شماره دادنامه: 140431390000157143
تاریخ دادنامه: 1404/01/26
شماره پرونده: 0208034
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: شرکت مبارک سحر کویر- آقای محمدحسین گلشن
طرف شکایت: گمرک جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 1401/1492603 مورخ 1401/10/11 مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران
گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی تقاضای ابطال بخشنامه شماره 1401/1492603 مورخ 1401/10/11 مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران را مطرح کرده اند و در جهت تبیین خواسته خود اعلام نموده‌اند که:
" با توجه به این که واردکنندگان اقلام موضوع بخشنامه به واردات و ترخیص و فروش این اقلام براساس ارزش افزوده یک درصد اقدام کرده‌اند، بنابراین بخشنامه مورد شکایت که متضمن مطالبه مابه‌التفاوت هشت درصدی ارزش افزوده پس از ترخیص کالا و فروش آن توسط واردکننده است، با قاعده فقهی لاضرر و لاضرار فی الاسلام و قاعده تسلیط و حفظ حرمت مالکیت مشروع افراد مغایرت دارد و تقاضای ابطال آن صرفاً از جنبه خلاف شرع بودن مطرح می‌گردد."
متن بخشنامه مورد شکایت به شرح زیر است:
" بخشنامه شماره 1401/1492603 مورخ 1401/10/11 مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران
" بخشنامه های گمرکات اجرایی
پیرو بخشنامه های 365/1400/1822357- 1400/12/28، 67/1401/322172- 1401/03/10، 87/1401/412753- 1401/03/28 و 110/1401/494330- 1401/04/12 در خصوص کاهش نرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده واردات گندم، برنج، دانه‌های روغنی، انواع روغن خام، حبوبات شامل عدس، نخود، لوبیا و ماش، قند، شکر، گوشت مرغ، گوشت قرمز و چای از نه درصد به یک درصد، به پیوست تصویر نامه شماره 80207/500/1401- 1401/09/29 معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در خصوص کالاهای مشمول دانه‌های روغنی و روغن خام جهت اقدام لازم با رعایت کامل سایر مقررات ارسال می‌گردد.
شایسته است دستور فرمایید ردیف های تعرفه فصل 12 (دانه‌های روغنی) و ردیف های تعرفه فصل 15 (انواع روغن خام) مندرج در فهرست ضمیمه بخشنامه شماره 322172/1401/67- 1401/03/10 و 494330/1401/110- 1401/04/12 کان لم یکن تلقی و صرفاً کالاهای به شرح جدول ذیل به عنوان دانه‌های روغنی و روغن خام جهت شمول کاهش مالیات بر ارزش افزوده به نرخ یک درصد تلقی می‌گردد.
ردیف - نوع کالا - ردیف تعرفه
1 - دانه سویا - 12019010، 12019090
2 - دانه کلزا - 12059010، 12051090، 12051020، 12059090
3- دانه گلرنگ - 12076090
4 - روغن خام سویا - 15071000
5 - روغن خام آفتاب گردان - 15121100
6 - روغن خام کلزا - 15141100
7 - روغن پالم RBD - 15119010
ضمناً دستور فرمایید در خصوص سایر موارد که دانه‌های روغنی و روغن خام به استناد بخشنامه فوق الذکر با نرخ کمتر ترخیص گردیده‌اند سریعاً نسبت به بررسی و صدور مطالبه نامه کسر دریافتی با رعایت سایر مقررات اقدام لازم معمول نمایند. همچنین کسر دریافتی مالیات بر ارزش افزوده مشمول مرور زمان موضوع ماده (135) قانون امور گمرکی نمی‌باشد. شایان ذکر است چنانچه کالاهای مزبور قبل از صدور این بخشنامه به گمرک اظهار یا ترخیص شده باشند، مابه‌التفاوت حقوق ورودی مشمول جریمه موضوع ماده (108) قانون امور گمرکی نخواهد بود.- مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران"
پیشتر از این مقرره مورد اعتراض از حیث مغایرت با قانون و خروج از حدود اختیارات در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح شده بود و هیات عمومی دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره 140231390001736088 مورخ 1402/07/08 رای بر عدم ابطال صادر کرده بود.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/01/26 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
قایم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 102/43601 مورخ 1403/07/08 در رابطه با جنبه شرعی مقرره مورد شکایت اعلام کرده است که: «اطلاق مصوبه از جهت شمول نسبت به مواردی که قبل از صدور بخشنامه مذکور به نحو قانونی وارد و ترخیص شده است، خلاف شرع است و در صورتی‌که اعمال نرخ جدید موجب ورود خسارت شده است، ضمان برعهده کسانی است که این اشتباه مستند به آنان است.» بنابراین در اجرای حکم مقرر در ماده 87 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 مبنی بر لزوم تبعیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری از نظر فقهای شورای نگهبان در خصوص جنبه شرعی مقررات اجرایی بخشنامه شماره 1401/1492603 مورخ 1401/10/11 مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران خلاف شرع است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 بطلان آن از تاریخ صدور اعلام می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری