بسمه تعالی
هیات تخصصی اداری و امور عمومی
شماره پرونده: ه- ت/ 0300061 شماره دادنامه سیلور: 140331390002662392 تاریخ: 1403/11/07
شاکی: آقای علی ابراهیمی
طرف شکایت: سازمان ثبت احوال استان آذربایجان شرقی
موضوع شکایت و خواسته: 1. ابطال بخشنامه شماره 63525/11/02 مورخ 1394/08/26 سازمان ثبت احوال کشور 2. ابطال تصویب نامه هیات وزیران به شماره 49677/51194 ه مورخ 21/4/94
--
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان ثبت احوال استان آذربایجان شرقی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخشنامه شماره 63525/11/02 مورخ 1394/08/26 سازمان ثبت احوال کشور
احتراما تصویر دو برگ تصویب نامه شماره 49677 /ت 51194 ه- مورخ 1394/04/21 هیات محترم وزیران موضوع آییننامه اجرایی ماده 22 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392 جهت اجراء به پیوست ابلاغ و اعلام می دارد:
1 - ادارات ثبت احوال مکلفند پس از ابلاغ حکم قطعی سرپرستی با اعلام و حضور زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر، نسبت به اجرای حکم و صدور شناسنامه با نام انتخابی ایشان اقدام نمایند.
2 - با در نظر گرفتن مواد 3 و 4 تصویبنامه موصوف ادارات ثبت احوال موظف میباشند شناسنامه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی را مطابق رویه سابق با درج توضیح این شناسنامه به موجب حکم دادگاه صادر شده است» صادر و تحویل نمایند.
3- چنانچه والدین واقعی کودک مشخص بوده و دارای مستندات سجلی اصیل باشند، در اجرای بند (ب) ماده 7 مصوبه مزبور توضیحات مربوطه در سند سجلی (پایگاه الکترونیکی اسناد) کودک یا نوجوان تحت سرپرستی درج و تصویر شناسنامه اصداری به اداره بهزیستی ارسال خواهد شد.
تصویب نامه هیات وزیران به شماره 49677/51194 ه مورخ 21/4/94
وزارت کشور - وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی - وزارت دادگستری
هیات وزیران در جلسه 1394/04/14 به پیشنهاد مشترک سازمان های ثبت احوال کشور و بهزیستی کشور و به استناد تبصره (3) ماده (22) قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست - مصوب 1392 - ٬ آییننامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
آییننامه اجرایی ماده (22) قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست
ماده1- در این آییننامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
الف - قانون: قانون حمایت ازکودکان ونوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست - مصوب 1392
ب - سرپرست منحصر: دختران و زنان بدون شوهری که حداقل دارای سی سال سن بوده و مطابق حکم قطعی دادگاه٬ سرپرستی کودک یا نوجوان دختر (اناث) بی سرپرست و بدسرپرست را پذیرفته و برعهده دارند.
پ - زوجین سرپرست: زن و شوهر بدون فرزند یا دارای فرزند که به حکم قطعی دادگاه٬ سرپرستی کودک یا نوجوان بی سرپرست یا بدسرپرست را پذیرفته و برعهده دارند.
ت - اداره ثبت احوال: اداره ثبت احوال محل سکونت زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر.
ث - دادگاه: دادگاه صادرکننده قرار یا حکم قطعی سرپرستی.
ماده2- اداره ثبت احوال مکلف است پس از ابلاغ حکم قطعی سرپرستی توسط دادگاه با اعلام و حضور زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر نسبت به اجرای حکم و صدور شناسنامه برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی اقدام نماید.
تبصره - انتخاب نام برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر خواهد بود.
ماده3- چنانچه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی دارای سند سجلی باشد٬ اداره ثبت احوال مکلف است درصورت مشخص بودن والدین واقعی وی٬ مراتب را در سند سجلی ثبت و یا حسب مورد مشخصات ناقص والدین را تکمیل و سپس مفاد حکم سرپرستی را برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی صادر نماید.
ماده4- چنانچه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی فاقد سند سجلی باشد٬ اداره ثبت احوال نسبت به تنظیم سند سجلی برابر مفاد حکم سرپرستی اقدام و شناسنامه با مشخصات زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر با درج توضیحات لازم صادر خواهد نمود. این سند حسب مورد باید به امضای زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر برسد.
ماده5- درمورد سرپرست منحصر٬ شناسنامه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با مشخصات کامل سجلی سرپرست منحصر و نام کوچک پدر فرضی به پیشنهاد سرپرست منحصر صادر خواهد شد.
ماده6- نام خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی حسب مورد همان نام خانوادگی سرپرست زوج یا سرپرست منحصر خواهد بود.
ماده7- اداره ثبت احوال مکلف است اقدامات ذیل را به عمل آورد:
الف - مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر و کودک یا نوجوان تحت سرپرستی ثبت نماید.
ب - درصورت مشخص شدن پدر و مادر واقعی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی٬ مفاد حکم قطعی دادگاه را در سند سجلی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی درج نماید.
ج - پس از صدور شناسنامه های زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر و کودک یا نوجوان تحت سرپرستی مراتب را ضمن ارسال تصاویر شناسنامه های صادره به اداره بهزیستی اعلام کند.
د - سوابق هویت و نسبت واقعی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی را حفظ نماید.
ماده8- کودک یا نوجوان تحت سرپرستی پس از رسیدن به هجده سالگی میتواند صدور شناسنامه جدیدی برای خود با درج نام والدین واقعی درصورت معلوم بودن٬ یا نام خانوادگی مورد نظر وی درصورت معلوم نبودن نام والدین واقعی از اداره ثبت احوال درخواست نماید.
ماده9- حکم فسخ قطعی سرپرستی از طریق دادگاه به اداره ثبت احوال و سازمان بهزیستی کشور ابلاغ میگردد. اداره ثبت احوال موظف است حکم صادره را در اسناد سجلی کودک یا نوجوان و شخص یا اشخاصی که سرپرستی را برعهده داشته اند اعمال و شناسنامه برای کودک یا نوجوان با مشخصات پدر و مادر واقعی و نام خانواگی پدر درصورت مشخص بودن و در غیر این صورت با نام کوچک والدین فرضی و نام خانوادگی بلامعارض صادر نماید.
معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی در دادخواست خود اعلام داشته اجرای ماده 22 قانون منوط به تصویب ایین نامه اجرایی بوده و در آن اشاره ای به درج توضیحات در شناسنامه نشده است و سازمان با بخشنامه داخلی نسبت به انجام این کار اقدام می کند.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل امور حقوقی و هماهنگی امور استانها به موجب لایحه شماره 295603/1403 مورخ 1403/03/06 به طور خلاصه توضیح داده است که:
طرف شکایت به عدم اشاره شاکی به قوانینی که این مقرره با آنها مخالف است پزداخته و آن را مخالف ماده 80 قانون دیوان عدالت اداری دانسته است.طرف شکایت اظهار داشته مقرره مورد اعتراض متکی به قانون بودهو هرگونه اصلاح آن میبایست همراه با اصلاح قانون حمایت از اطفال بد سرپرست و بی سرپرست باشد.ضمن آنکه این مقرره در حدود اختیار و جهت ابلاغ مراتب قانونی صادر شده است.
پرونده کلاسه ه- ت/ 0300061 با موضوع "ابطال بخشنامه شماره 63525/11/02 مورخ 1394/08/26 مدیرکل امور حقوقی و هماهنگی امور استان های وزارت کشور و تصویب نامه شماره 49677/ت51194 ه- مورخ 1394/04/21 هیات وزیران" در جلسه هیات تخصصی اداری و امور عمومی مطرح و به شرح آتی اتخاذ تصمیم گردید:
رای هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری
به موجب ماده 22 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب سال 1392 پس از صدور حکم قطعی سرپرستی، مفاد حکم از سوی دادگاه به اداره ثبت احوال و اداره بهزیستی مربوط ابلاغ میشود. اداره ثبت احوال مکلف است نام و نام خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و همچنین مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست یا زوجین سرپرست وارد کند. همچنین اداره ثبت احوال مکلف است شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست صادر و در قسمت توضیحات مفاد حکم سرپرستی و نام و نام خانوادگی والدین واقعی وی را در صورت مشخص بودن، قید نماید؛ مطابق تبصره 3 حکم مقرر در ماده 22 قانون یاد شده اجرای این ماده به موجب آییننامهای است که به وسیله سازمان ثبت احوال کشور و با همکاری سازمان تهیه میشود و ظرف سهماه پس از لازمالاجراء شدن این قانون به تصویب هیات وزیران میرسد؛ هیات وزیران آییننامه ماده 22 قانون مذکور را در سال 1394 تصویب کرده است که بر اساس بندهای «الف» و «ب» ماده 7 این آییننامه اداره ثبت احوال مکلف است مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر و کودک یا نوجوان تحت سرپرستی ثبت نماید و در صورت مشخص شدن پدر و مادر واقعی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی، مفاد حکم قطعی دادگاه را در سند سجلی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی درج نماید. به موجب ماده 3 این آییننامه چنانچه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی دارای سند سجلی باشد، اداره ثبت احوال مکلف است در صورت مشخص بودن والدین واقعی وی، مراتب را در سند سجلی ثبت و یا حسب مورد مشخصات ناقص والدین را تکمیل و سپس مفاد حکم سرپرستی را برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی صادر نماید و مطابق ماده 4 آییننامه یاد شده چنانچه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی فاقد سند سجلی باشد، اداره ثبت احوال نسبت به تنظیم سند سجلی برابر مفاد حکم سرپرستی اقدام و شناسنامه با مشخصات زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر با درج توضیحات لازم صادر خواهد نمود. با عنایت به مراتب مذکور نظر به اینکه مقررههای مورد شکایت در راستای حکم مقرر در ماده 22 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب سال 1392 به تصویب رسیده است در نتیجه و مستنداً به بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی 10/02/1402) و با اتفاق آراء هیات تخصصی اداری و امور عمومی رای به رد شکایت صادر میشود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیاتهای تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.
دکتر زین العابدین تقوی
رئیس هیات تخصصی اداری و امور عمومی