انتقال حق تولیت موقوفه به وراث

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/08/17

پیام: متولی، صرفا نماینده موقوفه -که خود دارای شخصیت حقوقی است- می‌باشد؛ بنابراین با فوت متولی، حقوق وی به وراث حین الفوتش منتقل نمی شود، مگر آنکه در وقف نامه به صراحت به این امر اشاره شده باشد.

در خصوص دعوی آقای ج. د. فرزند م. به وکالت از 1 - س. الف.ط. فرزند س. 2 - م. الف.ز. فرزند م. 3 - س. ش. فرزند س. 4 - م. ح. فرزند ح. 5 - م. خ.ن. فرزند م. 6 - ع.الف. فرزند م. 7 - س. ط. فرزند س. به طرفیت 1 - اداره اوقاف و امور خیریه....تهران 2 - حسینیه...مقیم تهران 3 - ع. ف. به خواسته صدور حکم مبنی بر تولیت اشتراکی برای هر یک از خواهان‌ها به منظور تولیت و اداره موقوفه عام حسینیه... مقیم مرکز و موسسات وابسته به آن طبق مندرجات وقف نامه شماره 71227 مورخ 59/9/23 دفترخانه...تهران به شرح متن دادخواست مستندا به مدارک پیوست که پس از طی تشریفات و ضوابط قانونی پرونده امر به این شعبه ارجاع و سپس به کلاسه فوق به ثبت رسیده است اولا راجع به خواهان ردیف اول هرچند به استناد مدارک منضم پرونده گویای فوت مشارالیه می‌باشد لیکن از آنجایی که نامبرده درخواست صدور حکم تولیت اشتراکی داشته است و از طرفی متولی بنا به صراحت مقررات ماده 3 از قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه که می گوید... هر موقوفه ای دارای شخصیت حقوقی است که متولی یا سازمان اوقاف حسب مورد نماینده به حساب می آیند در نتیجه همانطوریکه در نص قانون اخیرالبیان به آن اشاره شد متولی صرفا در مقام نماینده موقوفه به عنوان شخصیت حقوقی بشمار می آید و لا غیر در نتیجه آنچه که از مفهوم و مدلول مطالب فوق استنباط و استدراک می‌گردد اینکه با فوت متقاضی تولیت حقوقی وی علی القاعده به وراث حین الفوتش تعلق نخواهد گرفت مگر اینکه در وقف نامه بالصراحه به آن اشاره شده باشد در نتیجه آنچه که محرز و مسلم است اینکه با فوت خواهان ردیف اول موضوع از مصادیق مقررات ماده 105 از قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی نبوده و نمی‌باشد از طرفی در خصوص خوانده ردیف اول با التفات به قانون اخیرالبیان اداره اوقاف هم نماینده موقوفه به حساب می آید در نتیجه دعوی اقامه شده توجهی به مشارالیه نداشته و ندارد لذا مستندا به شق 4 از ماده 84 ناظر به 89 از قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی قرار رد دعوی خواهان را (صرفا نسبت به خوانده ردیف اول) صادر و اعلام می‌نماید و اما در ماهیت دعوی اقامه شده صرفنظر از اینکه این دادگاه مسبوقا راجع به خواسته خواهان فوق به شرح دادنامه شماره --- - 91/4/26 در ماهیت اظهار نظر می‌نماید لیکن مرجع تجدیدنظر برابر دادنامه شماره --- مورخ 92/2/22 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران بنا به دلایلی غیر مرتبط مبادرت به نقض رای بدوی و مآلا صدور قرار عدم استماع دعوی خواهان‌ها می‌نماید مع الوصف نظر به اینکه مطابق مفاد و مضمون وقفنامه با مشخصات صدرالذکر واقفین محترم پلاکهای درج شده در وقفنامه را در راستای صیغه وقف جهت احداث مسجد در حسینیه...، درمانگاه خیریه و کتابخانه عمومی و تالار و رواق مخصوص جهت ایراد خطابه های مذهبی و سخنرانیهای علمی و نشر تعالیم دینی و تشریح اهداف مقدس دین مبین اسلام و ترویج مذهب جعفری اثنی عشری و چاپ و نشر کتب علمی و دینی و جراید و مجلات مذهبی بر اساس قرآن و عترت و انعقاد مجالس جشن موالید چهارده معصوم (ع) بخصوص بزرگداشت میلادهای فرخنده حضرت اما م. مجتبی (ع) و حضرت اباعبدالله الحسین و حضرت حجت ابن الحسن المهدی (عج) مورد وقف قرار می دهند از طرفی در متن وقفنامه آمده است که مجموع آقایان متولیان یازده نفر می‌باشند... هم چنین هر یک از آقایان متولیان نامبرده می‌توانند متولی بعد از خود را معرفی نمایند به علاوه اگر بعضی از متولیان جانشین خود را بهر علتی معین نکردند در این صورت هیات متولیان باقیمانده مجتمعا می‌توانند شخصی را که از هر جهت واجد شرایط می‌باشد به جای وی تعیین نماید از طرفی هر یک از متولیان در صورت فوت یا استعفاء یا غیبت مکرر در جلسات و تابعیت از مواد مذکور در وقفنامه تولیت وی خود به خود سلب و نامبرده معزول گردیده و هیات متولیان با تشکیل جلسه فوق العاده شخص دیگری را که واجدالشرایط باشد به جای وی تعیین خواهند کرد و اما در پاسخ به لایحه تقدیمی خوانده ردیف سوم آقای ع. ف. صادر ثبت شده به شماره 3368 - 92/9/17 در ایراد به سمت احد از خواهان‌ها به نام اکبر الف.ز. که حسب وصیت نامه عادی مورخ 75/3/14 تعرفه شده از موصی (یعنی آقای خ. ش.) می‌باشد چه آنکه مشارالیه مدعیست پذیرش سمت شخص اخیر ملازمه با تنفیذ وصیت نامه مذکور دارد و این در حالیست که اولا وصیت نامه یاد شده در زمره وصیت نامه های عهدی است نه تملیکی... وصیت عهدی عبارت است از اینکه شخصی یک یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مامور نماید (مستفاد از ماده 826 ) از قانون مدنی از طرفی تنفیذ وصیت نامه ناظر به وصیت تملیکی است... وصیت به زیاده بر ثلث ترکه نافذ نیست مگر با اجازه وراث و اگر بعض از ورثه اجازه کند فقط نسبت به سهم او نافذ است (توجها به ماده 843 از قانون اخیرالبیان) که از این حیث دادگاه ایراد خوانده مذکور را نافذ تشخیص نداده در نتیجه به رد آن اظهارنظر می‌نماید و اما راجع به ایراد ثانی که مدعیست آقای س. ط. که در جلسه ای به عنوان احد از متولیان تعیین و منصوب می‌گردد که اینجانب در آن جلسه حضور نداشته در ادامه از قرینه لفظی ایراد به عمل آمده چنین مستفاد می‌گردد که شخص اخیر جهت تولیت مورد نظر و تایید مشارالیه نبوده و نیست که با رجوع به صفحات 11 و 12 از وقف نامه استنادی عینا چنین آمده است... اگر بعضی از متولیان جانشین خود را بهر علت و جهتی معین نکردند در این صورت هیات متولیان باقیمانده مجتمعا می‌توانند شخصی را که از هر جهت واجد شرایط می‌باشد به جای وی تعیین نمایند... بنابراین آنچه که از مرعی و منظر دادگاه از عبارت منتسب به واقفین جهت تعیین متولی متبادر به ذهن می‌گردد اینکه اجماع متولیان شرط لزوم جهت تعرفه و اعلان متولی اشتراکی از جانب آن دسته از متولیانی است که جانشین خود را معرفی ننموده‌اند بنابراین از آنجایی که آقای ط. به عنوان احد از خواهان‌ها تعرفه شده از سوی خوانده ردیف سوم نبوده و نیست در نتیجه از منظر دادگاه واجد سمت تولیت نبوده و نیست در نتیجه ضمن پذیرش ایراد قانونی به عمل آمده از سوی خوانده اخیرالذکر دعوی آقای س. ط. را مطابق قانون مدنی، قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و خاصه وقف نامه استنادی صدرالذکر تشخیص نداده و مآلا به صدور قرار رد آن اظهارنظر می‌نماید لیکن راجع به سایر خواهان‌ها دادگاه ضمن پذیرش دعوی به عمل آمده و مستندا به ماده 75 از قانون مدنی و 4 از قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه حکم به تولیت اشتراکی خواهان های فوق نسبت به اداره موقوفه عام حسینیه...مقیم مرکز و موسسات وابسته به آن طبق وقف نامه شماره 71227 - 59/9/23 دفترخانه...تهران صادر و اعلام می‌نماید و اما راجع به دادخواست آقای ع. ف. فرزند غ. با وکالت ش.ص. به طرفیت 1 - اداره اوقاف و امور خیریه... تهران 2 - س. الف.ط. 3 - م. الف. 4 - م. ح. 5 - س. ش. با وکالت 1 - الف. پ. 2 - ج. م. 6 - م. خ.ن. 7 - ح. حسینیه...مقیم مرکز به خواسته دعوی تقابل مبنی بر صدور حکم دائر بر ممنوع المداخله نمودن خواندگان از اداره موقوفه حسینیه کربلائیهای مقیم مرکز مرتبط با پرونده کلاسه --- مطروحه در شعبه --- دادگاه حقوقی تهران ؛ اساسا صرفنظر از اینکه در ماهیت امر دعوی اقامه شده نفیا یا اثباتا وفق موازین و مقررات شرعی و قانونی تشخیص می‌گردد یا خیر آنچه که شایان ذکر است اینکه با فرض پذیرش دعوی خواهان تقابل خواسته ممنوع المداخله نمودن در امر موقوفه مطابق موازین از آثار و نتایج مستقیم حکم تولیت است و این در حالیست که تاکنون جهت خواندگان حکم تولیتی مسبوقا صادر و اعلام نشده است از طرفی پذیرش خواسته خواهان‌ها اصلی مبنی بر نصب تولیت اشتراکی مادامیکه مراحل قانونی خود را جهت قطعیت رای طی ننموده باشد به طور حتم و یقین متضمن فراهم گردیدن موجبات رسیدگی به خواسته تقابل نبوده و نمی‌باشد... موقوفاتی که متولی آنها عزل یا فوت می‌شود تا تشخیص متولی بعدی و موقوفاتی که متولی آنها ممنوع المداخله می‌شود تا رفع ممنوعیت یا ضم امین در حکم موقوفات بدون متولی است (مستفاد از تبصره 1 ماده 4 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه) بنابراین همانطوریکه از نص قانون اخیرالبیان مستفاد می‌گردد اینکه با فرض پذیرش خواسته خواهان تقابل (مبنی بر ممنوع المداخله گردیدن در امور موقوفه) بلاشک ملازمه با احراز و اثبات تولیت اشخاصی دارد که در مانحن فیه و با مداقه در پرونده امر ملاحظه می‌گردد خواندگان تقابل و خواهان‌های اصلی تاکنون توفیقی جهت اخذ حکم تولیت قطعی از مراجع صالح حاصل ننموده‌اند هر چند حسب دادنامه فوق حکم به تولیت خواهان‌های اصلی صادر و اعلام شده است لیکن مطلب حائز اهمیت اینکه رای مذکور می‌بایست مراحل قطعیت خود را طی نماید و لاغیر لهذا با وصف مراتب فوق دادگاه دعوی خواهان تقابل را با التفات به مراتب فوق الذکر مطابق با موازین تشخیص نداده در نتیجه به صدور قرار رد آن اظهارنظر می‌نماید.رای صادره ظرف بیست روز قابل تجدیدنظر می‌باشد.

رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهرانسیدسعید میردیلمی

در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای س. ط. با وکالت آقای درویش به طرفیت تجدیدنظرخواندگان نسبت به دادنامه شماره --- / 94 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی تهران که به موجب آن قرار رد دعوی خواهان بدوی به شرح دادنامه تجدیدنظرخواسته صادرگردیده است نظر به اینکه به شرح صورتجلسه مورخه 90/10/4 هیات متولیان حسینیه... مقیم مرکز آقای س. ط. به لحاظ اینکه آقای ع. الف. (که از ناحیه مرحوم ح. الف. که وفق وقفنامه شماره 71227 متولی منصوص بوده تعیین گردیده است)درخارج از کشور بوده ودرجلسات شرکت نداشته است تعیین گردیده لذا دادگاه به لحاظ اینکه آقای ع. الف. نیز به عنوان احد از متولیان حسینیه...طرف دعوی واقع نگردیده است دادگاه نتیجتا دادنامه تجدیدنظرخواسته را در حیطه تجدیدنظرخواهی به عمل آمده وارد ندانسته همچنین دادگاه با عنایت به اینکه تجدیدنظرخواهی آقای ع. ف. به طرفیت تجدیدنظرخواندگان نسبت به آن قسمت از دادنامه شماره --- صادره از شعبه --- دادگاه عمومی تهران که به موجب آن ضمن صدور قرار رد دعوی تقابل حکم به تولیت اشتراکی خواهان‌های بدوی (به جز آقای س. ط.)نسبت به اداره موقوفه عام حسینیه....مقیم مرکز به شرح دادنامه تجدیدنظرخواسته صادر گردیده است را وارد ندانسته اعتراض معترضین موصوف را منطبق بر بندهای ج و ه ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی ندانسته در نتیجه مستندا به ماده 353 و 358 همان قانون ضمن رد تجدیدنظرخواهی های به عمل آمده دادنامه تجدیدنظرخواسته را تائید می‌نماید.این رای قطعی است.

شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران - رئیس و مستشار

‌سید ابوالفضل حجازی فر - سیدمحسن قاضی