هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد
کلاسه پرونده: ه- ع /95/510 دادنامه: 110 تاریخ: 29/6/96
شاکی: آقای بیوک آقا آقازاده
طرف شکایت: شهرداری شهرستان سراب
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 22 دستور العمل تعرفه عوارض محلی سال 94 (عوارض حق مشرفیت)
متن مقرره مورد شکایت:ماده 22- عوارض حق مشرفیت
کلیه املاک واقع در معابر شهر که با خرید و یا با تملک به مالکیت شهرداری در می آیند شهرداری حق تصرف و احداث دیوار به منظور ممانعت از ورود اشخاص را داشته و هیچ شهروندی حق بهره برداری از آن بدون مجوز شهرداری را ندارد بنابراین تا زمانی که مالکین همجوار چنین املاک عمومی از شهرداری اجازه نگرفته اند حق ایجاد درب به این املاک را هر چند که قسمتی از این املاک به خیابان تبدیل شده باشد ندارند مگر اینکه حق ارتفاق داشته باشند که مستلزم پرداخت حق مشرفیت خواهد بود.
علی هذا مالکین کلیه اراضی و املاکی که در اثر اجرای طرح های احداث، تعریض و توسعه و اصلاح معابر و میادین و چهارراه ها دربرگذر احداثی یا اصلاحی و یا تعریض و یا در توسعه واقع میشوند در صورت پرداخت عوارض حق مشرفیت، میتوانند نسبت به دریافت مجوز ایجاد درب به خیابان اقدام نمایند و در سایر موارد عوارض حق مشرفیت در زمان مراجعه برای توافق و اخذ خدمات شهرداری، اجرای طرح، نقل و انتقال اصلاح سند، پایان کار ساختمان یا تفکیک محاسبه و وصول خواهد شد.
عوارض حق مشرفیت به املاکی که پس از تعریض در معابر 12 متری و بیشتر و میدان ها و چهارراه ها واقع میشوند مطابق فرمول زیر محاسبه و اخذ خواهد شد:
K [S P L (B -A) ]
A -عرض معبر جدید، B - عرض معبر قبلی، L- طول ضلع ملک مشرف به معبر، P- ارزش منطقه ای بعد از اجرای طرح، S - مساحت باقی مانده ملک، K- ضریب تعدیل
- قطعات زیر100 متر فرمول با ضریب 2 عمل خواهد شد.
-در کاربری های تجاری و خدماتی با ضریب 2 عمل خواهد شد.
-در کاربری های مسکونی با ضریب 1 عمل خواهد شد.
-در کاربری های اداری و غیره با ضریب 5/1 عمل خواهد شد.
-در کاربری های باغ و مزروعی با حفظ کاربری 25% فرمول وصول خواهد شد
دستور العمل تعرفه عوارض محلی سال 1394 شهرداری سراب
جدول ضریب تعدیل (K)
ردیف
L
K
ردیف
L
K
1
تا یک متر
5 %
12
تا 12 متر
16 %
2
تا 2 متر
6 %
13
تا 13 متر
17 %
3
تا 3 متر
7 %
14
تا 14 متر
18 %
4
تا 4 متر
8 %
15
تا 15 متر
19 %
5
تا 5 متر
9 %
16
تا 16 متر
20 %
6
تا 6 متر
10 %
17
تا 17 متر
21 %
7
تا 7 متر
11 %
18
تا 18 متر
22 %
8
تا 8 متر
12 %
19
تا 19 متر
23 %
9
تا 9 متر
13 %
20
تا20 متر
24 %
10
تا 10متر
14 %
21
بیش از 20 متر
25%
11
تا 11 متر
15 %
-
-
تبصره 1: در مواردی که بعد از اجرای طرح تعریض و توسعه معابر موجود و ایجاد معابر و میادین و چهارراه ها، ملکی مشمول عقب کشی نشده وارزش منطقه ای قبل و بعد از اجرای طرح تغییر کند از بابت ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح تعریض و یا ایجاد معابر جدید توسط شهرداری،عوارض حق مشرفیت بر مبنای کل مساحت ملک با مبنای 20 برابرمابه التفاوت ارزش منطقه ای قبل و بعد از اجرای طرح محاسبه و اخذ خواهد شد.
تبصره 2: حداقل P مبنای محاسبه عوارض این ماده 20000 ریال میباشد.
تبصره 3: عوارض حق مشرفیت باقی مانده ملک از 20 % ارزش روز زمین (زمان مراجعه به شهرداری جهت پرداخت) بیشتر نخواهد بود.
تبصره 4: در معابر جدید الاحداث با هر عرض به دلیل فقدان معبر قبلی، مبنای مورد محاسبه این فرمول کلاً عرض معبر جدید خواهد بود.
تبصره 5:عوارض حق مشرفیت در مواقع زیر وهر کدام در زمان اجرا یا بعد از اجرای خیابان فقط برای یک بار تعلق میگیرد:
-برای املاکی که قسمتی از آنها در مسیر تعریض قرار می گیرند عوارض حق مشرفیت به هنگام توافق برای خرید یا بعد از اجرای طرح تعریض به هنگام مراجعه مالک بر مبنای ارزش منطقه ای روز، محاسبه و اخذ یا تهاتری (یعنی ارزش واگذاری مالک و مطالبات شهرداری به صورت ریز برآورد ریالی شده و تهاتر خواهد شد) اقدام خواهد شد.
- در هنگام توافق برای خرید یا تملک قسمتی از املاک برای اجرای طرح به شرطی که به غیر از خیابان احداثی راه دسترسی به ملک وجود نداشته باشد.
- در موقع معامله املاکی که در بر خیابان واقع هستند و یا قرار می گیرند به سبب احداث خیابان ارزش افزوده پیدا نموده اند.
تبصره 6: اگر در اثر اجرای خیابان یا تعریض خیابان موجود که عرض آن قبل از اجرا بیش از 12 متر باشد وهمچنین از املاک مجاوری که در تعریض قرار نگیرند به لحاظ ایجاد ارزش افزوده مطابق این تعرفه عوارض حق مشرفیت دریافت خواهد شد.
تبصره 7: به استناد تبصره بند الف ماده 18 قانون نوسازی واگذاری باقیمانده اراضی از اجرای طرح ها که مساحت آنها کمتر از حد نصاب تفکیک مندرج در ضوابط طرح تفصیلی یا هادی شهر باشد به دلیل شناخته نشدن به عنوان یک قطعه و عدم امکان صدور سند به عنوان یک قطعه ممنوع است و به منظور جلوگیری از متروکه و مخروبه ماندن آن بایستی این گونه اراضی تماماً توسط شهرداری از مالک خریداری و یا طبق قانون تملک اقدام نماید.
-اراضی که در اجرای طرح تعریض به مالکیت شهرداری درمی آیند چنانچه در اجرای ماده 19 قانون نوسازی به املاک همجوار الحاق شوند با توجه به ارزش افزوده ایجاد شده، حق مشرفیت املاک مجاور 70% عوارض این ماده دریافت خواهد شد.
- چنانچه ملکی که در بر معابر واقع است توسط مالک ملک همجوار (پشت جبهه و یا برهای آن) خریداری و به ملک خود الحاق نماید حق مشرفیت آنها 70 % عوارض این ماده دریافت خواهد شد.
تبصره 8: چنانچه عرصه ملکی به صورت مجاز تفکیک و یا برحسب مرور زمان به صورت مجاز درآمده و مورد تائید شهرداری قرار گرفته باشد و اینک مالک درخواست پروانه ساختمانی کرده باشد ولی براساس طرح های گذربندی فعلی، ملزم به رعایت عقب کشی های مقرر در طرح توسعه شهری باشد شهرداری مکلف است در زمان صدور پروانه ساختمانی ارزش عرصه واقع در عقب کشی را با عوارض حق مشرفیت و پروانه ساختمانی تهاتر نماید و تراکم و سطح اشغال بعد از اجرای طرح برابر ضوابط طرح توسعه شهری اقدام خواهد شد.
تبصره 9: در مواردی که در اثر اجرای طرح های احداث معابر جدید علاوه بر معبر موجود، معبر یا معابر جدیدی ایجاد شود جهاتی که از ملک به معابر مشرف شوند عوارض حق مشرفیت مطابق ارزش منطقه ای گرانترین بر ملک با احتساب مجموع طول اضلاع مشرف به معابر مبنای محاسبه عوارض قرار خواهد گرفت.
تبصره 10: در صورتی که عمق یک پلاک (قطعه) تفکیک شده واقع در مسیر تعریض شهرداری بیش از 25 متر باشد 25 متر اول برابر تعرفه و عمق بیش از 25 متر آن پلاک با مبنای 50 % عوارض 25 متر اول اخذ خواهد شد.
تبصره 11: عوارض حق مشرفیت املاک واقع در میادین و تقاطع ها وخروجی میادین و تقاطع ها حداکثر تا 10 متر فاصله از محل مذکور با ضریب 5/1 برابر فرمول این تعرفه محاسبه خواهد شد.
با توجه به برقراری عوارض حق مشرفیت از 1372 عوارض این ماده به املاک واقع در مسیر اجرا گردیده قبل از 1371 تعلق نخواهد گرفت.
تبصره 12: محاسبه و دریافت این عوارض به هنگام مراجعه مالک یا ذینفع برای اخذ هرگونه خدمات از شهرداری از جمله پروانه ساخت، گواهی معامله، گواهی حفاری و.... دریافت خواهد شد.
تبصره 13: پرداخت هرگونه هزینه یا صدور پروانه ساختمانی منوط به اجرای ماده 45 قانون ثبت و ثبت در دفاتر املاک شهرداری میباشد.
تبصره 14: در صورت عدم حصول توافق جهت اجرای طرح توسعه و تعریض و اصلاح معابر و میادین و ایجاد معابر و میادین جدید فی مابین شهرداری و مالک یا مالکین در رابطه با قیمت مقدار واقع در طرح توسعه، چنانچه موضوع به کارشناس رسمی ارجاع یا از طریق دادگاه حکمی صادر شود حق مشرفیت شهرداری از باقی مانده ملک 20% قیمت روز بعد از اجرای شهرداری با تقویم کارشناس رسمی خواهد بود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: مطابق فتوای مراجع عظام تقلید از جمله حضرت امام (ره) بدین شرح «حق مرغوبیت (حق مشرفیت) شرعی نیست و باید عمل نشود» همچنین حسب ماده واحده قانون لغو حق مرغوبیت مصوب سال 1360 مجلس شورای اسلامی لغو و باطل گردیده است. علاوه برآن چنانچه حق اشرافیت برای ملک بنده متعلق بوده است، پس چرا در زمان صدور پروانه (1384) از بنده اخذ نشده است چنانچه در آن زمان پرداخت آن به مراتب برایم سهل وآسان بوده است حال بعد از گذشت 10سال از زمان صدور پروانه آیا واقعاً شرعی و قانونی است که مبلغ...ریال تحت عنوان عوارض محلی حق اشرافیت از بنده اخذ شود.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: بر اساس تبصره یک ماده 50 قانون مالیات برارزش افزوده و بندهای 9، 16 و 26 ماده 71 وسایر بندهای آن و ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 و اصلاحات بعدی آن، همچنین بند 26 ماده 55 و ماده 74 قانون شهرداری و ماده 30 آییننامه مالی شهرداری ها، شوراهای شهر اقدام به وضع عوارض محلی می نمایند و مطابق ماده 47 قانون شهرداری و تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده پس از طی تشریفات لازم توسط شهرداری اجرا میگردد.
اعتبار ماده 22 عوارض محلی سال 94 صرفاً برای سال 1394 بوده و اکنون فاقد اعتبار است و در شهرداری اجرا نمی شود و در حال حاضر تعرفه مورد اجرا در شهرداری تعرفه مصوب سال 1395 میباشد.
هئیت تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق اعضاء حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات تخصصی
طبق بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسئولیت های شورای اسلامی شهرهاست و در قانون مالیات بر ارزش افزوده (تبصره یک ماده 50) و قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه جمهوری اسلامی ایران موسوم به تجمیع عوارض (تبصره یک ماده 5) مصوب 1381، وضع عوارض محلی تجویز شده است، همچنین در آراء هیات عمومی از جمله1) 105- 1/7/1374 و2) 1187- 23/10/1386 و3) 1229- 23/10/1386 و غیره تجویز وضع عوارض برحق مشرفیت در بخشنامه های وزارت کشور و شهرداری تهران و وضع عوارض مشرفیت در مصوبات شوراهای اسلامی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص نگردیده است.
1-نظر به این که مصوبه مورد اعتراض تعرفه عوارض حق تشرف به تجویز بند الف ماده 43 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و با رعایت مقررات مربوط تنظیم شده و به تصویب مقام ریاست جمهوری رسیده است، خلاف تشخیص داده نمی شود.
2- بخشنامه شماره م /33/1/6643 وزارت کشور که متضمن دریافت حق مشرفیت است به لحاظ اینکه مستند به بند 16 ماده 71 قانون شوراها و بند (ح) ماده 14 آییننامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض توسط شوراهای اسلامی شهر مصوب سال 71 هیات وزیران صادر گردیده است و اظهار نظر مشورتی کسب شده هم بر همین معنی است مغایر قانون وخارج از حدود اختیارات نمیباشد.
3- ماده 20 مصوبه تعرفه و عوارض محلی سال 1384 شورای اسلامی شهر بوکان در رابطه با حق مشرفیت که به تصویب نهایی شوراهای استان رسیده است به لحاظ اینکه در حدود اختیارات و موافق حکم قانون صادرگردیده است. موضوع از مصادیق بند یک ماده 19 قانون دیوان عدالت اداری مصوب اسفند 1385 و قابل ابطال تشخیص نگردید.
بنابراین ماده 22 دستور العمل تعرفه عوارض محلی سال 94 با موضوع عوارض حق مشرفیت مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده وبه استناد مواد 12 و84 قانون تشکیلات وآیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف 20روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
جواد جباریرئیس هیات تخصصی عمران، شهرسازی واسناد دیوان عدالت اداری