بررسی الزام به تمکین و دعوای طلاق به دلیل عسر و حرج و نقض حکم در دیوان عالی کشور

تاریخ دادنامه قطعی: 1400/07/14

خلاصه جریان پرونده:

در این پرونده اقای م. ح. ز. به وکالت از م. ع. ن. باتقدیم دادخواست به خواسته الزام به تمکین به طرفیت ز. ح. طرح دعوی نموده است. (مورخه 97/6/26 همچنین اقای م. ش. پ. به وکالت از ز. ح. در مورخه 97/7/15 در دادخواست جداگانه به خواسته طلاق به لحاظ عسر و حرج به طرفیت اقای م. ع. ن. طرح دعوی تقابل نموده است. شعبه *در مورخه 97/7/14 تشکیل جلسه داده است. وکیل زوجه تقاضای الزام زوجه به تمکین را نموده است. وکیل زوجه گفته زوج بدون دلیل از موکله به اتهام سرقت شکایت نموده و موکله تبریه شده است. که موضوع برای موکله حیثیتی است.و موکله همواره در زندگی مشترک توسط زوج مرعوب و محبوس بوده که با اعلام گزارش به نیروی انتظامی به شرح صورتجلسه 95/4/20 روشن گردیده که محبوس بوده است. موکله قبلا همسر برادر زوج بوده که همسرش فوت نموده و به خاطر تداوم زندگی مشترک باوی ازدواج نموده ولی در حال حاضر به علت تنفر حقوق مالی خود را می بخشد و شهود هم دارد. لذا دعوی تقابل طلاق با وجود عسر و حرج مطرح شده است.وکیل زوج گفته ادعای همکار محترم در حبس زوجه رد می‌شود. مهریه زوجه پرداخت می‌شود. دادگاه به موجب دادنامه شماره * 97/7/28 اولا حکم به الزام زوجه به تمکین صادر و ثانیا در مورد دعوی طلاق به لحاظ عسر و حرج حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است. به موجب دادنامه مورخه 95/11/22 شعبه *دعوی تمکین زوج به علت طرح شکایت کیفری سرقت وجه نقد علیه زوجه که منجربه منع پیگرد گردیده رد شده است.ص 70 اقای م. ش. پ. به وکالت از خانم ز. ح. نسبت به دادنامه بدوی اعتراض نموده و شعبه *به موجب دادنامه شماره * 97/12/26 دادنامه بدوی را تایید نموده است. اقای م. ش. به وکالت از ز. ح. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان و پاسخ وکیل فرجامخوانده اقای م. ح. در زمان شور قرائت می‌گردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردیده و پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره * 97/12/26 فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای میدهد:

رای شعبه

فرجامخواهی اقای م. ش. به وکالت از ز. ح. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 97/12/26 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی حکم بر بطلان دعوی فرجامخواه از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر و حرج صادر گردیده وارد و موجه می‌باشد. زیرا اولا در اولین جلسه دادرسی وکیل فرجامخواه اعلام نموده موکل با توجه به شرایط ایجاد شده از زوج متنفر می‌باشد. و اماده است.برای طلاق از جهت تنفر از حقوق مالی خود بگذرد. در فرض اینکه زوجه متنفر باشد. و تصمیم به بذل حقوق مالی خود داشته باشد. موضوع مشمول ماده 1146 قانون مدنی است.و دادگاه نسبت به این موضوع رسیدگی نکرده است. ثانیا اینکه در فرض اینکه فرجامخواه به اعلام تنفر پایبند باشد. این موضوع امری درونی است.و صرف بیان ان از ناحیه زوجه برای احراز کافی است. ثالثا اینکه دادگاه مکلف بوده در خصوص اختلاف زوجین موضوع را به داوری ارجاع نماید. لیکن از این جهت نیز رسیدگی دچار نقص می‌باشد. رابعا اینکه طرح شکایت کیفری از ناحیه زوج علیه زوجه با اعلام اتهام سرقت که منجربه برائت گردیده قطعا از مواردی است.که ادامه زندگی زوجه را دچار عسر و حرج می‌نماید. خامسا اینکه در پرونده روشن نیست زوجین از چه زمانی جدای از هم زندگی می کنند و اینکه در زمان جدایی تا زمان قطعیت صدور حکم تمکین نفقه زوجه پرداخت شده یا خیر نیز رسیدگی دچار ابهام است. لذا با توجه به مراتب ذکر شده مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید.

با نقض دادنامه و اعاده پرونده شعبه *در مورخه 99/6/2 تشکیل جلسه داده است. طرفین و وکلا حضور یافته اند. زوجه اعلام کرده حاضر به سازش نیست و تقاضای طلاق دارد. وکیل وی با اشاره به لوایح تقدیمی اظهار داشته موکل با بذل حقوق خویش قصد ترک زندگی دارد. زوج موکل را هتک حرمت نموده و تخریب شخصیت کرده و بارها موجب ترک زندگی طرفین شده است. به کرات موکل مورد ضرب و حرج قرار گرفته که شهادت شهود و گزارش نیروی انتظامی وجوددارد. زوجه اعلام کرده اخلاق شوهرم بد است.ضرب و شتم میکند شیشه های منزل را می شکند، فحاشی می کند نصف مهریه را بذل می کنم. از 95/7/13 تاکنون جدا زندگی می کنیم. زوج گفته براساس حکم دادگاه نفقه را می پردازم. وکیل زوج اعلام کرده در مورد شکایت موکل علیه زوجه دائر بر سرقت، زوجه نیز علیه موکل شکایت افتراء نموده که منجربه برائت شده است. و شکایت حبس غیر قانونی علیه موکل هم منجربه برائت شده است.مهریه را به صورت تقسیط دریافت می کند. حکم تمکین صادر شده است. جلسه بعدی دادگاه جهت استماع شهادت شهود در مورخه 99/7/5 تشکیل گردیده و از شهود استماع شهادت شده است. 1 - اقای م.: زوج شاگرد من بود اخلاقش خوب نیست و داد می زند و فحاشی می کرد و خانمش از دست وی امنیت نداشت و مجبور به ترک زندگی شد. 2 - ا. ح. پ.: ازدواج تحمیلی بود. رفتار زوج مناسب نیست چندین بار همسرش را ضرب و جرح کرده و دستش را شکسته و جرح نموده مخارج را درست نمی داد. زوجه در عسر و حرج شدید است. 3 - ص. ن.: زوج راننده است. ضرب و جرحی نسبت به همسرش نداشته و مهریه را پرداخت می کند. خانمش خود سرانه ترک منزل کرده است. 4 - ف. ش.: زوج رفتار ناشایستی ندارد. همسرش خودسرانه ترک منزل کرده علت تنفر را نمی دانم مهریه را می‌گیرد. دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر نموده است. داور زوجه نظر به عدم سازش داده و مصلحت را در طلاق دانسته است.ص 194 داور زوج نیز اعلام نموده زوجه/ حاضر به ادامه زندگی نیست. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره * 99/9/30 با توجه به اعلام تنفر زوجه و بذل نصف مهریه دادنامه بدوی را نقض و حکم به الزام زوج به طلاق زوجه صادر نموده است. اقای م. ر. ح. ز. به وکالت از م. ع. ن. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان در زمان شور قرائت می‌گردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- */ 9/30 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد.

رای شعبه

فرجامخواهی اقای م. ح. ز. به وکالت از م. ع. ن. نسبت به دادنامه شماره * 99/9/30 صادره از شعبه *که به موجب ان با نقض دادنامه بدوی و با احراز تنفر زوجه و بذل نصف مهریه لیکن با اخذ سایر حقوق مالی حکم به الزام فرجامخواه به طلاق فرجامخوانده صادر گردیده وارد و موجه می‌باشد. زیرا: مبنای رسیدگی مجدد بعد از نقض حکم اشاره به تنفر زوجه و عسر وحرج در راستای ماده 1146 قانون مدنی بوده است. که در فرض تنفر زوجه می‌بایست از کل مهریه یا بیشتر از ان از حقوق مالی خود گذشت نماید. در حالی که صرفا نصف مهریه را از باب تنفر بذل نموده و مورد قبول زوج با توجه به لایحه فرجامخواهی نیست. لذا با استناد به بند 5 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه همعرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد.

با نقض دادنامه و اعاده پرونده و ارجاع به شعبه *دادگاه مرجوع الیه در مورخه 1400/03/23 تشکیل جلسه داده و با استماع اظهارات طرفین و وکلای ایشان به موجب دادنامه شماره * 1400/03/24 با این استدلال که تنفر شدیدی که موجب عسر و حرج باشد. احراز نمی شود. دادنامه بدوی را تایید نموده است. وکیل زوجه از دادنامه فرجامخواهی نموده و اعلام کرده درخواست طلاق موکل از باب سوی رفتار با شهادت شهود و مضافا محکومیت کیفری زوج به اتهام افتراء نسبت به زوجه و شکایت علیه زوجه از باب سرقت منجر به برائت بوده و اعلام تنفر ناشی از سوی رفتار بوده است. مضافا به اینکه فرجامخواه اعلام کرده حاضر است.برای طلاق مضافا بر بذل 150 سکه قبلی 100 سکه دیگر از مهریه را بذل نماید. که متن لایحه ایشان در زمان شور قرائت میگردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره * 1400/03/24 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد.

رای شعبه

فرجامخواهی اقای م. ش. پ. به وکالت از ز. ح. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 1400/03/24 صادره از شعبه *که به موجب ان باتایید دادنامه بدوی حکم بر بطلان دعوی فرجامخواه از جهت درخواست صدور حکم طلاق صادر گردیده وارد و موجه است. زیرا اولا نقض دادنامه صادره از شعبه *استان به این جهت بوده است.که صرفا حکم طلاق از باب اعلام تنفر زوجه با بذل نصف مهریه صادر شده و رعایت مفاد ماده 1146 قانون مدنی نشده است. ثانیا اینکه مطابق مفاد دادخواست به شرح ص 44 پرونده خواسته زوجه و وکیل ایشان طلاق به لحاظ عسر و حرج با استناد به شهادت شهود بوده است.نه از باب تنفر که صرفا مورد رسیدگی دادگاه تجدیدنظر قرارگرفته است. و در جلسه اول دادرسی دادگاه بدوی نیز وکیل زوجه به شهادت شهود استناد نموده و اینکه زوج دارای سوی رفتار می‌باشد. و علت عسر و حرج نیز سوی رفتار ذکر شده است. ثالثا با نقض دادنامه در فرجامخواهی اولیه به مواردی چون 1 - شکایت کیفری زوج علیه زوجه دائر بر سرقت که منجربه برائت شده. 2 - محکومیت زوج به اتهام افتراء نسبت به زوجه 3 - جدایی طولانی جسمانی زوجین 4 - الزام به اخذ نظریه داوری 5 - اخذ شهادت شهود شده است.و شعبه *نیز از شهود استماع شهادت نموده که اقایان مشعشع و ا. ح. پ. شهادت به سوی رفتار زوج و ضرب و جرح زوجه نموده اند. مضافا به اینکه داوران نیز نظر به عدم سازش داده اند. لیکن شعبه مذکور برخلاف ذکر شده صرفا از باب تنفر زوجه حکم طلاق داده است.و علت نقض دادنامه شعبه *یه شده است. لذا با توجه به ضرورت رسیدگی به اصل خواسته از باب عسر و حرج ناشی از سوی رفتار زوج با استناد به 1 - شهادت شهود 2 - شکایت کیفری زوج علیه زوجه منجربه برائت زوجه از اتهام سرقت 3 - محکومیت کیفری زوج به اتهام ایراد تهمت نسبت به زوجه 4 - بذل بخش اعظم از مهریه به لحاظ اینکه زوجه توان ادامه زندگی با زوج را به لحاظ رفتار وی ندارد. مستندا به بند 2 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید./ا 400/7/17

شعبه *

رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. ت.