هیات تخصصی پژوهشی و فرهنگی
شماره پرونده: ه- ع/94/926 دادنامه: 316 تاریخ:25/12/95
شاکی: آقای بهزاد بدخش
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 17 و تبصره ذیل آن از دستورالعمل نحوه توزیع فارغ التحصیلان رشته های پزشکی سال 1391 از زمان تصویب
متن مقرره مورد شکایت: ماده 17: شرکت در امتحانات مقاطع فلوشیپ و فوق تخصص منوط به ارایه گواهی به روز از معاونت درمان دانشگاه مربوطه و به شرط اتمام خدمات قبل از شروع دوره های مذکور و تایید آن از سوی معاونت درمان وزارت متبوع میباشد. تبصره 1: شرکت در مقاطع تحصیلی بالاتر جهت مستخدمین رسمی دانشگاه های علوم پزشکی تابعه و وزارت بهداشت منوط به انجام خدمات به میزان برابر دوره تحصیل با احتساب ضریب منطقه در محل مورد تعهد میباشد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت (حسب مورد با تصریح به مغایرت با قانون یا شرع یا خروج از حدود اختیارات): وزارت متبوع در راستای مواد 7 و 8 قانون تحصیلات رایگان جوانان و اطفال ایرانی مبادرت به تهیه و ابلاغ دستورالعمل مورد نظر نموده است. حسب ماده 17 و تبصره آن شرکت در دوره فلوشیپ (فوق تخصص) و یا هر مقطع بالاتر را به انجام خدمت به میزان برابر دوره تحصیل با احتساب ضریب منطقه منوط نموده است. تحصیل در هر مقطع حق هر ایرانی است و سلب حق ممنوع و نیازمند تصریح قانونی است. شخص وزیر و دفتر وزارتی اختیار صدور چنین مصوبه ای را ندارند. ماده 2 آییننامه اجرایی تبصره ماده 7 لایحه قانونی اصلاح مواد 7 و 8 قانون تامین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی، ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر را مجاز دانسته است. طبق ماده 12 قانون خدمات پزشکان و پیراپزشکان، افراد بالاتر از 45 سال از انجام خدمات ضریب (کا) معاف شده اند و طبق ماده 59 قانون مدیریت خدمات کشوری، دستگاههای اجرایی مکلفند با رعایت این قانون و نظام آموزشی کشور برنامه های آموزشی کارمندان خود را تدوین کنند. دستورالعمل مورد اعتراض مخالف بیّن این قوانین و مقررات است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: موضوع شکایت مشمول اعتبار امر مختومه میباشد. وفق ماده یک قانون تشکیلات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برنامه ریزی برای فعالیت های مربوط به تربیت نیروی انسانی گروه پزشکی بر عهده وزارت متبوع است. بر اساس ماده یک قانون تشکیل شورای آموزش پزشکی و تخصصی، بررسی و تعیین احتیاجات نیروی انسانی لازم در رشته های پزشکی و... بر عهده شورای مذکور است. وزارت متبوع جهت پوشش مناطق محروم و نیازمند جامعه ناگزیر از اتخاذ سیاست است که مطابق آن متعهدین قبل از پایان تعهدات دوره تخصص، اجازه شرکت در آزمون فوق تخصصی را نداشته باشند. موضوع ممنوعیت شرکت در دوره فوق تخصص قبل از اتمام تعهدات دوره تخصص، از مصوبات شورای مذکور است که حسب اختیارات آن بوده است. تبصره 1 ماده 17 دستورالعمل توزیع فارغ التحصیلان رشته های پزشکی صرفاً جهت مساعدت و عدم تبعیض میان این گروه که ناشی از مصوبات هیات امنا است به تصویب رسیده است. این وزارتخانه ممنوعیتی برای ادامه تحصیل قائل نگردیده است تعهدات موضوع قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان تعهداتی قانونی و متفاوت از دوره دستیاری میباشد ماده 12 قانون مذکور صرفاً ناظر به خدمات موضوع قانون مربوطه بوده و ارتباطی به تعهدات دوره تخصص ندارد.
نظریه تهیه کننده گزارش: منوط کردن اجازه ادامه تحصیل افراد به ارائه تعهد خاص به یک دستگاه، به موجب مفاد ماده 8 اصلاحی قانون تامین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی، صرفاً در حدی که به منتفی نشدن حکم ماده 7 و امکان ادامه تحصیل بر اساس این ماده (تعهد به ایران و عدم نیاز به تعهد به یک دستگاه خاص) نیانجامد، دارای وجاهت قانونی است. از آنجایی که مفاد ماده 17 و تبصره آن مغایر این استدلال و در نتیجه مغایر با ماده 7 پیش گفته میباشد خلاف قانون و قابل ابطال میباشد. تهیه کننده گزارش: رفیعی
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت مطروحه مبنی بر درخواست ابطال ماده هفده دستورالعمل نحوه توزیع فارغ التحصیلان رشته های تخصصی پزشکی در سال 1391 مبنی بر ممنوعیت شرکت در امتحانات مقاطع فلوشیپ و فوق تخصص قبل از اتمام دوران تعهد و نیز لزوم ارائه گواهی به روز از سوی معاونت درمان دانشگاه هم چنین مقید نمودن شرکت کارکنان رسمی دانشگاه های علوم پزشکی به انجام تعهد به میزان سه برابر خدمت از این جهت که اولاً: خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب میباشد. ثانیاً: طبق ماده 2 آییننامه اجرایی تبصره ماده 7 موضوع لایحه قانونی اصلاح مواد 7 و 8 قانون تامین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب سال 1358 ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر مجاز اعلام شده است. در ماده 12 قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان افراد بالاتر از 45 سال از انجام خدمت ضریبK معاف شده اند. دیگر اینکه در ماده 59 قانون مدیریت به بحث لزوم آموزش کارکنان از سوی دستگاههای اجرایی اشاره و تاکید شده است و بند «و» تبصره مورد اعتراض مغایر مقررات موصوف است و با توجه به اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه بند مورد شکایت بر اساس تجویز شصت و پنجمین جلسه شورای آموزش پزشکی و تخصصی اصدار یافته و بر اساس بند 4 ذیل ماده یک قانون تشکیل شورای پزشکی و تخصصی و جزء ج ذیل آن بند، شورای مذکور واجد اختیار وضع مقرره در این بخش بوده است بند 6 ذیل ماده یک قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت نیز موید همین معنی است از طرفی چون محصلان دوره های فوق تخصص و فلوشیپ برای ارائه خدمت در حوزه سلامت در واحدهای تابعه دانشگاه های علوم پزشکی گزینش و تربیت میشوند مشمول ماده 8 قانون اصلاح قانون تامین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی میباشند که اخذ تعهد در این ماده قانونی تجویز شده است و ماده 12 قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان مربوط به خدمات قانونی دوره عمومی پزشکی و پیراپزشکی است و ناظر به دوره های فوق تخصصی نمیباشد. بنابراین در مجموع مورد شکایت مغایر قانون و خارج از حدود اختیار مرجع صدور نمیباشد، لذا با استناد به بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف مهلت 20 روز پس از صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده تن از قضات قابل اعتراض میباشد.
ذبیح اله واحدی- رئیس هیات تخصصی پژوهشی و فرهنگی دیوان عدالت اداری