هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه- ع/97/1744 شماره دادنامه: 9809970906010121 تاریخ: 29/4/98
شاکی: آقای حسن رضانژاد برزودی
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند یک از ماده یک دستورالعمل تامین سلامت کار در کارگاههای کوچک مصوب تیر ماه 86
شاکی دادخواستی به طرفیت مرکز بهداشت غرب تهران به خواسته ابطال بند یک از ماده یک دستورالعمل مذکور به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
(دستورالعمل تامین سلامت کار در کارگاههای کوچک)
تعاریف: ماده (1): از نظر این آییننامه کارگاه کوچک به شرح ذیل تعریف میگردد:
1- کارگاههای خویش فرما 2-
شاکی می گوید: وزارت بهداشت، مغازه های کوچک و کسبه جزء را کارگاه خویش فرما محسوب و کسبه مذکور را وفق دستورالعمل تامین سلامت کار در کارگاههای کوچک مجبور به انجام معاینات سلامت شغلی دوره ای نموده است و این معاینات موجب تحمیل هزینه به این کسبه میگردد، این امر را منصفانه ندانسته و با استناد به ماده 4 قانون کار متقاضی ابطال بند یک از ماده یک دستورالعمل مذکور میباشد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: ماده 4 قانون کار: کارگاه محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می کند از قبیل موسسات صنعتی، کشاورزی، معدنی، ساختمانی، ترابری، مسافر بری، خدماتی، تجاری، تولیدی، اماکن عمومی و امثال آنها.
کلیه تاسیساتی که به اقتضای کار متعلق به کارگاه هستند از قبیل نمازخانه، ناهارخوری، تعاونی ها، شیرخوارگاه، مهدکودک، درمانگاه، حمام، آموزشگاه حرفه ای، قرائت خانه، کلاس های سواد آموزشی و سایر مراکز آموزشی و اماکن مربوط به شورا و انجمن اسلامی و بسیج کارگران، ورزشگاه و وسایل ایاب و ذهاب و نظایر آنها جزء کارگاه میباشند. (بنابراین اضافه کردن کلمه کارگاه خویش فرما در این دستورالعمل بر خلاف قانون کار است.)
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 2006/107 به طور خلاصه توضیح داده است که: 1- برابر بند 2 ماده یک (قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) « تامین بهداشت عمومی و ارتقاء سطح آن از طریق اجرای برنامه های بهداشتی خصوصاً در زمینه بهداشت محیط، مبارزه با بیماری ها، بهداشت خانواده و مدارس، آموزش بهداشت عمومی، بهداشت کار و شاغلین، با تاکید بر اولویت مراقبت های بهداشتی اولیه به ویژه بهداشت مادران و کودکان با همکاری و هماهنگی دستگاههای ذیربط » از وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام شده است.
2- برابر ماده واحده قانون اصلاح ماده 13 قانون مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی مقرر گردیده است: « تخلف از مقررات بهداشتی نظیر عدم رعایت بهداشت فردی وضع ساختمانی، وسایل کار، ممنوع است و مستوجب مجازات میباشد. مقررات بهداشتی مربوط به مراکز تهیه و تولید، نگهداری، توزیع، فروش و حمل و نقل مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی و اماکن عمومی در آییننامه اجرایی این ماده تعیین خواهد شد. مامورینی که از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای نظارت بهداشتی اماکن و مراکز موضوع این ماده تعیین میشوند مکلفند متخلفین از مقررات بهداشتی را با ذکر موارد تخلف با تنظیم گزارش به مسئول بهداشت محل معرفی نمایند و...
تبصره 3: آییننامه اجرایی این قانون توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تدوین میگردد.
3- به موجب ماده 2 قانون نظام صنفی، فرد صنفی شخص حقیقی یا حقوقی میباشد که در یکی از فعالیت های صنفی اعم از تولید، تبدیل، خرید، فروش، توزیع، خدمات و خدمات فنی سرمایه گذاری کند و به عنوان پیشه ور و صاحب حرفه و شغل آزاد، خواه به شخصه یا با مباشرت دیگران محل کسبی دایر یا وسیله کسبی فراهم آورد و تمام یا قسمتی از کالا، محصول یا خدمات خود را به طور مستقیم یا غیر مستقیم و به صورت کلی یا جزیی به مصرف کننده عرضه دارد. و برابر ماده 17 قانون مذکور، افراد صنفی مکلفند قوانین و مقررات جاری کشور، از جمله قوانین و مقررات صنفی انتظامی، بهداشتی، ایمنی، حفاظت فنی و زیبا سازی محیط کار و دستورالعمل های مربوط به نرخ گذاری کالاها و خدمات را که از سوی مراجع قانونی ذیربط ابلاغ میگردد، رعایت و اجرا کنند.
نظریه تهیه کننده گزارش: اولاً دستورالعمل مذکور به استناد بند 2 ماده یک قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ماده 85 قانون کار تدوین و در تاریخ 13/4/86 به تصویب نهایی وزیر بهداشت رسیده است. ثانیاً بر اساس بند 2 ماده یک قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت تامین بهداشت عمومی و ارتقاء سطح آن، بهداشت کار و شاغلین و... از وظایف وزارت بهداشت میباشد. ثالثاً بر اساس ماده واحده قانون اصلاح ماده 13 قانون مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی و نیز آییننامه آن (بند 12) نظارت بر مراکز تهیه، تولید، نگهداری، حمل و نقل و فروش مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی در کلیه اماکن از جمله بقالی، عطاری، خوار و بار فروشی با وزارت بهداشت است. لذا دستورالعمل مزبور (بند یک از ماده یک آن) مخالف قانون کار نمیباشد و قابل ابطال نیست. تهیه کننده گزارش: محمد حسین نژادی
به تاریخ 17/4/9 جلسه هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی تشکیل و با اتفاق نظر شکایت شاکی را وارد ندانسته و قابل ابطال نمی دانند.
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت آقای حسن رضا نژاد برزودی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزشی پزشکی دائر بر ابطال بند یک از ماده یک دستورالعمل تامین سلامت کار در کارگاه های کوچک مصوب تیرماه 86 نظر به اینکه دستورالعمل مارالذکر به استناد بند 2 ماده یک قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که تامین بهداشت عمومی و ارتقاء سطح آن از طریق اجرای برنامه های بهداشتی در زمینه بهداشت محیط و بهداشت کار و شاغلین و... تهیه و به امضا وزیر وقت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی رسیده است. همچنین برابر ماده واحده قانون اصلاح ماده 13 قانون مواد خوردنی،آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی مقرر گردیده تخلف از مقررات بهداشتی نظیر عدم رعایت بهداشت فردی، وضع ساختمانی، وسایل کار، ممنوع است و مستوجب مجازات میباشد و در بند 12 آییننامه اجرایی این قانون، شامل کلیه مکانها از جمله عطاری، بقالی، خوار و بار فروشی، رستوران و... میباشد. لذا اعضاء هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی بالاتفاق شکایت شاکی را وارد ندانسته و قابل ابطال نمی دانند و رای به رد شکایت صادر میشود. این رای به موجب بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 92 ظرف مدت بیست روز پس از صدور از سوی رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض در هیات عمومی دیوان عدالت اداری میباشد.
نبی الله کرمی - رئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری