تاریخ دادنامه قطعی: 1394/11/07
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: واگذاری امتیاز دفتر خدمات ارتباطی به همراه کلیه تجهیزات و ملزومات اداری و غیر اداری، یک قرارداد واحد است که دارای اجزاء متعددی میباشد. بنابراین در صورتی که واگذری امتیاز به دلیل غیرقابل انتقال بودن آن ابطال شود، تمام اجزاء قرارداد باطل شده و کل ثمن باید به خریدار مسترد گردد.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/11/07
خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 88/04/09 آقای م. م. با وکالت آقای م.الف. ش.ح. دادخواستی به خواسته ابطال قرار داد مورخ 86/10/17 واسترداد وجه ماخوذه معادل 200/000/000 ریال با خسارت تاخیر تادیه وهزینه دادرسی به طرفیت آقای الف. الف. تقدیم دادگستری دشتستان نموده ووکیل خواهان توضیح داده است که موکل امتیاز یک واحد دفتر خدمات ارتباطی واقع در شهر آب پخش با کد 52719 را طبق قرار مورخ 86/10/17 در قبال پرداخت مبلغ دویست میلیون ریال از خوانده ابتیاع نموده در حالی که مطابق باماده 19 آییننامه ایجاد وبهره برداری از دفاتر خدمات فناوری اطلاعات وارتباطات مصوبه هیات دولت که درنامه شماره 930/150/02/39042 مورخ 87/08/30 عنوان کلانتری 11 برازجان نیز منعکس گردید مشارالیه حق واگذاری امتیاز وهر گونه بهره برداری به اشخاص ثالث را نداشته است. با اطلاع مخابرات استان بوشهر وقصد لغو امتیاز دفتر مربوطه، خوانده محترم مجددا با مراجعه به موکل دفتر مربوطه راباز پس گرفت که به نظر میرسد اصولا قرارداد فیمابین اقاله شده باشد لیکن وجه ماخوذه به موکل صادر فرمائید ثالثا خسارت تاخیر تادیه وهزینه دادرسی وحق الوکاله وسایر خسارات قانونی مورد استدعا است، ضمنا ملاحظه پرونده کلاسه --- - 87 ح ش 2 در جهت ملاحظه مدافعات اینجانب و خوانده مورد استناد میباشد، رسیدگی به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی دشتستان ارجاع میگردد وجلسه دادگاه در تاریخ 88/06/18 دروقت مقرر باحضور وکیل خواهان تشکیل میگردد ولی خوانده حضورپیدا نمی کند وکیل خواهان برخواسته خود به شرح دادخواست تقدیمی تاکید می کند، دادگاه پرونده استنادی مطالبه را و ملاحظه مینماید و خلاصه ای از آن را در پرونده امر منعکس وختم رسیدگی رااعلام و به شرح دادنامه غیابی شماره 200249 - 88/06/31 واستدلال مندرج در آن خواسته خواهان را موجه تشخیص و حکم به ابطال قرارداد عادی مورخ 86/10/17 ومحکومیت خوانده به استرداد وجه ماخوذه به مبلغ دویست میلیون ریال با پرداخت حق الوکاله وکیل وهزینه دادرسی صادر می کند و مطالبه خسارت تاخیر تادیه را به لحاظ عدم انطباق با قانون رد مینماید. آقای الف. الف. (محکوم علیه غیابی) از رای مذکور واخواهی می کند و دادگاه طی دادنامه شماره --- - 89/09/07 خلاصتا بااستدلال به اینکه استرداد مبلغ یاد شده اثر و نتیجه بطلان عقد است ووحدت ملاک مواد 366 و 391 قانون مدنی موید همین موضوع است....، واخواهی واخواه نامبرده را رد می کند.آقای الف. الف. نسبت به رای اخیر تجدیدنظر خواهی به عمل می آورد وشعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان بوشهر به موجب دادنامه شماره --- - 90/04/19 قسمتی از رای تجدیدنظر خواسته دایر بر ابطال قرارداد عادی راجع به انتقال مجوز وامتیاز دفتر خدمات ارتباطی، کلیه تجهیزات وملزومات اعم از اداری وغیر اداری نیز موضوع معامله قرار گرفته که ممنوعیت انتقال امتیاز تاثیری نسبت به انتقال این تجهیزات و ملزومات ندارد دادنامه تجدیدنظر خواسته دراین قسمت « صدور حکم به ابطال معامله مربوط به تجهیزات »; ونیز در قسمت راجع به استرداد مبلغ دویست میلیون ریال وجه ماخوده بابت ثمن معامله را نقض وحکم به بطلان دعوی وبی حقی خواهان اولیه صادر مینماید، خواهان بدوی در خصوص بخش دوم وسوم دادنامه --- - 90/04/19 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر بوشهر تقاضای اعمال ماده 18 اصلاحی می کند و رئیس کل محترم دادگستری استان درخواست را می پذیرد که نهایتا پرونده در معاونت قضایی قوه قضائیه در کمیسیون شماره 3 مطرح وقضات محترم کمیسیون چنین اظهار نظر می نمایند.« درخواست متقاضی ونیز نظر رئیس کل محترم استان صائب وصحیح میباشد زیرا از بدو امر تحویل دهنده و عامل (الف. الف.) برخلاف ماده 69 آییننامه.... عمل نموده چون امتیاز تاسیس ونگهداری دفتر بر عهده وی واگذار شده وایشان حق فروش دفتر خدمات را درقبال اخذ وجه به اشخاص ثالث نداشته وحال که مشخص شده معامله باطل است و حتی دفتر را از تحویل گیرنده (م. م.) تحویل گرفته وبهره برداری مینماید به هیچ وجه شرعی وقانونی نیست که وجه ماخوذه را مسترد نکند همانگونه که در رای بدوی نیز استدلال شده از توجه به وحدت ملاک مواد 366 و 391 قانون مدنی استرداد مبلغ ماخوذه از خریدار (دویست میلیون ریال) اثر ونتیجه بطلان عقد است.بنا به تصریح ماده 365 قانون مذکور بیع فاسد اثر در تملک ندارد ونیز از مفهوم مخالف بند 1 ماده 362 قانون یاد شده به محض احراز فساد معامله مشتری حق دریافت ثمن پرداختی را دارد و بایع مالک مبیع میگردد. چگونه واگذار کننده هم اینکه دفترخدمات را پس بگیرد وبهره ببرد وهم اینکه مبلغ ماخوذه از مشتری را مسترد ننماید، صحیح است که ملزومات دفتر منصوبه نیست ولیکن جزء وسایلی است که در دفتر خدمات به کار گرفته شده است وبه تبع به مالک برمی گردد، الغرض بعقیده اینجانبان پرونده نسبت به دادنامه شماره --- - 90/04/19 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر بوشهر در اجرای ماده 18 اصلاحی واجد رسیدگی مجدد در مرجع صالح میباشد. متعاقبا در اجرای ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری پرونده به محضر ریاست معظم قوه قضائیه میرسد و معظم له با تجویز اعاده دادرسی به استناد قانون مرقوم موافقت و پرونده از ناحیه معاونت محترم قضایی قوه قضائیه جهت رسیدگی در شعب خاص دیوانعالی کشور، به دیوانعالی کشور ارسال وبه این شعبه ارجاع میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای ا نصاری رئیس شعبه ودقت در اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:
با توجه به محتویات پرونده ومفاد دادنامه های صادره و مداقه در قرارداد مورخ 86/10/17 تنظیمی فیمابین طرفین (آقایان الف. الف. و م. م.)، موضوع قرارداد امر واحدی است دارای اجزاء متعدد ومن حیث المجموع مورد معامله واقع وسپس اقاله شده است وهمانگونه که موضوع قرارداد تحویل واگذار کننده گردیده وجه ماخوذه نیز باید به خریدارمسترد گردد، بنابراین ایرادات معنونه از ناحیه قضات محترم معاونت قضایی که فوقا تبیین گردیده است موجه و با توجه به نظریه ریاست معظم قوه قضائیه در تجویز اعاده دادرسی و مستندا به ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 دادنامه شماره --- - 90/04/19 صادره از شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان بوشهر در آن قسمت از دادنامه که دعوی خواهان اولیه محکوم به بطلان و بی حقی گردیده است نقض و دادنامه شماره --- - 88/06/31 شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی دشتستان که مطابق موازین شرعی وقانونی واستنباط صحیح از دلایل ومدارک موجود صادر شده است تایید و ابرام میگردد.
شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار
یعقوب انصاری - ذکرالله احمدی