هیات تخصصی شوراهای اسلامی
شماره پرونده: ه ع/96/1020 شماره دادنامه: 9809970906011004 تاریخ: 26/11/98
شاکی: خانم خدیجه حسنوند
طرف شکایت: 1- شورای اسلامی شهر خرم آباد 2- شهرداری خرم آباد
موضوع شکایت و خواسته: ابطال جدول های 17-2، 21-2، 12-3، 25-3 از تعرفه عوارض بهای خدمات و سایر منابع درآمدی سال 96
شاکی دادخواستی به طرفیت 1- شورای اسلامی شهر خرم آباد 2- شهرداری خرم آباد به خواسته ابطال جدول های 17-2، 21-2، 12-3، 25-3 از تعرفه عوارض بهای خدمات و سایر منابع درآمدی سال 96 در خصوص پیش آمدگی مازاد تراکم، تامین سرانه های خدمات عمومی - افزایش واحد اضافه به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
تعرفه عوارض، بهای خدمات و سایر منابع درآمدی سال 1396 شهرداری خرم آباد
عوارض مازاد تراکم جدول (2-17)
| ردیف | نوع عوارض | ماخذ و نحوه محاسبه عوارض | منشاء قانونی | توضیحات | ||||||||
| 1 | تراکم مسکونی | P15 | بند 16 ماده 71 قانون موسوم به شوراها و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده | تبصره 1: فروش تراکم مازاد و تغییر کاربری صرفاً بایستی بر اساس ضوابط طرح جامع و تفصیلی و مصوبات موافقت کمیسیون ماده 5 باشد در غیر این صورت تخلف محسوب و با متخلفین برخورد قانونی خواهد شد. تبصره 2: تخلف مازاد بر پروانه ساختمان تا سقف 10 درصد طبق جدول (2-17) محاسبه و وصول گردد و تخلفات مازاد بر 10 درصد به شرح ذیل محاسبه و وصول گردد.
| ||||||||
| 2 | تراکم تجاری | P3/28 | ||||||||||
| 3 | تراکم اداری | P45 | ||||||||||
| 4 | درمانگاه، کلینیکها، بیمارستانها، مراکز درمانی دولتی و اشخاص حقیقی و حقوقی | P20 | ||||||||||
| 5 | کاربری بهداشتی، درمانی و حرف وابسته به استثنای ردیف 6 همین جدول | P30 | ||||||||||
| 6 | تراکم صنعتی، مراکز تفریحی، توریستی، اماکن رفاهی شامل هتل، تالارهای پذیرایی، رستوران، سالن غذا خوری و نظایر آنها و همچنین سایر کاربریها | P15 | ||||||||||
| 7 |
عوارض پیش آمدگی مشرف به معابر جدول (2-21)
| ردیف | نوع عوارض | ماخذ و نحوه محاسبه عوارض | منشاء قانونی | توضیحات | |
| 1 | عوارض پیش آمدگی مفید و غیر مفید مسکونی مشرف به معابر به ازای هر مترمربع | معابر کمتر از 16 متر | P40 | بند 16 ماده 71 قانون موسوم به شوراها و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده | تبصره 1: احداث هرگونه پیش آمدگی (بالکن کنسول و...) که مغایر با ضوابط طرح جامع و تفصیلی و یا ضوابط شورای عالی معماری و شهرسازی باشد خلاف مقررات است لیکن در صورت عدم ضرورت قلع بنا توسط کمیسیون ماده صد به ازای هر متر مربع موضوع بخشنامه شماره 34/2579/1/38 مورخ 8/2/72 وزارت محترم کشور طبق جدول وصول میگردد. تبصره 2: منظور از پیش آمدگی مسقف عبارتست از پیش آمدگی در معابر عمومی که به صورت روبسته و زیربنای مفید مورد استفاده واحدهای مسکونی، تجاری، اداری، صنعتی و غیره قرار میگیرد. تبصره 3: منظور از پیش آمدگی غیر مسقف عبارتست از پیش آمدگی در معبر عمومی که به صورت بنای غیر مفید صرفاً به صورت بالکن مورد استفاده قرار میگیرد. تبصره 4: چنانچه پیش آمدگی سقف از آخرین طبقه (سه طبقه یا دو طبقه و پیلوت از کف صفر معبر) صرفاً به صورت سایه بان و آبچکان مورد استفاده قرار گیرد عوارض مذکور وصول نخواهد شد. تبصره 5: در ساختانهای چند طبقه که عوارض بالکن مسقف در طبقه همکف پرداخت گردیده است در طبقات بعدی فقط زیربنای مفید محاسبه میگردد. تبصره 6: وجود هر نوع پیش آمدگی در کلیه معابر مطلقاً ممنوع میباشد بدیهی است در صورت احداث شهرداریهای مناطق (دبیرخانه کمیسیون ماده صد) تقاضای اعمال تبصره یک ماده صد قانون شهرداریها را بنمایند. تبصره 7: شهرداریهای مناطق و دبیرخانه کمیسیون ماده صد شهرداری خرم آباد ملزم و مکلف است در صورت احداث بالکن در معابر عمومی و حریم سیم های برق و دکل های فشار قوی در اولین مراجعه مالک و قبل از ارجاع به دبیرخانه کمیسیون ماده صد از شرکت توزیع برق در خصوص رعایت حریم ایمنی استعلام نمایند. تبصره 8: در صورت احداث بالکن غیرمجاز در طبقه اول و ارتفاع بالای 5 متر وجود داشته باشد و توسط اعضای کمیسیون ماده صد رای به.......... صادر شده باشد 80 درصد جدول فوق قابل وصول است. تبصره 9: در خصوص پیش آمدگی ها در محاذی معابر عمومی مفاد مصوبه شماره 55049/310/300 مورخ 29/10/87 شورای عالی شهرسازی و معماری در خصوص ضوابط و مقررات ارتقای کیفی سیما و منظر شهری هرگونه پیش آمدگی در معابر مطلقاً ممنوع میباشد. تبصره 10: در صورت احداث پیش آمدگی قبل از تاریخ 1/1/888 با ضریب جدول محاسبه و وصول گردد و کلیه پیش آمدگی های احداثی از تاریخ 1/1/88 به بعد با ضریب 5/1 برابر جدول محاسبه و وصول شود. (در صورت رای ابقا توسط کمیسیون ماده صد) |
| معابر 16 متر و بالاتر | P35 | ||||
| 2 | عوارض پیش آمدگی مفید و غیر مفید تجاری مشرف به معابر به ازای هر متر مربع | معابر کمتر از 16 متر | 45p | ||
| معابر 16 متر و بالاتر | P40 | ||||
| 3 | عوارض پیش آمدگی مفید و غیر مفید اداری مشرف به معابر به ازای هر متر مربع | معابر کمتر از 16 متر | P55 | ||
| معابر 16 متر و بالاتر | P50 | ||||
| 4 | عوارض پیش آمدگی مفید و غیر مفید سایر مشرف به معابر به ازای هر متر مربع | معابر کمتر از 16 متر | P45 | ||
| معابر 16 متر و بالاتر | P40 | ||||
ادامه بهای خدمات آتش نشانی جدول (3-12)
| ردیف | نوع بهای خدمات | ماخذ و نحوه محاسبه خدمات | منشاء قانونی | توضیحات | ||
| تعرفه خدمات | مبنای محاسبه | قیمت | ||||
| 25 | سرویس و شارژ خاموش کننده | شارژ و سرویس کلیه خاموش کننده ها | قیمت گذاری توسط کارشناسان مربوطه | بهای تمام شده + 20% سود بازرگانی | بند 16 ماده 71 قانون موسوم به شوراها و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده | |
| 26 | شارژ و سرویس سیلندرهای تنفسی | شارژ و سرویس کلیه سیلندرهای تنفسی | قیمت گذاری توسط کارشناسان مربوطه | بهای تمام شده + 20% سود بازرگانی | ||
| 27 | تعمیر خاموش کننده ها | تعمیر خاموش کننده ها | قیمت گذاری توسط کارشناسان مربوطه | بهای تمام شده + 20% سود بازرگانی | ||
| 28 | تعمیر سیلندرهای تنفسی و دستگاه تنفسی | تعمیر سیلندرهای تنفسی و دستگاه تنفسی | قیمت گذاری توسط کارشناسان مربوطه | بهای تمام شده + 20% سود بازرگانی | ||
| 29 | اسنور کل | با دو نفر خدمه | هر ساعت | 000/420/2 ریال | ||
| 30 | نردبان 52 متری | با دو نفر خدمه | هر ساعت | 000/420/2 ریال | ||
| 31 | نردبان 44 متری | با دو نفر خدمه | هر ساعت | 000/420/2 ریال | ||
| 32 | نردبان 32 متری | با دو نفر خدمه | هر ساعت | 000/820/1 ریال | ||
| 33 | نورافکن زرافه ای | با دو نفر خدمه | هر ساعت | 000/210/1 ریال | ||
| 34 | موتور پمپ پر تابل | با دو نفر خدمه | هر ساعت | 000/242 ریال | ||
| 35 | آب رسانی با تانکر | هر تانکر 000/20 لیتری هر تانکر 000/10 لیتری | محدوده قانونی شهر | 000/000/3 ریال 000/800/1 ریال نکته: خارج از محدوده شهر ممنوع میباشد. | ||
| 36 | جرثقیل | دو نفر خدمه حداقل برای سه ساعت | هر ساعت در محدوده قانونی شهر خارج از محدوده شهر | 000/200/1 ریال ممنوع میباشد. | ||
سازمان فرهنگی ورزشی جدول (3-25)
| ردیف | نوع عوارض | ماخذ و نحوه محاسبه عوارض (ریال) | منشاء قانونی | توضیحات |
| 1 | بهره برداری از سالنهای ورزشی چند منظوره شهید حشمت اله بیرانوند / شهرداری مرکزی و زمینهای ورزشی محلات و سایر سالنهای الحاقی | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | بند 16 ماده 71 قانون موسوم به شوراها و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده | تبصره 1: عوارضات توسعه فعالیتهای فرهنگی و ورزشی شامل عوارض صدور پروانه، عوارض پذیره میباشد که در هنگام صدور پروانه ساختمانی و پایان کار قابل وصول است. تبصره 2: در صورتی که ملکی دارای تخلف ساختمانی باشد کل اضافه بنا مشمول عوارضات شهرداری و عوارضات توسعه فرهنگی و ورزشی میگردد. تبصره 3: با توجه به ممنوعیت دیوار نویسی تعیین مبلغ مربوط به دیوار نویسی با توجه به هزینه های پاکسازی امحا زیرسازی و ترمیم دیوار و با هدف بازدارندگی تعیین گردیده است. تبصره 4: اخذ هرگونه وجهی از حسینه ها و اماکن مذهبی جهت مراسمات عزاداری و جشن های ایمه اطهار و معصومین (ع) ممنوع میباشد. |
| 2 | بهره برداری از شهربازی سطح شهر کیو، معلم، پارک دانشجو، بهشت | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 3 | شهربازی و لونا پارکهای خصوصی (رنگین کمان و...) | 3 درصد بهای بلیط | ||
| 4 | دریاچه کیو، بهشت، ماهی (جهت قایقرانی و ورزشهای تفریحی) | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 5 | باغ وحش و باغ پرندگان و... | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 6 | اجاره کلیه سازه ها و امکانات تبلیغاتی (استندها، بیلبوردها و تلویزیونهای شهری، تبلیغات الکترونیکی) | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 7 | تامین و توسعه فعالیتهای فرهنگی، ورزشی | 1 درصد | ||
| 8 | خانه های فرهنگ و هنر (خلاقیت، اسباب بازی و...) | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 9 | برگزاری کارگاهها، دوره ها، تورها کلاسهای آموزشی، فرهنگی، آموزشی، مهارتی و... | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 10 | حق کارشناسی و حق التدریس کارشناسان، مدرسان و مربیان سازمان برگزاری کارگاهها، کلاسها، مسابقات | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 11 | آگهی های تبلیغاتی شبکه استانی | 10 درصد قرارداد منعقد شده | ||
| 12 | عوارض سازه های تبلیغاتی و بیلبوردهای ادارات و نهادها و ارگانهای دولتی و وابسته به دولت و مجتمع رنگین کمان و سازمان میراث فرهنگی به استثناء واحدهای تجاری | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 13 | عوارض سالنها، صحن ها، هتل ها (تالارها خارج از محدوده قانونی و در حریم شهر)، باغچه و اماکنی که جهت پذیرایی و... از آن استفاده میشود. | یک درصد درآمد یا قرارداد یا اجاره بها | ||
| 14 | اجاره بهای اماکن و فضاهای ورزشی که در اختیار سازمان فرهنگی ورزشی میباشد. | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
| 15 | عوارض فروش بلیط نگارخانه و موزه های خصوصی و دولتی و اماکن میراث ملی | 10 درصد کل بهای بلیط یا قرارداد | ||
| 16 | نمایشگاه و فروشگاه های فصلی و مناسبتی (بهار مالگه و...) | با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره و تایید شورای اسلامی شهر | ||
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به موجب دادخواستی، درخواست ابطال مصوبات شورای اسلامی شهر خرم آباد را تقاضا کرده و در شرح و بیان خواسته خود، موارد مغایر قانونی را اعلام داشته که مختصراً به شرح ذیل است: 1- وفق ماده 100 قانون شهرداری و تبصره های آن، قانون گذار، تخلفات ساختمانی را تعیین کرده و مرجع ذی صلاح تعیین جریمه، کمیسیون مقرر در ماده 100 قانون مزبور است و وضع چنین عوارضی خارج از حدود اختیارات مرجع واضع (شورای اسلامی شهر خرم آباد) میباشد. 2- هیات عمومی دیوان عدالت اداری در آرایی متعدد از جمله دادنامه های شماره 242 مورخ 1/4/95 و 1355 مورخ 17/12/95 و آرای وحدت رویه 354 الی 358 مورخ 4/11/80، در خصوص موضوع مشابه، قسمت هایی از دفترچه لایحه تعرفه عوارض شوراهای اسلامی شهرهای مختلف را به دلیل نقض مفاد قانون های مرتبط، ابطال کرده است.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر شهرداری منطقه سه خرم آباد به موجب لایحه شماره 119025 مورخ 1396/11/12 به طور خلاصه توضیح داده است که: برابر بند 8 مفاد ماده 45 قانون شهرداریها مصوب 1334 تصویب لوایح و برقراری یا الغا عوارض شهرداری (تغییر نوع و میزان آن از وظایف انجمن شهر بوده) نیز بند 1 ماده 35 قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشور مصوب 1361 (مادامی که شورای شهر میتواند با تنفیذ ولی امر برای تامین هزینه های شهرداری عوارضی متناسب با امکانات اقتصادی محل و خدمات ارایه شده تعیین نماید) و یا بند 4 آن (که تصویب آییننامه پیشنهادی شهرداری از وظایف شوراست) نیز اصل هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی در اشاره به (وامرهم شوری بینهم) و (شاورهم فی الامر) که شورای استان و شهر از ارکان تصمیم گیری و اداره امور کشورند یا اصل 100 آن که در جهت پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی، بهداشتی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محل اداره امور هر شهر و... شورایی به نام شهر و... انتخاب می گردند و یا بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات (وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 که تصویب لوایح و برقراری یا لغو عوارض شهرداری همچنین تغییر نوع کاربری و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت از وظایف وزارت کشور است) و در تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 (که شوراهای اسلامی شهر جهت وضع هر یک از عوارض محلی جدیدی که تکلیف آنها در این قانون مشخص نشده باشد موظف بوده موارد را حداکثر تا پانزدهم هر سال برای اجرا در سال بعد تصویب و اعلام نمایند) نیز ماده 1 آییننامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض توسط شوراهای شهر اسلامی شهر، بخش و شهرک موضوع قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران در سال 1378 (که شورای اسلامی شهر میتوانند برای تامین بخشی از هزینه های شهر و... اعم از هزینه های خدماتی، اداری، عمرانی با رعایت ضوابط و ترتیبات و یا سیاست های موضوع این آییننامه، عوارض وضع نمایند و یا ماده 30 آییننامه مالی شهرداریها مصوب 1346 که هر شهرداری دارای تعرفه ای خواهد بود که در آن انواع عوارض و بهاء خدمات و سایر درآمدهایی که به وسیله شهرداری و سازمانهای تابعه وصول و تحصیل میشود درج و هرنوع عوارض بهای خدمات جدیدی که وضع و تصویب میگردد یا هر نوع تغییر که در نوع و میزان نرخ آنها صورت میگیرد در تعرفه مذکور منعکس میشود و یا بند (الف) ماده 43 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1369 (در صورتی که درآمدهای وصولی ناشی از عوارض تکافوی هزینه های شهرداری را ننماید وضع عوارض جدید و افزایش عوارض موجود صرفاً با پیشنهاد وزیر کشور و تصویب رییس جمهور خواهد بود و یا تبصره یک ماده 5 قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1381 که وضع عوارض محلی جدید و یا افزایش نرخ هر یک از عوارض محلی میبایست حداکثر تا 15 بهمن هر سال برای اجراء در سال بعد تصویب و اعلام عمومی گردد. لذا عنوان عدم اختیارات شورا در امور معنونه با هیچ یک از قوانین فوق و دستورات قانونگذار همخوانی نخواهد داشت.حالیه توجه به جمیع جهات مبسوط تقاضای صدور حکم بر رد خواسته نامبرده طبق مفاد آیین دادرسی و تشکیلات آن مرجع مورد استدعاست.
هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آراء اعضاء حاضر در جلسه به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید.
رای هیات تخصصی
طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسیولیت های شورای اسلامی شهر محسوب شده و در تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387، وضع عوارض محلی جدید که تکلیف آنها در این قانون مشخص نشده باشد، با رعایت مقررات مربوطه تجویز شده است و با توجه به اینکه وضع و اخذ عوارض صدور پروانه ساختمانی در تراکم پایه و مازاد بر تراکم توسط شوراهای اسلامی و شهرداری ها طبق بند (ب) رای شماره 79-1395/02/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نگردیده و نظر به اینکه طبق بند 26 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اصلاحیه های بعدی تصویب نرخ خدمات ارایه شده توسط شهرداری و سازمان های وابسته به آن با رعایت آییننامه مالی و معاملات شهرداری ها با رعایت مقررات مربوط از جمله وظایف شوراهای اسلامی شهرهاست و همچنین طبق بند 14 ماده 55 قانون شهرداری ها اتخاذ تدابیر موثر و اقدام لازم برای حفاظت شهر از حریق، یکی از اختیارات و جزء مسیولیت های مهم شهرداری است که مهمترین تدبیر تهیه ملزومات و آمادگی لازم برای اطفاء حریق در زمان وقوع حادثه است. بنابراین جدول بند 2-17 تحت عنوان عوارض مازاد بر تراکم ساختمانی، جدول 2-21 تحت عنوان عوارض پیش آمدگی جدول 3-12 تحت عنوان عوارض آتشنشانی جدول 3-25 تحت عنوان سازمان فرهنگی ورزشی به استثناء ردیف های 3، 7 و15 و تبصره های یک و دو آن از تعرفه عوارض و بهای خدمات و سایر منابع درآمدی سال 1396 شهرداری خرم آباد از مصوبات شورای اسلامی شهر خرم آباد مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رییس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
جواد جباری -رییس هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری