هیات تخصصی شوراهای اسلامی
شماره پرونده: ه ت/0200430 شماره دادنامه سیلور: 140431390001927969 تاریخ:1404/08/03
شاکی: آقای سپهر مهدیزاده میاندهی فرزند جواد با وکالت علی سیدین
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر رشت
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 1 ماده 26 تحت عنوان عوارض سامانه های حمل و نقل عمومی و بندهای 1 و 2 ماده 12 تحت عنوان عوارض احداث بنا مسکونی نحوه محاسبه عوارض پذیره ماده 16 تحت عنوان عوارض مازاد ارزش ایجاد شده ناشی از مازاد بر تراکم پایه اعیانات مصوب شورای اسلامی شهر رشت تعرفه سال 1399
شاکی دادخواستی به طرفیت شورای اسلامی شهر رشت به خواسته ابطال بند 1 ماده 26 تحت عنوان عوارض سامانه های حمل و نقل عمومی و بندهای 1 و 2 ماده 12 تحت عنوان عوارض احداث بنا مسکونی نحوه محاسبه عوارض پذیره ماده 16 تحت عنوان عوارض مازاد ارزش ایجاد شده ناشی از مازاد بر تراکم پایه اعیانات مصوب شورای اسلامی شهر رشت تعرفه سال 1399 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
ماده 12- عوارض احداث بنا
1- نحوه محاسبه عوارض احداث بنای مسکونی
1-1- عوارض احداث بنای ساختمان های مسکونی تک واحدی
| ردیف | سطح ناخالص کل بنا | عوارض یک مترمربع | حداقل عوارض به ازای یک مترمربع |
| 1 | تا 100 مترمربع | P ×15% | 4500 ریال |
| 2 | از 100 مترمربع تا 150 مترمربع | P ×20% | 6000 ریال |
| 3 | از 50 مترمربع تا 200 مترمربع | P ×35% | 9000 ریال |
| 4 | از 200 مترمربع تا 300 مترمربع | P ×50% | 16500 ریال |
| 5 | از 300 مترمربع تا 400 مترمربع | P ×8% | 18000 ریال |
| 6 | از 400 مترمربع تا 500 مترمربع | P ×105% | 30000 ریال |
| 7 | از 500 مترمربع تا 600 مترمربع | P ×140% | 54000 ریال |
| 8 | بیش از 600 مترمربع | P ×150% | 90000 ریال |
توجه: منظور از واحد مسکونی تک واحدی اعیانی است که در سطح و یا کل طبقات بیش از یک واحد احداث نشود.
1-2- عوارض احداث بنای ساختمان های مسکونی چند واحدی برای سطح ناخالص کل بنا به ازای یک مترمربع
(50% × p) × K
| تعداد واحد مسکونی | ضریب تعداد واحد (K) |
| تا تعداد واحد معادل | 1 |
| با تعداد واحد بیش از | 2/1 |
2- نحوه محاسبه عوارض پذیره:
برای محاسبه عوارض پذیره یک مترمربع از یک واحد تجاری، اداری، صنعتی و تجهیزات شهری از جدول 2-1 استفاده می‌شوند.
جدول 2-1: عوارض پذیره یک مترمربع از یک واحد (تجاری، دفاتر تجاری و خدماتی، اداری، انتظامی و نظامی، حمل و نقل و انبارداری، صنعتی، تجهیزات شهری، خدماتی انتفاعی، خدماتی غیرانتفاعی و سایر کاربری ها)
| ردیف | طبقات | دفاتر تجاری و خدماتی، خدماتی انتفاعی، خدماتی غیر انتفاعی و سایر کاربریها | فعالیت تجاری | اداری انتظامی و نظامی | صنعتی، تجهیزات و تاسیسات شهری، حمل و نقل و انبارداری |
| 1 | همکف | P 15 | P 15 | P 6 | P 2 P |
| 2 | زیرزمین | P 2 | P 7 | ||
| 3 | اول | P 4 | P 6 | P 2 | |
| 4 | دوم | P 4 | P 5 | ||
| 5 | سوم بالا | P 4 | P 4 | ||
| 6 | انباری سرپوشیده | P 5/1 | P 4 | ||
| 7 | نیم طبفه | P 2 | P 5 |
ماده 16- عوارض مازاد ارزش ایجاد شده ناشی از مازاد بر تراکم پایه اعیانات
تعیین عوارض مازاد ارزش ایجاد شده ناشی از مازاد بر تراکم پایه اعیانات احداثی (مسکونی، تجاری نواری، پارکینگ تجاری، تجاری متمرکز، آموزشی، فرهنگی، ورزشی، درمانی، تاسیسات و تجهیزات، مذهبی، صنعتی، اداری، انبار و. ..)
B=M[(2×D×P)(1+T)]
ضریب اعطای تراکم بر اساس جدول شماره 2=M
ارزش معاملاتی ساختمان بر اساس جدول شماره 1=D
ارزش قیمت منطقه ای =P
ضرایب بر اساس جدول شماره (صفحه 25)=T
ماده 26- عوارض سامانه های حمل و نقل عمومی
به منظور حمایت و توسعه سامانه حمل و نقل عمومی درون شهری عوارضی به شرح ذیل محاسبه و وصول می‌گردد:
1- 3% عوارض ساختمانی شامل احداث پذیره مازاد ارزش ایجاد شده ناشی از مازاد بر تراکم پایه اعیانات.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- وضع قاعده آمره در باب اخذ هرگونه وجه از جمله عوارض شهرداری اختصاص به قوه مقننه دارد و قانونگذار در زمینه مرجع تعیین عوارض و کیفیت احتساب آن تعیین تکلیف نموده است.
2- اخذ عوارض بعد از جریمه کمیسیون ماده صد قانون شهرداری از جمله مجازات مضاعف می‌باشد.
3- اخذ هرگونه وجه توسط دستگاه های اجرایی مستند به ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت باید به موجب قانون باشد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
1- مستند به رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 587 مورخ 25/11/83 اخذ عوارض بعد از جریمه کمیسیون ماده صد از جمله حقوق دیوانی مورد پذیرش قرار گرفته است.
2- عوارض موضوع ماده 12 و ماده 16 موضوع مصوبه از جمله عوارض قانونی می‌باشد.
3- اخذ عوارض توسعه و فضای سبز موضوع ماده 55 مصوبه مورد شکایت از سال 1400 از تعرفه عوارض شهرداری رشت حذف شده است.
4- شورای اسلامی شهر رشت در راستای بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی و انتخاب شهرداران مصوب 1375 مبادرت به وضع مصوبه مورد شکایت نموده است
هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضا تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره آراء اعضا حاضر در جلسه به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید.
رای هیات تخصصی شوراهای اسلامی:
1- طبق ماده 9 قانون حمایت از سامانه های حمل و نقل ریلی شهری و حومه مصوب 1385/05/22 شهرداری های شهرهای بالای پانصد هزار نفر جمعیت دارای طرح مصوب، نیست به اخذ عوارض ویژه به منظور احداث و بهره برداری سیستم حمل و نقل عمومی شهری و حومه، پس از تصویب مراجع ذیصلاح قانونی اقدام خواهند نمود.
2- به موجب بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین نوع و میزان آن در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می‌شود از جمله وظایف و مسیولیتهای شوراهای اسلامی شهرها محسوب شده و در تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 وضع عوارض محلی جدید که تکلیف آنها در این قانون مشخص نشده باشد، با رعایت مقررات مربوط تجویز شده است و در بند (ب) دادنامه شماره 79 مورخ 1395/02/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض صدور پروانه های ساختمانی در تراکم پایه و مازاد بر تراکم مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص نگردیده است.
3- با عنایت به استعلام وصولی از شورای نگهبان به شماره 46890/102 مورخ 1404/05/26 فقهای معظم شورای نگهبان در خصوص بندهای 1 و2 ماده 12، ماده 16 و بند 1 ماده 26 اعلام نظر نمودند که وضع عوارض در صورت رعایت موازین قانونی خلاف شرع نیست و می‌تواند بر اضافه بنا یا ابنیه بدون پروانه ای که مشمول جریمه شده است نیز اعمال شود مشروط به آنکه متضمن اجحاف نباشد.
4- از بعد قانونی نیز موضوع پیشتر در پرونده 0101271 هیات عمومی دیوان عدالت اداری رسیدگی و منجر به رسیدگی و صدور دادنامه به شماره 905 مورخ 1401/12/02 هیات تخصصی شوراهای اسلامی و ماده 16 موضوع مورد شکایت در پرونده 0104893 رسیدگی و منجر به صدور دادنامه به شماره 410 مورخ 1402/02/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است.
بنابراین بند 1 ماده 26 تحت عنوان عوارض سامانه های حمل و نقل عمومی و بندهای 1 و 2 ماده 12 تحت عنوان عوارض احداث بنا مسکونی نحوه محاسبه عوارض پذیره ماده 16 تحت عنوان عوارض مازاد ارزش ایجاد شده ناشی از مازاد بر تراکم پایه اعیانات مصوب شورای اسلامی شهر رشت تعرفه سال 1399 با توجه به نظریه شورای نگهبان که موضوع مورد شکایت را خلاف موازین شرع شناخته نشد، شکایت رد می‌شود و طبق بند 1 ماده 87 قانون دیوان عدالت اداری نظر فقهای شورای نگهبان برای هیات عمومی یا هیات تخصصی مربوط لازم الاتباع است. و به موجب ماده 33 آیین‌نامه اداره جلسات هیات عمومی و هیات تخصصی دیوان عدالت اداری این شکایت مشمول اعتراض موضوع بند (ب) ماده 84 قانون نخواهد بود.
رحمان پیوست
رییس هیات تخصصی شوراهای اسلامی
دیوان عدالت اداری