صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/10/05
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گنبدکاووس
موضوع
منظور از کتمان یا پنهان کردن
پرسش
با توجه به بند پ ماده 23 قانون مبارزه با پولشویی بیان نمایید:
الف) منظور از کتمان یا پنهان کردن در این بند چه میباشد و آیا این دو مترادف یکدیگر میباشند؟
ب) بند پ آیا مشمول جرم منشا نیز میگردد؟
ج) دامنه شمول بند پ نسبت به اشخاص دخیل در این جرایم است یا عامه مردم جامعه را در بر میگیرد؟
نظر هیات عالی
با توجه به آنکه قانونگذار، عنوان کتمان یا پنهان کردن را در بند (پ) ماده 23 قانون مبارزه با پولشویی به صورت جدا ذکر کرده است نتیجتاً این دو رفتار مترادف نیست. پنهان کردن رفتاری مثبت و کتمان، ترک فعل محسوب میشود. این امر، نسبت به مرتکب جرم منشاء نیز صادق میباشد. و همچنین اشخاصی که در بزه پولشویی دخالت دارند مشمول این حکم میگردند و دامنه شمول، عامه مردم را در بر نمیگیرد.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه قانونگذار محترم در این بند بین دو رفتار کتمان و پنهان کردن از «یا» استفاده کرده است و نشانه انفصال میباشد لذا این دو با یکدیگر متفاوت میباشند و به نظر میرسد که قانونگذار محترم از پنهان کردن نظر به جرم از طریق رفتاری یعنی با انجام فعلی را مدنظر دارد و با آوردن کتمان کردن خواسته است ترک فعل را نیز در این ماده قرار دهد و ارتکاب جرم از طریق ترک فعل را نیز امکان پذیر قرار دهد و با توجه به اینکه در بند پ به صورت مطلق بیان کرده است و در بندهای قبلی تمامی رفتارها را مشروط به داشتن علم و آگاهی دانسته است لذا به نظر شخص مرتکب منشا نیز میگردد چرا که علم و آگاهی شخص نسبت به منشا مجرمانه عواید حاصل از جرم مفروض در نظر گرفته شده است و نسبت به این که دامنه شمول آن صرفاً شامل مرتکب جرم منشا نیز میگردد یا این که مشمول عام مردم نیز میگردد با توجه به اینکه در این بند قید علم و آگاهی را نیاورده است و این علم و آگاهی را صرفاً نسبت به شخص مرتکب جرم منشا و دیگر مرتکبین بزه پولشویی میتوان مفروض دانست لذا به نظر دامنه شمول آن عامه مردم را در بر نمیگیرد و صرفاً مشمول مرتکب جرم منشا و اشخاصی که در بزه پولشویی دخیل میباشند میگردد.
نظر اقلیت
در فرهنگ لغت معین معنای کتمان کردن را اینگونه آورده است: عبارت از پنهان داشتن یا پنهان کردن. لذا به نظر این دو کلمه با هم مترادف میباشند و تنها تفاوت آنها نسبت به شرایط تحقق آنها میباشد. کتمان کردن زمانی رخ میدهد که از شخص پرسیده شود و نامبرده در مرجع صالح رسیدگی کننده علاوه بر علم و اطلاع حقیقت را بیان نکند که در این صورت مرتکب کتمان گردیده است و چنانچه با انجام رفتارهای مادی یا ترک فعلی منشا مجرمانه را پنهان کرده است بدون آنکه از نامبرده تحقیق شود.
و در خصوص اینکه آیا شامل مرتکب منشا نیز میشود با توجه به اینکه در این بند قید علم و آگاهی آورده نشده است و این در حالی است که تنها شخصی میتواند مرتکب این جرم گردد که نسبت به موضوعات مطرح شده در این بند علم و آگاهی داشته باشد لذا به نظر مشمول شخص مرتکب جرم پولشویی میگردد و به تبع آن نیز مشمول مرتکب جرم منشا میگردد و دامنه شمول آن با توجه به اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری نباید جوری تفسیر کنیم که توسعه پیدا کند لذا مشمول افراد عام جامعه نمیگردد.