شماره دادنامه: 140531390000547327
تاریخ دادنامه: 1405/03/05
شماره پرونده: 0400288
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم شیما رضایی با وکالت آقای حمید کیا
طرف شکایت: دانشگاه تربیت مدرّس
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده یک دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج و پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس مصوّب 1384/04/25
گردش کار: آقای حمید کیا به وکالت از شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال ماده یک دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج و پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس مصوّب 1384/04/25 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
"به استحضار می رساند ماده یک مصوبه «دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس» مورخ 1384/04/25 با ماده 4 قانون حمایت حقوق مولّفان و مصنفان و هنرمندان مصوّب 1384/10/11 که اشعار می‌دارد حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مکان نیست و غیر قابل انتقال است، مغایرت داشته و این امر منجر به تضییع حقوق موکّل و سایر دانشجویان گردیده است. بنا بر مراتب فوق و با توجّه به ادلّه و مدارک ابرازی، رسیدگی و صدور رای مبنی بر ابطال مصوبه مورد شکایت از تاریخ تصویب مورد استدعا است."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" آیین‌نامه حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی دانشگاه مصوّب 1384/04/25
مقدّمه: با عنایت به سیاست های پژوهشی و فناوری دانشگاه در راستای تحقّق عدالت و کرامت انسان ها که لازمه شکوفایی علمی و فنّی است و رعایت حقوق مادی و معنوی دانشگاه و پژوهشگران، لازم است اعضای هیات علمی، دانشجویان، دانش آموختگان و دیگر همکاران طرح، در مورد نتایج پژوهش های علمی که تحت عناوین پایان نامه، رساله و طرح های تحقیقاتی با هماهنگی دانشگاه انجام شده است، موارد زیر را رعایت نمایند:
ماده 1- حق نشر و تکثیر پایان نامه/ رساله و درآمدهای حاصل از آن ها متعلّق به دانشگاه می‌باشد ولی حقوق معنوی پدیدآورندگان محفوظ خواهد بود.
...............
ماده 5- این آیین‌نامه در 5 ماده و یک تبصره در تاریخ 1387/04/01 در شورای پژوهشی و در تاریخ 1387/04/23 در هیات رییسه دانشگاه به تایید رسید و در جلسه مورخ 1387/07/15 شورای دانشگاه به تصویب رسیده و از تاریخ تصویب در شورای دانشگاه لازم الاجرا است.
.......
- معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه تربیت مدرّس"
در پاسخ به شکایت مذکور، دانشگاه تربیت مدرّس به موجب لایحه که به شماره 1510806 مورخ 1404/04/18 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده توضیحاتی داده که خلاصه آن به شرح زیر است:
" ماده 6 قانون حمایت از مولّفان و مصنفان و هنرمندان مصوّب 1404/04/17 مقرّر داشته است: «اثری که با همکاری دو یا چند پدیدآورنده به وجود آمده باشد و کار یکایک آنان جدا و متمایز نباشد، اثر مشترک نامیده می‌شود و حقوق ناشی از آن حق مشاع پدیدآورندگان است». حال با عنایت به ماده مذکور و از آنجایی که نتایج پژوهش های علمی دانشگاه با راهنمایی و همراهی اعضای هیات علمی دانشگاه و استفاده از فضا و خدمات آزمایشگاهی و عرصه های پژوهشی دانشگاه حاصل شده است، دانشگاه نیز به عنوان پدیده آورنده اثر تلقّی شده و دارای حق مالکیت می‌باشد. لذا دانشگاه با توجّه به حق مشاع خود در آثار و با توجّه به قانون حمایت از حقوق مولّفان و مصنفان و هنرمندان مصوّب 1348 و منطبق بر مواد قانون مذکور، اقدام به تصویب ماده یک مصوبه دستورالعمل «حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی که تحت عناوین پایان نامه، رساله، طرح های تحقیقاتی که با هماهنگی دانشگاه انجام شده است»، نموده است.
نظر به مراتب فوق ماده یک مصوبه مذکور وفق مقرّرات و در چهارچوب اختیارات دانشگاه تصویب شده و هیچ گونه مغایرتی با ماده 4 قانون حمایت از حقوق مولّفان و مصنفان و هنرمندان ندارد. لذا ماده یک دستورالعمل «حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی که تحت عناوین پایان نامه، رساله، طرح های تحقیقاتی که با هماهنگی دانشگاه انجام شده است»، مطابق قانون بوده و تقاضای ابطال آن مبنای قانونی ندارد."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/03/05 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
نظر به اینکه وظایف و اختیارات هیات رییسه دانشگاه ها در بند (ج) ماده 10 آیین‌نامه جامع مدیریت دانشگاه ها و موسّسات آموزش عالی مصوّب جلسه 684 مورخ 1389/12/10شورای عالی انقلاب فرهنگی در دوازده مورد احصاء شده و در هیچ یک از این موارد اختیاری دایر بر وضع مقرره راجع به حقوق مالکیت مادی و معنوی نتایج پژوهش های علمی دانشگاه ملاحظه نمی‌شود، بنابراین تصویب دستورالعمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهش های علمی دانشگاه تربیت مدرّس مصوّب 1384/04/25خارج از حدود اختیار هیات رییسه دانشگاه یادشده بوده و ماده یک دستورالعمل مذکور که مورد شکایت قرار گرفته، مستند به بند یک ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری