شماره دادنامه: 140531390000387453
تاریخ دادنامه: 1405/02/22
شماره پرونده: 0301867
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای خلیل بهادر فخرآبادی
طرف شکایت: معاونت نیروی انسانی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال 1- بند 3 از فصل چهارم دستورالعمل نقل و انتقالات کارکنان پایور نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوّب سال 1399 و 2- بندهای (ب) و (ج) بخشنامه شماره 21948- /1631/02م ش ش مورخ 1402/12/16 مدیریت نیروی انسانی نیروی پدافند هوایی شمال شرق امام رضا (ع) (فرماندهی کل آجا)
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 3 از فصل چهارم دستورالعمل نقل و انتقالات کارکنان پایور نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوّب سال 1399 و بندهای (ب) و (ج) بخشنامه شماره 21948- /1631/02 م ش ش مورخ 1402/12/16 مدیریت نیروی انسانی نیروی پدافند هوایی شمال شرق امام رضا (ع) (فرماندهی کل آجا) را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" مدیریت نیروی انسانی پدافند هوایی آجا ارتش جمهوری اسلامی با عدول از اختیارات قانونی خود و در قالب وضع قاعده آمره خلاف منظور قانونگذار و مفاد قانون اساسی و بلاجهت با صفر منظور نمودن تمام امتیازات کسب شده در طی بیست و چهار سال خدمت دستور انتقال این اینجانب را صادر نموده است و موجب تضییع حقوق مکتسبه و مانع از استیفای اینجانب از حقوق کسب شده در طی 24 سال خدمت در ارتش، در منطقه کم برخوردار شده است و تمام حقوق سال های خدمت را با صدور فرمان لاحق و تسرّی آن به گذشته پایمال نمودند. که با دلایل و مستندات به شرح آتی درخواست اعاده حق و ابطال دستور خارج از حیطه صلاحیت به لحاظ مغایرت با قوانین و حقوق شهروندی مورد استدعاست.
در سال 1399 دستورالعمل جدید نقل و انتقالات کارکنان پایور نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی، نحوه محاسبه امتیازات سال‌های خدمت را از سال 1399 مجدداً با تغییراتی اعلام نمود. حال آن که براساس بخشنامه نقل و انتقالات در صفحه «17» دستورالعمل مذکور با حذف امتیازات مکتسبه از سال های 1380 الی 1399 که معادل 1600-2200 3600 امتیاز بوده در بند سه آن به صراحت آورده است: «از زمان اجرای این دستورالعمل امتیازات نقل و انتقالات کارکنان از ابتدای خدمت با فرمول جدید یعنی 1600 امتیاز محاسبه و در سوابق ثبت می‌گردد.» و علاوه بر آن مدیریت نیروی انسانی پدافند هوایی شمال شرق در بخشنامه شماره 21948- 02/1631/م ش ش مورخ 1402/12/16 در دو بند متناقض با یکدیگر با نقض آشکار قوانین و مقرّرات و دستورالعمل مذکور دستور به امحای تمام امتیازات حاصله 24 سال خدمت برای اینجانب نموده است.
بخشنامه با تفسیر اشتباه، انتقال معوّض با کدهای (05) و (07) را با انتقال بلاعوض/ طرح تامین با کد (02) یکسان در نظر گرفته است؛ درحالی که این دو از نظر نحوه جایگزینی، امتیازات و نوع انتقال کاملاً با هم متفاوت هستند و تمام امتیازات حاصله از سال 1379 تا 1400 که تماماً براساس قوانین و مقرّرات حاکم گذشته بوده و کاملاً قانونی کسب شده است را نیز صفر منظور کرده است. پُر واضح است بخشنامه مذکور قوانین و مقرّرات قانون اساسی و قانون مدنی را نقض و مغایر با اصل قبح عقاب بلابیان و اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین و مادتین 2 و4 قانون مدنی است و موجب پایمال شدن حقوق اینجانب شده است.
در بند 3 فصل 4 صفحه «17» دستورالعمل مورد شکایت که اظهار دارد: «امتیازات مکتسبه نقل و انتقالات کارکنان از ابتدای خدمت با فرمول جدید محاسبه و در سوابق ثبت می‌گردد.» هرچند تغییر امتیازات با دستورالعمل لاحق مصوبه مذکور برای اعمال آن به سال 1379 نقض قوانین و مقرّرات حاکم است ولیکن امتیازات بالای چهار سال را در آن صفر اعلام نکرده است و بخشنامه صادره بعدی به این نقض قانون در دستورالعمل و تسرّی نحوه امتیازبندی جدید به سال های ماضی توجهی نکرده و امتیازات بیشتر از چهار سال را نیز صفر اعلام نموده است.
دستورالعمل مذکور از سال 1399 ابلاغ شده و براساس قوانین و اصول ذیل، موضوعیت و مشروعیت اجرا دارد و هیچ یک از مصوبات و دستورالعمل های مسیولین اداری، وزرا و قوانین عادی و سایر قوانین سالب حقوق مکتسبه نبوده و اثر قهقرایی نداشته و عطف به ماسبق نمی گردد.
1- صدور دستور برخلاف دستورالعمل نقل و انتقالات در بخشنامه مذکور مبنی بر صفر نمودن امتیازات کسب شده در 24 سال خدمت اینجانب برخلاف دستورالعمل نقل و انتقالات مصوّب اردیبهشت 1399 می‌باشد که در آن به طور مطلق و بدون تفکیک سوابق قبل و بعد از دستورات صادره موجب تبعیض و تضییع حقوق کسب شده اینجانب در گذشته بوده و تجاوز آشکار به اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین کیفری، مدنی، دستورات و آیین‌نامه‌ها است.
2- دیوان عدالت اداری در آرای متعدّدی تصمیمات مقامات اداری را از جهت عدم رعایت اصول مسلّم از جمله اصل قبح عقاب بلابیان و اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین مورد کنترل قضایی قرار داده است و این استدلال مبنای ابطال تصمیمات و اقدامات اداری قرار گرفته است.
3- مغایرت بخشنامه مذکور با موازین شرعی، قوانین موضوعه و خروج مرجع صادرکننده از حدود اختیارات قانونی.
4- تسرّی دستورالعمل و بخشنامه ذکر شده در سال 1400 به کارکنان که تحت قوانین حاکم در سال 1379 مشغول به خدمت بوده اند، فاقد مبنای قانونی است.
5- استفاده از نظر شرعی فقهای شورای نگهبان در آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری به کرّات نشانگر آن است که مصوبات و تصمیمات و اقدامات موخّر مسیولین از بین برنده حقوق و تکالیف گذشته افراد نبوده و نمی‌تواند مبنای تضییع حقوق مکتسبه آنان گردد و بدین مضمون عدم لحاظ حقوق مکتسبه قانونی اینجانب در دستورالعمل مذکور و بخشنامه مارالذکر در صدر ستون خواسته سزاوار ابطال است.
6- مصوبات جدید نباید منجر به سلب، تغییر یا تحدید حقوق مکتسبه ناشی از قوانین گذشته به معنای خاص و عام آن و یا ناشی از حکومت مقرّرات و مصوبات دولتی قبلی شود وگرنه قابل ابطال در دیوان عدالت اداری است.
7- براساس اصل انتظار مشروع؛ سلب، امحا یا تحدید خواسته ها و توقّعات موجّه و معقولی که در روابط متقابل افراد با مقامات عمومی در چهارچوب اعمال صلاحیت های تابعه ایجاد می‌شود موجب ورود خسارت یا سلب منافع شهروندان می‌گردد و تضمین این قبیل انتظارات مستلزم حمایت حقوقی است.
8- شهروندان بر اساس قوانین و تصمیمات موجود به تنظیم روابط و رفتارها می‌پردازند؛ این که یک مقام اداری بخواهد براساس قوانین، بخشنامه ها، مصوبات و دستورات آتیه؛ رفتار و اقدامات و اعمال گذشته افراد را باطل و مسیولیت جدیدی بر آنان تحمیل نماید براساس اصل قبح عقاب بلا بیان غیراخلاقی و ناعادلانه است.
همچنین هیات عمومی دیوان عدالت اداری در آرای مختلف از جمله آرای شماره 88/556 مورخ 1388/07/27 [1388/07/20]، 99/86 مورخ 1388/04/14 و. .. با استناد به نظریه شورای نگهبان هرگونه مصوبات اداری که موجبات تبعیض ناروا و نقض حقوق مکتسبه و عطف به ماسبق نمودن مصوبات و قوانین و دستورات اداری را فراهم آورد، باطل اعلام کرده است.
با عنایت به موارد فوق تقاضای ابطال موارد به شرح ردیف خواسته مورد استدعاست. "
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
" الف: دستورالعمل نقل و انتقالات کارکنان پایور نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران سال 1399
نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
معاونت نیروی انسانی
مدیریت عملیات نیروی انسانی
دایره نقل و انتقالات
دستورالعمل نقل و انتقالات کارکنان پایور
اردیبهشت سال 1399
فصل اول
................
فصل چهارم
معیارهای تعیین کارکنان واجد الشرایط انتقال
بند 1:. .........
بند 3: امتیاز بندی یگان ها با توجه به شرایط فعلی یگان (جغرافیایی، زیستی، رفاهی، بهداشتی و درمانی و. ..) که از جمله اختیارات سازمان و از نوع قراردادی می‌باشد، تعیین گردیده و هرگونه نقصان یا افزایش میزان آن با نظر کارکنان نخواهد بود و از زمان اجرای این دستورالعمل، امتیازات مکتسبه نقل و انتقالات کارکنان از ابتدای خدمت با فرمول جدید محاسبه و در سوابق ثبت می‌گردد.
.................... - نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ب: بخشنامه شماره 21948- /1631/02 م ش ش مورخ 1402/12/16 مدیریت نیروی انسانی نیروی پدافند هوایی شمال شرق امام رضا (ع) (فرماندهی کل آجا)
از: مدیریت نیروی انسانی نیروی پدافند هوایی شمال شرق امام رضا (ع)
به: فرماندهی ایستگاه رادار شهرآباد- شهید خسروی
موضوع: نحوه محاسبه امتیاز گروه شهرآباد در صورت ابلاغ ردیف طرح های خروجی نقل و انتقالات
بازگشت به نامه شماره 2232- 1631/02 گ ش - مورخ 1402/12/11
سلام علیکم
با صلوات بر محمد و آل محمد (ص)
پیرامون مفاد نامه بازگشتی بالا، در خصوص امتیازبندی کارکنان در انتقالات به شرح ذیل اقدام گردد:
الف:. ..............
ب: در خصوص انتقال کارکنان براساس طرح تامین (02- طرح تامین، 07- عوض چرخشی، 05- عوض همتراز)، کارکنان دارای ماندگاری بیشتر از چهار سال امتیاز آنان صفر منظور و باقی امتیازات تقسیم بر سنوات خواهد گردید. (برابر نامه پیوستی صادره از نقل و انتقالات نهاجا)
ج- کارکنان با ماندگاری بالای 4 سال که به یگان دیگری منتقل می‌گردند به شرط این که انتقال آنان بالای یک سال باشد امتیاز آنان به طور کامل محاسبه خواهد گردید ولکن در حالتی که مدّت انتقال ایشان زیر یک سال باشد امتیاز بعدی نیز صفر لحاظ خواهد شد (همانند کارکنان دارای ماندگاری پیوسته).
- مدیر نیروی انسانی نیروی پدافند هوایی شمال شرق امام رضا (ع)"
علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمایم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی از طرف آن مرجع واصل نشده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/02/22 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
نظر به این که براساس مقرّرات مورد شکایت امتیازات کسب شده توسط مشمولین بدون اتکا به ضرورت و جواز قانونی سلب شده، از این حیث با ماده 4 قانون مدنی و اصل عطف به ماسبق نشدن قوانین و مقرّرات مغایرت دارد و برخلاف اصل انتظارات مشروع و متعارف مشمولین است که در طی سال ها و براساس دستورالعمل‌های سابق امور شغلی خود را تنظیم کرده‌اند و هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز در آراء خود از جمله رای شماره 9610090905800783 مورخ 1396/08/16 بر قانونی نبودن اختیار مذکور تاکید کرده است. بنا به مراتب فوق، بند سوم از فصل چهارم دستورالعمل نقل و انتقالات کارکنان پایور نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوّب 1399 و بندهای (ب) و (ج) بخشنامه شماره 21948- 02/1631/م ش ش مورخ 1402/12/16 مدیر نیروی منابع انسانی نیروی پدافند هوایی شمال شرق امام رضا (ع) خلاف قانون است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ صدور ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری