موسسات دانش بنیان اصولاً در مورد آن نیست و لذا ادعای مغایرت آییننامه ارزیابی و تشخیص شرکت ها و موسسات دانش بنیان با ماده 10 از حیث مورد ادعای خواهان فاقد وجاهت حقوقی است. 6- با عنایت به ماده 3 آییننامه اجرایی قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات مصوب 21/8/91 مبنی بر صلاحیت کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت ها و موسسات دانش بنیان و نظارت بر اجرا در تدوین حوزه های فعالیت های دانش بنیان و معیارهای تشخیص مصادیق شرکت ها و موسسات دانش بنیان، این کارگروه به عنوان مرجع صلاحیت دار اقدام به تدوین و تصویب آییننامه ارزیابی و تشخیص شرکت ها و موسسات دانش بنیان کرده است. در خصوص شیوه نامه انتخاب و فعالیت کارگزاران به منظور انجام فرآیند ارزیابی شرکت های دانش بنیان نیز این نظر صادق است. موضوع این شیوه نامه نیز هیچ ارتباطی با مزایا، امتیازات و تسهیلات موضوع ماده 10 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات ندارد که نیازمند تصویب شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری میباشد و صرفاً ناظر بر فرآیند ارزیابی شرکت های دانش بنیان است. کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت ها و موسسات دانش بنیان به عنوان مرجع صلاحیت دار اقدام به تصویب شیوه نامه انتخاب و فعالیت کارگزاران به منظور انجام فرآیند ارزیابی شرکت های دانش بنیان نموده است. 7- بنیاد ملی نخبگان بر اساس تفاهم با ستاد کل نیروهای مسلح، شیوه نامه بهره مندی دانش آموختگان فن آور از تسهیلات خدمت نظام وظیفه تخصصی را تصویب کرده است و موضوع سربازی در قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان ذکر نشده است و این برنامه به عنوان یک رویه حمایتی برای حمایت از همه شرکت های مستقر در پارک های علم و فناوری و سایر شرکت های فن آور و در جهت توانمند سازی آنها و نیروهای نخبه و تحصیلکرده کشور تدوین و عملیاتی شده و ارتباطی با حمایت های مصرح در قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی، نوآوری ها و اختراعات مصوب 1389 مجلس شورای اسلامی و تکالیف مندرج در آن قانون ندارد. 8- این سخن که در حال حاضر صندوق نوآوری و شکوفایی هیچ نوع وابستگی به شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری ندارد، به هیچ وجه با نصوص قوانین و مقررات و رویه جاری همخوانی نداشته و اصولاً در تعارض است. در پاسخ به این ایراد خاطر نشان میسازد که اساسنامه صندوق نوآوری و شکوفایی نیز به تصویب شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری رسیده است. 9- در پاسخ به این ایراد که مدت زمان یک ماهه برای رسیدگی به شکایات موضوع ماده 7 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان رعایت نمی شود و هیچ سازگاری برای رسیدگی به شکایات زیر نظر شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری تعبیه نشده است، شایان ذکر است که شیوه نامه رسیدگی به اعتراضات شرکت ها و موسسات دانش بنیان بر اساس همین ماده 7، به تصویب کمیسیون دائمی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری رسیده از سال گذشته دبیر خانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، سامانه دریافت شکایات از متقاضیان را راه اندازی کرده و به شکایات رسیدگی می کند.
نظریه تهیه کننده گزارش: مصوبات مورد شکایت از حیث موارد اعلام شده توسط شاکی مخالفتی با قانون و مقررات نداشته و شکایت شاکی بیشتر مربوط به موارد اجرایی یا عدم ذکر در آییننامه میباشد. فلذا عقیده به رد شکایت دارم. تهیه کننده گزارش: محمد علی برومند زاده
رای هیات تخصصی
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، نظر به اینکه تصویب قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانش بنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات مصوب 1389 مجلس محترم شورای اسلامی در جهت شناسایی و تقویت شرکتهای دانش بنیان از طریق کمکها و اعطای تسهیلات و معافیتها بوده است که در اجرای ماده 10 قانون حمایت از شرکتها، شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری در بند 3 مصوبات جلسه ششم اقدام به تصویب آییننامه اجرایی قانون مذکور و اساسنامه صندوق نوآوری و شکوفایی نموده است و در جزء 5 بندهای (1 و6) مصوبات هفدهمین جلسه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اصلاحات آییننامه اجرایی قانون مزبور و اساسنامه صندوق فوقالذکر مورد تصویب قرار گرفته است، به جهت اینکه ماده 8 اساسنامه و آییننامهها وشیوهنامههای مورد شکایت در تبیین حکم مقنن و شیوههای اجرایی آن بوده، لذا خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392، رای به رد شکایت صادر و اعلام میکند. رای صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین العابدین تقویرئیس هیات تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری