شماره پرونده: ه- ع / 0000380 شماره دادنامه: 140109970906000584 تاریخ: 16/08/1401
شاکی: دانشگاه آزاد اسلامی
طرف شکایت: وزارت علوم تحقیقات وفناوری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 929 مورخ 22؍4؍99 شورای گسترش وبرنامه ریزی آموزش عالی
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت علوم تحقیقات وفناوری به خواسته ابطال مصوبه شماره 929 مورخ 22؍4؍99 شورای گسترش وبرنامه ریزی آموزش عالی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
شورای گسترش و برنامه ریزی آموزش عالی درجلسه 924 مورخ 22؍4؍99 الگوی تخصیص ظرفیت پذیرش دانشجو به دانشگاه ها وموسسات آموزش عالی در کلیه مقاطع تحصیلی را به شرح زیر تصویب کرد.
الف- درمقطع کارشناسی به ازای هرعضو هیات علمی صرف نظر از مرتبه علمی 4 دانشجو قابل پذیرش است
ب- برای مقطع کارشناسی ارشد به ازای هر عضو هیات علمی در مرتبه استادیاری 2 ودر مراتب دانشیاری واستادی 3 دانشجو قابل پذیرش است
ج- برای مقطع دکترا به ازای هر سه عضو هیات علمی در مرتبه استادیاری وهردو عضو هیات علمی در مرتبه دانشیاری ویک عضو هیات علمی در مرتبه استادی یک دانشجو قابل پذیرش است
براین اساس ظرفیت کل پذیرش دانشجو اعم از ظرفیت از محل قانون موسوم به آموزش رایگان یا دریافت شهریه در هر مقطع تحصیلی بر اساس تعداد و مرتبه اعضای هیات علمی ،سرانه فضای آموزشی و خدمات رفاهی به هر دانشگاه یا موسسه آموزش عالی اختصاص می بابد ومسئولیت اختصاص وتوزیع ظرفیت بین رشته ها وگرایش های مختلف بر عهده دانشگاه یا موسسه آموزش عالی پذیرنده دانشجو است
تذکر1-در مورد موسسات آموزش عالی دارای معدود رشته های تکمیلی ،تخصیص ظرفیت براساس تعداد ومرتبه اعضای هیات علمی مرتبط با آن رشته ها صورت میگیرد
تذکر2-دراجرای سند الزامات هدفمندسازی پایان نامه ها و رساله های تحصیلات تکمیلی دانشگاه ها وموسسات آموزشی و پژوهشی عتف ل 3101 سقف ظرفیت پذیرش دانشجو در مقاطع تحصیلات تکمیلی به تدریج طی یک برنامه زمانی چهارساله براساس پذیرش تقاضا محور تعیین خواهد شد.
تذکر3-تعیین ظرفیت پذیرش دانشجویان خارجی فارغ از الگوی یادشده و مبتنی بر مقررات مربوط توسط دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی پذیرنده صورت میگیرد.
تذکر4-در مورد دانشگاه ها وموسسات آموزش عالی غیر دولتی - غیر انتفاعی ،علاوه بر اعضای هیات علمی موسسات ،کلیه اعضای هیت علمی وابسته وحق التدریس نیز در محاسبه ظرفیت منظور میشود
افزون براین شورا مقرر داشت:
یکم:تعیین واختصاص ظرفیت پذیرش دانشجو براساس الگوی مذکور از سال تحصیلی 1401-1400 قابل اجراست
دوم:درنخستین سال از اعمال الگوی یاد شده ،اختلاف ظرفیت پذیرش با روش جاری تا 40 درصد وبرای سال دوم تا 25 درصد با تایید معاون آموزشی وزارت پذیرفتنی است
سوم:در دانشگاه ها وموسسات موزش عالی دولتی ،سهم ظرفیتی پذیرش دانشجویان شهریه پرداز در هررشته گرایش نمی تواند از ظرفیت دانشجویان برخوردار از آموزش رایگان بیشتر باشد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
الفبرابر ماده جدول شماره 11 ماده 66 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی ،اجتماعی وفرهنگی نسبت تعداد دانشجو به عضو هیات علمی دردانشگاه های غیر دولتی تا پایان سال 1400باید 43 نفر به ازای هر عضو هیات علمی باشد لذا تصمیم شورای گسترش وبرنامه ریزی آموزش عالی باعث کاهش ظرفیت دانشجو از 43نفر به 4 نفر شده است.
ببراساس ماده 9 مصوبه شماره 776 مورخ 18؍12؍94 شورای عالی انقلاب فرهنگی ،هماهنگی ،نظارت ،برنامه ریزی واجرای مصوبه در دانشگاه آزاد بر عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی میباشد
جطبق بند 2 ماده واحده تعیین الزامات اجرایی مربوط به بهبود عوامل موثر درپیشرفت علمی کشور مصوب جلسه 826 مورخ 1؍11؍98 شورای عالی انقلاب فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی موظف است تا راسا وبا استقلال برخی التزامات متناظر در حوزه آموزش عالی کشور را تدوین وبرای تصویب به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه نماید ودخالت وزارت علوم وشورای گسترش برخلاف مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی واسناد بالا دستی است
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
الفبرابرماده6 اساسنامه اصلاحی دانشگاه آزاد اسلامی ،دنشگاه آزاد تابع کلیه ضوابط ومقررات مربوط به موسسات آموزش عالی غیر دولتی غیر انتفاعی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی واصلاحات بعدی آن وحسب مورد مقررات وزارتین علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت و درمان وآموزش پزشکی است وطبق تبصره 1 بند 13ماده 9 کلیات آییننامه تاسیس موسسات آموزش عالی غیردولتی باید تعداد دانشجویان به تصویب وزارت فرهنگ و آموزش عالی برسد.
ببرابر ماده 13 اساسنامه، دانشگاه آزاد اسلامی از حیث مقطع و رشته و ایجاد واحد باید مجوز شورای گسترش را اخذ نماید
ج- براساس ماده 17 اساسنامه ظرفیت پذیرش دانشجو در دانشگاه آزاد باید به تصویب نهایی وزارتین برسد.
پرونده شماره ه- ع / 0000380 مبنی بر درخواست ابطال بندهای «الف»، «ب» و «ج» مصوبه الگوی تخصیص ظرفیت پذیرش دانشجو به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مصوب جلسه 929 مورخ 22؍04؍1399 شورای گسترش و برنامهریزی آموزش عالی (موضوع ابلاغیه شماره 156620؍2 مورخ 27؍08؍1399 معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)، در جلسه مورخ 09؍05؍1401 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
اولاً: به موجب ماده (1) «آییننامه نحوه نظارت بر فعالیت موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی» مصوب جلسات 155 و 158 مورخ 14؍04؍1367 و 04؍05؍1367 شورای عالی انقلاب فرهنگی مقرر شده است که: «هریک از موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی که در این آییننامه "موسسه" نامیده میشوند، موظفند کلیه مقررات فرهنگی، آموزشی، اداری و مالی و نیز مقررات مربوط به گزینش استاد، دانشجو و کارکنان آموزشی مورد نیاز را که از طرف وزارت فرهنگ و آموزش عالی ابلاغ میگردد اجرا نمایند». ثانیاً: بر مبنای بند (13) ماده (18) «اساسنامه الگو برای موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی» مصوب جلسه 421 مورخ 19؍03؍1377 شورای عالی انقلاب فرهنگی، تصویب ظرفیت پذیرش دانشجو که برای هر سال و دورهی تحصیلی توسط رئیس موسسه پیشنهاد میشود از وظایف و اختیارات هیات امنا بوده و تصویب نهایی این امر با شورای گسترش آموزش عالی میباشد. ثانیاً: مطابق ماده (6) اساسنامه اصلاحی دانشگاه آزاد اسلامی مصوب جلسه 660 مورخ 24؍01؍1389 شورای عالی انقلاب فرهنگی: «دانشگاه تابع کلیه ضوابط و مقررات مربوط به موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی مصوب شورای و اصلاحات بعدی آن و حسب مورد مقررات وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خواهد بود». ضمن اینکه برابر ماده (17) اساسنامه اخیرالذکر: «ظرفیت پذیرش دانشجویان برای هر سال تحصیلی موضوع بند «ن» ماده (12) این اساسنامه باید براساس نیازهای کشور و حسب مورد به تصویب نهایی وزاتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برسد.» و بر همین اساس شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه 758 مورخ 30؍10؍1393 مبادرت به تصویب ماده واحده «نحوه تعیین و اعمال ظرفیت پذیرش دانشجو در دانشگاه آزاد اسلامی» نمود که بر پایه بند (2) این ماده واحده: «تعیین ظرفیت سالانه پذیرش دانشجو در تحصیلات تکمیلی و دفترچه آزمون دانشگاه آزاد اسلامی باید حسب مورد به تایید وزرای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برسد». رابعاً: وفق ماده (2) آییننامه شورای گسترش آموزش عالی مصوب 28؍07؍1393 سرپرست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، شورای یاشده واجد صلاحیتِ سیاستگذاری، برنامهریزی و تصمیمگیری برای ایجاد و گسترش کلیه دانشگاهها و موسسات آموزش عالی دولتی و غیردولتی از جمله دانشگاه آزاد اسلامی بوده و طبق بند (3 - 15) ماده (3) آییننامه پیشگفته نیز، تعیین ظرفیت پذیرش دانشجوی موسسه در رشتهها و دورههای تحصیلی مصوب مطابق با ضوابط مربوط در عِداد وظایف و اختیارات شورا به حساب میآید.
بنا به مراتب فوق، بندهای «الف»، «ب» و «ج» مصوبه الگوی تخصیص ظرفیت پذیرش دانشجو به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مصوب جلسه 929 مورخ 22؍04؍1399 شورای گسترش و برنامهریزی آموزش عالی (موضوع ابلاغیه شماره 156620؍2 مورخ 27؍08؍1399 معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) که در مقام تعیین ضوابط برای پذیرش دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی و مآلاً افزایش کیفیت دورههای تحصیلی میباشد، در حدود اختیارات مرجع تصویب کننده آن بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات مذکور نداشته و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمد کریمی
رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
دیوان عدالت اداری