اثر ضرب و جرح زوجه به جهت رابطه نامشروع وی

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/28
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: هرچند که ضرب و جرح زوجه عملی ناپسند است اما در صورتی که این عمل در واکنش به رفتار غیراخلاقی زوجه در برقراری رابطه نامشروع با مرد اجنبی باشد (که با محکومیت کیفری وی مسجل شده است)، اقدام زوج قابل سرزنش نبوده و نمی‌تواند مصداق سوء رفتار و سوء معاشرت موضوع شرط ضمن عقد نکاح و موجد وکالت زوجه در طلاق باشد.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هشتم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/28 - 09 : 39 قاضی: سیروس کیقبادی قاضی: حسن عباسیان قاضی: جعفر پوربدخشان

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 1394/02/29 آقای بهروز هوشمند به وکالت از خانم ف. م. در دادخواست تقدیمی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق) به طرفیت آقای ن.الف. ب. توضیح داد: موکله در تاریخ 1389/08/19 به نکاح دائم خوانده درآمده ولی خوانده به علت اعتیاد و سوء معاشرت زندگی زناشویی را برای موکله غیر ممکن ساخته و به موجب دادنامه صادره از شعبه --- دادگاه جزایی بپرداخت دیه در حق موکله به علت ضرب و جرح محکوم شده به لحاظ اثبات و احراز سوء معاشرت و سوء اخلاق زوج و تخلف از شرط 2 عقدنامه صدور حکم طلاق و هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل را درخواست دارد. با ارجاع پرونده به شعبه پنجم دادگاه عمومی حقوقی ساوه ابتدا پرونده جهت اصلاح ذات البین به شورای حل اختلاف ارسال گردید به جهت عدم حضور خواهان در وقت مقرر در شعبه --- شورای مزبور پرونده به دادگاه بدوی اعاده شد در اولین جلسه مقرر رسیدگی به تاریخ 1394/05/18 تحت پرونده کلاسه --- ابتدا زوجه خواهان در حضور وکیل خویش و خوانده با تکرار مفاد دادخواست تقدیمی افزود خوانده چندین بار مرا مورد ضرب و جرح قرار داده اخیرا از او شکایت کردم به پرداخت دیه محکوم شد خوانده ضمن اعلام مخالفت با طلاق گفت علت اینکه او را مورد ضرب و جرح قرار دادم رابطه نامشروع وی بوده و در مورد شکایتم در دادسرا منع تعقیب صادر گردیده اعتراض کردم در دادگاه در جریان رسیدگی قرار دارد پس از صدور قرار ارجاع امر به داوری و ابلاغ حضوری مراتب به طرفین و معرفی داور توسط هر یک از آنان و جری تشریفات نظریه های داوران که قادر به اصلاح ذات البین نگردیدند پیوست پرونده می‌باشد. در جلسه مقرر رسیدگی بعدی به تاریخ 1394/05/23 زوجین حاضر شدند خواهان پس از تکرار دعوی و خواسته به شرح دادخواست تقدیمی افزود محکومیت زوج به پرداخت دیه در دادگاه تجدیدنظر تایید شده است اما در مورد ارتباط نامشروع دادگاه تجدیدنظر هنوز رای صادر نکرده و در مورد مهریه در پرونده جداگانه حکم صادر شد و جهیزیه را بردم و طلب ندارم در مورد نفقه زوج کم نگذاشته هر چه خواستم داده است و اختیار حقوق وی در دست من بود در خصوص نفقه روزهایی که جدای از یکدیگر زندگی کردیم پرونده جدا دارم کارهایی که در ایام زوجیت انجام دادم برای خدا و مجانی و به قصد تبرع بوده است اما چون می خواهم طلاق بگیرم اجرت المثل می خواهم یک فرزند پسر 4 ساله دارم زوج می خواهد تا سن تکلیف حضانت وی را داشته باشد من ادعایی ندارم فقط سه روز آخر هفته می خواهم فرزندم را ملاقات کنم زوج خوانده بار دیگر ضمن اعلام مخالفت با طلاق علت ضرب و جرح زوجه را رابطه نامشروع وی بیان کرد و گفت پس از شکایت ام و صدور قرار منع تعقیب اعتراض من در دادگاه در حال رسیدگی است ولی دادگاه تجدیدنظر در مورد ضرب و جرح حکم را تایید کرد با اینکار من هم حاضرم طلاق بدهم و نمیتوانم با وی زندگی کنم حضانت فرزند پسر را تا سن تکلیف فرزند خواستارم خواهان می‌تواند سه روز آخر هفته با فرزند ملاقات داشته باشد دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/06/25 پس از شرح دعوی و خواسته دارم خلاصه اظهارات طرفین با اعلام محکومیت قطعی زوج بجرم ایراد صدمه بدنی عمدی نسبت به زوجه به پرداخت دیه در حق مشارالیها حسب اظهار طرفین و احراز تخلف زوج از بند 2 از شروط ضمن العقد نکاح و موافقت زوج با طلاق در اثر اصرار زوجه و به جهت استیذان زوجه در اعمال وکالت به استناد ماده 1133 قانون مدنی و مواد 26 و 27 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 با توجه به احراز شرایط اعمال وکالت گواهی عدم امکان سازش و اذن اعمال وکالت در طلاق در حق خواهان صادر و اعلام کرد طرفین می‌توانند برابر مقررات مواد 26 و 34 قانون حمایت خانواده حداکثر ظرف 6 ماه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه و پس از وقوع طلاق نسبت به ثبت آن اقدام و رعایت مقررات مربوط به شرایط صحت اجرای صیغه طلاق و معرفی زوجه جهت تست بارداری به پزشکی قانونی بر عهده مجری صیغه طلاق است به سردفتر مجری صیغه طلاق وکالت در اجرای صیغه طلاق اعطا می‌گردد با توجه به اینکه زوجه مهریه را در قبال طلاق بذل نموده نوع طلاق خلع نوبت اول بوده و پس از اجرای صیغه طلاق سه طهر عده دارد در خصوص امور مالی به لحاظ داشتن پرونده جداگانه در مورد نفقه و صدور حکم در مورد مهریه دادگاه با تکلیفی مواجه نمی‌باشد در مورد حضانت طفل با پدر طفل و نیز ملاقات مادر طفل به شرح مورد توافق طرفین اتخاذ تصمیم شده است و زوج به پرداخت مبلغ یک میلیون و هشتاد هزار ریال بابت هزینه دادرسی و نیز مبلغ چهار میلیون ریال حق الوکاله وکیل در حق خواهان محکوم و رای صادره قابل تجدیدنظرخواهی در مهلت مقرر قانونی اعلام شد بعد از ارائه لایحه ای توسط زوجه دائر بر اینکه در مورد مهریه پرونده جداگانه ای دارد دادگاه در اینمورد تکلیفی ندارد و تقاضای اصلاح این قسمت از رای را نمود دادگاه به موجب دادنامه اصلاحی 1248 - 94 - 1394/07/12 اقدام به صدور رای تصحیحی دایر بر اینکه « زوجه مهریه را در قبال طلاق بذل ننموده نوع طلاق رجعی است »; نموده است به تجدیدنظرخواهی زوج با وکالت خانم مرضیه براتی که نسبت به دادنامه اصلی خارج از مهلت ولی نسبت به دادنامه اصلاحی در مهلت مقرر قانونی می‌باشد بعد از تبادل لوایح حسب الارجاع تحت کلاسه --- در شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان مرکزی رسیدگی شد حسب تصویر مصدق دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/07/26 در پرونده کلاسه --- شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان مرکزی محکومیت آقای کیومرث کاکایی به تحمل تعداد هفتاد ضربه شلاق تعزیری و محکومیت خانم ف. م. به تحمل تعداد چهل ضربه شلاق تعزیری بجرم داشتن رابطه نامشروع با رد تجدیدنظرخواهی های آنان تایید شده است آقای بهروز هوشمند با ارائه وکالتنامه از زوجه تجدیدنظرخوانده در جلسه مقرر رسیدگی 1394/12/01 و وکیل زوج تجدیدنظرخواه و زوجین حاضر شدند تجدیدنظرخواه گفت اعتراض به شرح لایحه تجدیدنظرخواهی وکیل است وکیل او نیز اظهار کرد محکومیت زوجه بجرم رابطه نامشروع در مرجع تجدیدنظر تایید و مجازات اجراء شده است این امر موجب ایجاد اختلاف بین طرفین و منتهی به ضرب و شتم جزئی شده و زوجه از این موضوع بهانه گرفته و زندگی مشترک را ترک کرد و در مورد حقوق مالی خود اقدام کرد و پس از طرح دعوی طلاق و اصرار به این امر حاضر شده در قبال طلاق مهریه را بذل کند و موکل نیز در صورت بذل مهریه در همان جلسه حاضر به طلاق زوجه شده و در مورد حضانت طفل و... نیز به شرح صورتجلسه دادگاه توافق کردند. اما پس از صدور رای زوجه تقاضای صدور رای اصلاحی کرد و برخلاف سیر و جریان جلسه رسیدگی منکر بذل مهریه خویش شد او در پایان درخواست نقض رای بدوی و صدور حکم عادلانه را کرد زوج نیز اظهار نمود در اسفند 1389 زندگی مشترک را شروع کردیم و مدت یک سال زوجه از منزل رفته و در تیرماه جهیزیه را با خودش برده در خلال اینمدت فرزند مشترک نزد من است زوجه از ابتدای زندگی مشترک با 2 یا 3 نفر تماس تلفنی داشت و مشکلات ما از زمان تولد فرزندمان شروع شد و همسایه ها متوجه ارتباط نامشروع همسرم و آمدن فرد غریبه به خانه ما و بیرون رفتن با همسرم شدند همسرم بجرم رابطه نامشروع محکومیت قطعی یافته و حکم شلاق اجرا شد و علت اختلاف ما نیز این رفتار همسرم بود و از من تمکین نمیکرد یکبار او را زدم از بابت کتک کاری محکوم شدم و باید ماهیانه دویست هزار تومان بابت دیه و هر چهار ماه یک سکه برای مهریه بدهم وکیل زوجه تجدیدنظرخوانده اظهار کرد زوج سوء رفتار و سوء معاشرت دارد و برابر دادنامه مضبوط در پرونده نیز بجرم ضرب و شتم زوجه محکوم شد و سوء رفتار او تکرار شده است و اخیرا نیز با موکله و خویشاوندان او به موجب صورتجلسه کلانتری درگیر شد و هیچگاه برای سازش سعی و تلاشی نکرد و از مساله رابطه نامشروع زوجه قصد تضییع حقوق مالی موکله را دارد و موکله رابطه نامشروع را قبول ندارد زوج با ابراز علاقه به زوجه میگوید حاضر به زندگی با موکله است اما می گوید اگر زوجه حقوق خود را بذل کند با طلاق موافق است و قصد او صرفا اعمال فشار بر موکله جهت بذل حقوق است موکله به لحاظ کراهت شدید از زوج تعدد پنجاه سکه از کل 124 سکه مهریه اش را بذل مینماید و این امر حکایت از عسروحرج موکله جهت ادامه زندگی مشترک دارد مهریه زوجه در پرونده جداگانه تقسیط شده است در این پرونده موکله صرفا خواستار طلاق است و جهیزیه در تصرف خودش است در این خصوص و در مورد نفقه و اجرت المثل در این پرونده ادعایی ندارد زوج با تکرار علت ضرب و جرح زوجه بار دیگر با طلاق مخالفت کرد در نهایت دادگاه پس از اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/12/05 با شرح مفصل دعوی و خواسته و درج اظهارات طرفین و شرح کامل جریان دادرسی با احراز سوء رفتار زوج و مفارقت یک ساله آنان و دشوار شدن ادامه زندگی مشترک زوجه با زوج و تحقق بند 2 از قسمت ب شروط ضمن العقد نکاح و بلادلیل دانستن اعتراض وکیل زوج و عدم مخالفت رای صادره با موازین شرعی و قانونی در مورد احراز وکالت زوجه در طلاق با توجه به بذل تعداد پنجاه سکه از مهریه توسط زوجه در قبال طلاق به لحاظ کراهت شدیدی که از زوج دارد با اصلاح طلاق از رجعی به خلع نوبت اول به زوجه تجدیدنظرخوانده اجازه مراجعه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق داده که به وکالت از شوهرش با قبول ما بذل پس از اجرای صیغه طلاق خلع با اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط ضمن العقد نسبت به ثبت رسمی آن اقدام و اسناد و دفاتر مربوطه را اصالتا و نیز وکالتا از سوی زوج امضا نماید و عبارات « اعطای وکالت در اجرای صیغه طلاق به سردفتر مجری صیغه طلاق از سوی دادگاه »; و نیز « صدور گواهی عدم امکان سازش »;... از متن دادنامه تجدیدنظرخواسته به شرح مرقوم حذف و محکومیت زوج تجدیدنظرخواه را به پرداخت هزینه دادرسی به شرح مندرج نقض و در این مورد حکم بر بی حقی زوجه تجدیدنظرخوانده صادر و اعلام نمود با اصلاحات مزبور دادنامه یاد شده تایید و اعتبار اجرای این رای ظرف شش ماه پس از تاریخ ابلاغ رای فرجامی با انقضای مهلت فرجامخواهی بوده و رای صادره قطعی و ظرف مهلت مقرر قانونی قابل فرجامخواهی است پس از ابلاغ رای اخیرالذکر در تاریخ 1394/12/25 به خانم مرضیه براتی به وکالت از زوج تجدیدنظرخواه و ثبت فرجامخواهی آقای ن.الف. ب. در تاریخ 1395/01/10 و ابلاغ مراتب به خانم ف. م. و عدم انضمام لایحه دفاعیه از ایشان پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به کلاسه بالا ثبت و به شعبه هشتم ارجاع شده است پرونده فرجامی هنگام شور توسط اعضای هیات نیز قرائت میگردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای سیروس کیقبادی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد.

رای شعبه

محتویات پرونده حاکی از آنست که وکیل زوجه فرجامخوانده به شرح دادخواست نخستین با ادعای سوء اخلاق و سوء معاشرت زوج و ضرب و جرح عمدی زوجه و تخلف ایشان از بند 2 شرط ضمن العقد مقید در عقدنامه صدور حکم طلاق زوجه را درخواست نموده و جهت اثبات ادعای خود به دادنامه شماره --- مورخ 1393/12/18 شعبه --- دادگاه جزایی ساوه که به موجب آن زوج فرجامخواه به لحاظ ایراد صدمه بدنی عمدی نسبت به زوجه به پرداخت دیات معینه محکوم گردیده استناد نموده و در جلسه اول دادرسی ضمن تاکید بر همان خواسته مطروحه مبنی بر استیذان اعمال وکالت در طلاق به زوجه بدلیل تخلف زوج از بند 2 شرایط ضمن العقد اضافه نموده که زوج چندین بار زوجه را مورد ضرب و جرح قرار داده و در آخرین بار از وی شکایت شده که به پرداخت دیه محکوم گردیده است. زوج فرجامخواه در مقام دفاع در همان جلسه اول دادرسی ضمن مخالفت خود با طلاق زوجه اظهار نموده که به علت رابطه نامشروع زوجه با مرد اجنبی او را مورد ضرب و جرح قرار داده و جهت اثبات این ادعای خود در مرحله تجدیدنظر تصویر دادنامه شماره --- مورخ 1394/06/30 صادره از شعبه --- دادگاه جزایی ساوه که طی دادنامه شماره --- مورخ 1394/07/26 شعبه هشتم دادگاه تجدیدنظر استان مرکزی مورد تایید قرار گرفته ارائه نموده که حاکیست زوجه فرجامخوانده به اتفاق مرد دیگری به نام کیومرث کاکائی به اتهام برقراری رابطه نامشروع مادون زنا با یکدیگر موضوع شکایت زوج فرجامخواه به ترتیب به تحمل چهل و هفتاد ضربه شلاق تعزیری محکوم شده اند بناء علیهذا و نظر به اینکه مطابق بند 2 شرط قراردادی مندرج در قباله نکاحیه که بامضا طرفین رسیده سوء رفتار و سوء معاشرت زوج در صورتی موجب اعمال وکالت در طلاق برای زوجه خواهد بود که سوئ رفتار و سوء معاشرت زوج بحدی بوده باشد که ادامه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید و از آنجایی که محکومیت کیفری زوجه فرجامخوانده به لحاظ ارتکاب بزه برقراری رابطه نامشروع با مرد اجنبی مبین عدم پای بندی او به اصول اخلاقی و حرمت خانوادگی بوده و همین امر مستفاد از اظهارات طرفین موجب حدوث اختلاف بین طرفین و ایراد ضرب و جرح عمدی از طرف زوج بایشان گردیده که مآلا موجب محکومیت زوج به پرداخت دیه طبق دادنامه استنادی شده است و اگرچه این اقدام زوج در ایراد صدمه بدنی عمدی به زوجه در نفس امر عملی ناپسند و غیر قابل توجیه بوده ولی چون با لحاظ اصول دینی و اعتقادی و فرهنگی حاکم بر جامعه ایران این اقدام زوج واکنشی قابل انتظار در مقابل عمل قبیح و زشت و ضد اخلاقی و اجتماعی زوجه بوده که در مقام تنبیه و هم چنین تنبه او از بابت عمل قبیح و خلاف شرع و قانون و اخلاق زوجه صورت گرفته لذا این اقدام زوج در خصوص مورد قابل سرزنش نبوده و نمی تواند مصداق سوء رفتار و سوء معاشرت موضوع بند 2 شرط ضمن العقد به نحویکه موجبات اعمال وکالت در طلاق را برای زوجه فراهم سازد داشته باشد و به علاوه زوجه فرجامخوانده علیرغم ادعای اینکه زوج غیر از مورد محکومیت او چندین بار دیگر هم ایشان را مورد ضرب و جرح قرار داده در مراحل دادرسی هیچ ادله ای جهت اثبات مراتب ادعائی خود اقامه و ابراز ننموده و زوج فرجامخواه هم در مدافعات خود این ادعای زوجه اش را مورد انکار و تکذیب قرار داده است و از طرفی هم اظهارات زوجه در جلسه دادرسی مورخ 94/5/23 مبنی بر اینکه در مورد نفقه ایشان کم نگذاشته و هر چه خواستم داده است و اختیار حقوق وی در دست من بوده است خود قرینه ای بر حسن رفتار و اعتماد زوج نسبت به زوجه قبل از حدوث اختلاف و برخورد فیزیکی بین طرفین می‌باشد بنابراین ادعای زوجه مبنی بر تخلف زوج از بند 2 شرط ضمن العقد و مآلا تحقق این شرط متکی به ادله اثباتی کافی نبوده و از این رو استنباط و تشخیص دادگاه در احراز سوء رفتار و سوء معاشرت زوج و تحقق شرط مزبور با واقعیت های موجود در پرونده مطابقت نداشته و بدین لحاظ دادنامه فرجامخواسته به شماره 1101 - 94 مورخ 1394/12/05 صادره از شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان مرکزی به لحاظ عدم انطباق آن با موازین قانونی مخدوش بوده و قابلیت ابرام را ندارد فلذا مستندا به بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه مرقوم رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد تا با توجه به محتویات پرونده و استدلال مرقوم در فوق نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید.

رئیس شعبه هشتم دیوان عالی کشور: حسن عباسیان مستشار: سیروس کیقبادی عضو معاون: جعفر پوربدخشان