تعیین سود ثابت در عقد مشارکت

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/04/21
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در قرارداد مشارکت که بر اساس ماده 10 قانون مدنی تنظیم شده باشد، تعیین سود مشارکت ثابت موجب بطلان عقد نیست.

محتویات پرونده کلاسه --- - 93 شعبه سوّم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بابلسر دلالت دارد که آقای ع.د. ع. به وکالت از بانک... مازندران در تاریخ 1392/04/03 دادخواستی به خواسته مطالبه مبلغ پانصدوبیست و شش میلیون و سیصدو پانزده هزار و پانصد و بیست و یک ریال بابت اصل و سود سرمایه ناشی از قرارداد مشارکت مدنی به انضمام خسارات تاخیر تادیه به ماخذ 27 درصد درسال از تاریخ 1391/12/27 الی یوم الوصول مطالبات بانک و هزینه های دادرسی ودفتری وابطال تمبر وحق الوکاله متعلقه به طرفیت خواندگان آقایان 1 - م. م.ن. 2 - ش. م.ن. 3 - ح. ق. تقدیم مستندات وضمائم دادخواست عبارت از تصویر قرارداد شماره 91056678360 - 1391/06/28 تصویر مصدق دلیل مدیریت بانک و وکالتنامه می‌باشد. در توضیح دعوی بیان شده است خوانده ردیف اول در قالب مشارکت مدنی از تسهیلات این بانک به مبلغ مذکور در فوق استفاده نموده و قرارداد را به عنوان متعهد امضا کرده است. سایر خواندگان به عنوان ضامن قرارداد را امضا نموده اند. نظر به اینکه بدهی مندرج در قرارداد می‌بایست در تاریخ 1391/12/17 ایفاء می گردید خواندگان از ایفاء آن خودداری نموده‌اند و با وصف تذکرات مکرر اقدامی معمول نداشته اند با توجه به قرارداد و قانون الحاق دو تبصره به ماده 15 قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب سال 1376 ومقررات مواد 198 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امورمدنی محکومیت تضامنی خواندگان به شرح خواسته را استدعا نموده است با تعیین وقت رسیدگی طرفین دعوت شده اند در جلسه دادرسی مورخ 1394/08/27 وکیل خواهان حضور یافته خواندگان حاضر نشده اند وکیل خواهان به شرح دادخواست تقدیمی رسیدگی و صدور حکم را درخواست نموده، در قبال پرسش های دادگاه توضیح داده است برابر قرارداد مبلغ 480 میلیون ریال اصل تسهیلات بوده که مبلغی از آن داده شده و در زمان اعطاء تسهیلات اصل تسهیلات 468/552/283 ریال بوده و سود متعلقه به آن 57/763/138 ریال می‌باشد که اصل و سود آن به میزان خواسته است. نرخ سود اعلامی در قرارداد 27 درصدبرای تخلف مشتری است و نرخ آن در زمان اعطاء تسهیلات همان 27 درصد بوده است. و براساس آن سود محاسبه شده است سپس دادگاه با ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره --- - 1393/08/27 این چنین رای می دهد... با دقت در قرارداد ابرازی ضمن اینکه حسب اعلام وکیل خواهان مبلغی از اصل تسهیلات پرداخت شده ومانده اصل تسهیلات سهمی بانکی به میزان 468/552/383 ریال می‌باشد و از طرفی از آنجا که قرارداد فیمابین یک قرارداد مشارکت بوده که برابر قانون مدنی درمبحث شراکت فرض نرخ قطعی برای یک طرف قرارداد امری ناپذیرفتنی است چرا که تصریح مواد 584/577/575/571 قانون مدنی حکایت از آن دارد. که هریک از شرکاء در مورد زیان حاصله از سرمایه گذاری شریک می‌باشند و به میزان سرمایه آنها خواهد بود اینکه خواهان در قرارداد به طور قطعی برای خود سودی متصور باشد و همان را مطالبه نماید در قرارداد مشارکت غیرقابل پذیرش است و چنین قراردادی غیرقابل اثرحقوقی است واینکه وجه حاصله از شراکت منجر به سوددهی شده یا خیر نیازمند به ارائه دلایل داشته که خواهان دلیلی به این امر ارائه نداشته است و از طرفی محاسبه نرخ سود 27 درصد اعلامی در صورت تخلف هم تنها از زمان مطالبه برابر ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی قابل محاسبه خواهد بود در حالی که هیچ دلیلی به مطالبه آن قبل از تقدیم دادخواست ارائه نشده است. علی رغم اینکه این میزان نرخ هم در سال اعطاء تسهیلات برخلاف مصوبات شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی است که متولیان موسسات بانکی و پولی کشور می‌باشند اینکه از سوی هربانک برخلاف مصوبات بانک مرکزی سودی محاسبه گردد. مخالف نظم بانکی کشور برابر ماده 10 قانون مدنی می‌باشد. بدین نحو ادعای خواهان در نظر دادگاه تنها به میزان باقیمانده اصل تسهیلات مشارکتی وارد بوده و حکم به محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت مبلغ چهارصد و شصت وهشت میلیون و پانصدوپنجاه و دو هزار و سیصد و هشتاد وسه ریال بابت اصل خواسته و پرداخت خسارات تاخیر تادیه آن از تاریخ 1392/04/03 تا زمان اجرای حکم برابر نرخ توافقی 27 درصد وپرداخت... هزینه دادرسی وحق الوکاله وکیل مرحله بدوی در حق خواهان محکوم می‌نماید. نسبت به مازاد خواسته و نیز خسارات تاخیر تادیه تا زمان تقدیم دادخواست به لحاظ عدم استحقاق حکم به بی حقی خواهان صادر می‌نماید وکیل خواهان نسبت به قسمت اخیر رای اعتراض فرجام خواهی نموده پس از جری تشریفات و تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و حسب دستور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. مفاد لایحه اعتراض تکرار مطالب قبلی است. عندالزوم مشروح آن هنگام شور قرائت می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای عنایت حیاتی عضو ممیز واوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:

اعتراض فرجام خواهی بانک... مازندران با وکالت آقای ع. د. ع. نسبت به آن بخش از دادنامه شماره --- - 1393/08/27 شعبه سوّم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بابلسر که متضمن رد دعوی مطالبه خسارات تاخیر تادیه وفق قرارداد مشارکت مدنی می‌باشد. وارد است زیرا اولا: مفاد و مدلول قرارداد مشارکت فی مابین به شماره 91056678360 - 1391/06/28 به لحاظ مقررات ماده 10 قانون مدنی در رابطه حقوقی و قراردادی معتبر و محل استناد بوده است. ثانیا: تعیین سود مشارکت ثابت به موجب قرارداد یاد شده برخلاف استدلال محکمه از موجبات بطلان عقد مشارکت نیست ثالثا: مطابق مقررات قسمت اخیر ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصالحه و توافق طرفین قرارداد در تعیین میزان خسارات تاخیر تادیه بلااشکال وفاقد ایراد شرعی و قانونی می‌باشد. رابعا- استدلال محکمه علی الظاهر براساس استنباط شخصی از موضوع می‌باشد. و انطباقی با موازین قانونی مربوطه و مفاد قرارداد طرفین و مستندات ابرازی ندارد. لذا با پذیرش اعتراض فرجامی مستند به بند دوّم ماده 371 وماده 374 قانون آیین دادرسی مذکور رای فرجام خواسته در خصوص مورد اعتراض نقض و به تجویز مقررات بند الف ماده 401 همان قانون رسیدگی مجدد را به شعبه هم عرض صادر کننده حکم منقوض ارجاع می‌نماید.

شعبه اول دیوان عالی کشور - مستشار و عضو معاون

حمیدرضا موحدی - عنایت حیاتی