ارتباط طلاق به استناد عسر و حرج و شروط ضمن عقد نکاح

خلاصه جریان پرونده:

در تاریخ 1400/05/19 خانم ف. چ. دادخواستی به خواسته طلاق به طرفیت همسرش اقای ا. م. ن. به استناد بندهای 3 و 10 شروط ضمن عقد سند ازدواج تقدیم داشت و حسب الارجاع در شعبه *ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. خواهان در جلسه مقرر 1400/06/01 رسیدگی اظهار داشت در سال 1394 به عقد دائم خوانده درامده است.ولی علی رغم بدرفتاری های زوج، در طول این مدت توان باروری هم نداشته و تقاضای رسیدگی دارم. در *پرونده داریم و خواستار صدور حکم به الزام زوج به طلاق وفق بندهای 3 و 10 عقدنامه می باشم. در ضمن همسرم بیماری صعب العلاج ندارند و فقط مبنی بر بند 10 توان باروری ندارد. حاضرم در ازای طلاق 30 عدد سکه بهار ازادی را بذل نمایم. به تاریخ 1400/06/01 قرار ارجاع بداوری صادر می‌شود. و زوج و زوجه هم به پزشکی قانونی معرفی می‌گردد. داوران منتخب هر یک نظر خود را دایر بر عدم امکان سازش برای ادامه زندگی مشترک اعلام کرده اند خوانده در جلسه 1400/09/29 رسیدگی اظهار داشت که بنده حاضر به سازش نیستم و در صورت بذل تمام حقوق مالی اش حاضر به طلاق زوجه هستم و علت اینکه به پزشکی قانونی نرفتم چون توان مالی نداشتم. سرانجام دادگاه به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/10/27 (صادره از شعبه *) با توجه به عدم توفیق داوران در ایجاد صلح و سازش بین طرفین، عدم تاثیر مرکز مشاوره و مساعی دادگاه در برقراری صلح بین زوجین و عدم موافقت زوج برای اعزام و معرفی خود به پزشکی قانونی جهت تست و آزمایش های لازم توان باروری، اظهارات زوجه مبنی بر اینکه زوج توان باروری نداشته و بعد از مدت 6 سال از ازدواج بچه دار شده اند. دادگاه ادعای خواهان (زوجه) را محرز دانسته و ادامه زندگی مشترک را موجب عسر و حرج شدید و غیرقابل تحمل برای زوجه تشخیص داده و به لحاظ احراز تحقق شروط ضمن العقد استنادی زوجه (خواهان) و وکالت بلاعزل اعطایی به زوجه و مستندا به مواد 1133٫1134 و … مواد 12٫26٫27 و … قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و قاعده لاضرر حکم به الزام زوج به طلاق زوجه با لحاظ حقوق مالی زوجه ناشی از زوجیت صادر و اعلام نموده است. خانم م. ا. به وکالت از اقای ا. م. ن. (زوج خوانده) تجدیدنظرخواهی شده است.و بدین منظور پرونده به شعبه *ارجاع و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و به موجب دادنامه شماره *مورخ 1400/12/07 دادنامه تجدیدنظرخواسته عینا تایید شده است. رای مرقوم توسط خانم م. د. به وکالت از زوج فرجام خواه، مورد اعتراض فرجامی قرار گرفته و پس از ثبت، تبادل لایحه دفاعیه به دیوانعالی کشور ارسال شده است.که جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع که در نوبت رسیدگی هیا ت شعبه به موضوع رسیدگی وطی دادنامه شماره */2/1401به شرح زیر انشای رای نموده است.

فرجام خواهی وکیل فرجام خواه اقای ا. م. ن. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1400/12/07 شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ 1400/10/27 اصداری از شعبه *که به موجب ان به لحاظ احراز عسر و حرج زوجه در ادامه زندگی مشترک حکم بر الزام زوج (فرجام خواه) به مطلقه نمودن زوجه (فرجام خوانده) صادر گردیده است. با توجه به جامع اوراق پرونده مالا وارد بوده و دادنامه فرجام خواسته به علت نقص تحقیق قابلیت ابرام ندارد. زیرا، زوجه فرجام خوانده به شرح دادخواست اولیه و توضیحات بعدی در جلسه اول دادرسی به ادعای اینکه شوهرش توان باروری نداشته و طبق اظهار پزشک مربوطه به روش طبیعی قادر به بچه دارشدن نمی‌باشد. و بهمین علت نیز علیرغم گذشت حدود 6 سال از زندگی مشترک هنوز صاحب فرزند نشده اند و ادامه زندگی مشترک در چنین وضعیتی مقدور نمی‌باشد.، با استناد به بند 10 از شروط ضمن العقد مندرج در سند نکاحیه الزام زوج (فرجام خواه) را به طلاق خویش خواستار گردیده و دادگاه محترم بدوی به موجب دادنامه اصداری به لحاظ اینکه زوج جهت بررسی موضوع و چگونگی قدرت باروری او به پزشکی قانونی معرفی گردیده، لیکن حاضر به مراجعه به پزشکی قانونی نشده و در خصوص مورد همکاری لازم به عمل نیاورده، لذا این امر را قرینه بر صحت ادعای زوجه تلقی و بر این اساس ادامه زندگی مشترک را برای زوجه غیرقابل تحمل و موجب عسر و حرج وی تشخیص و حکم بر الزام زوج به طلاق زوجه صادر نموده است. از انجاییکه وکیل زوج در مقام تجدیدنظرخواهی نسبت به دادنامه صادره از دادگاه بدوی به شرح دادخواست تقدیمی ضمن اعلام امادگی موکل خود به مراجعه به پزشکی قانونی جهت انجام آزمایشات لازم و بررسی موضوع، ادعا نموده که زوج مشکل باروری نداشته و صاحب فرزند نشدن زوجین ناشی از عوارض جسمی و مشکلات زنانگی خود زوجه بوده و بدین لحاظ معرفی زوجین به پزشکی قانونی جهت تشخیص قدرت باروری انان را خواستار گردیده است.و جهت روشن شدن و موضوع و تشخیص چگونگی قدرت باروری هر یک از زوجین از سوی پزشکی قانونی ضرورت قانونی داشته و در مقدرات دعوی مطروحه موثر خواهد بود. لذا اقتضا داشته که دادگاه محترم هر یک از زوجین را به پزشکی قانونی معرفی تا با انجام معاینات و آزمایشات و اقدامات پزشکی لازم صریحا اعلام دارند که اولا- ایا زوجه دارای قدرت بارداری می‌باشد. یا خیر و ثانیا - ایا زوج دارای قدرت باروری و صاحب فرزند شدن به روش طبیعی را دارد. یا خیر. ثالثا- در صورتی که زوجین هر دو قدرت باروری را داشته باشند علت اینکه تاکنون با وصف گذشت حدود 6 سال از زندگی مشترک انان، صاحب فرزند نشده اند چیست و این علت منتسب به کدامیک از انان خواهد بود. انگاه پس از انجام اقدام مذکور و وصول نظریه پزشکی قانونی سرانجام بر اساس نتیجه محصله نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. بنابراین دادنامه فرجام خواسته در وضعیت فعلی به علت نقص تحقیق قابلیت ابرام نداشته، لهذا مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون ایین دادرسی مدنی ضمن نقض ان رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادرکننده رای منقوض ارجاع میگردد. تا پس از تکمیل تحقیق به شرح مرقوم در فوق نسبت به صدور رای شایسته اقدام نماید. پس از عودت پرونده به مرجع قضایی مربوط، شعبه صادرکننده رای منقوض با توجه به نواقص و اشکالات اعلامی و اشعاری توسط این شعبه دیوان عالی اقداماتی لازم بخصوص معرفی زوجین به پزشکی قانونی مبذول و پس از اخذ پاسخ از مرجع تخصصی مرقوم ختم دادرسی را اعلام و به موجب دادنامه شماره *مورخ 1401/07/24 با توجه به استعلام به عمل امده از پزشکی قانونی که متعاقب معرفی اخیر زوجین بان مرکز و بررسی و معاینه مجدد انان پاسخ و اعلام نظر نموده و بر اساس نظریه مرقوم زوجه دارای قدرت باروری بوده ولی زوج اقای ا. م. ن. به طور طبیعی توانایی باروری نداشته ولی احتمال باروری به روش های مصنوعی را متصور دانسته و به موجب پاسخ و جوابیه پزشکی قانونی به شرح فوق عسر و حرج زوجه ثابت می‌باشد. و لذا به استناد ماده 358 قانون ایین دادرسی مدنی با مردود دانستن تجدیدنظر زوج تجدیدنظرخواه، دادنامه بدوی را تایید نموده اند. اقای ا. م. ن. با وکالت خانم م. د. نسبت به دادنامه اصداری به شرح فوق اعتراض و تقاضای فرجام خواهی می نمایند که پس از جری تشریفات مربوط، پرونده به این شعبه ارجاع گردیده که دادخواست فرجامی و لایحه دفاعی در موقع شور قرائت خواهد شد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. ح. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

فرجام خواهی اقای ا. م. ن. با وکالت خانم م. د. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1401/07/24 شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ 1400/10/27 شعبه *که به موجب ان به لحاظ احراز تحقق شرط (بند دهم) از شروط ضمن العقد نکاح و عسر و حرج زوجه ناشی از ایجاد و تحقق ان (ناباروری زوج به نحو طبیعی) حکم به الزام زوج به طلاق زوجه صادر شده است، با توجه و امعان نظر به جامع اوراق و مطاوی پرونده وارد و موجه نبوده و توجیه قانونی ندارد. زیرا، با توجه به دادخواست تقدیمی توسط زوجه فرجام خوانده و دفاعیات زوجه فرجام خواه و نظریه پزشکی قانونی که به صورت صریح و قطعی زوج موصوف را به صورت طبیعی غیر بارور دانسته و با گذشت بیش از 6 سال زوجین به طریق طبیعی فرزند دار نشده اند و توجها به اینکه زوجه فرزند دار نشدن خود را ناشی از عدم توانایی زوج دانسته و این معنا و ادعا توسط پزشکی قانونی هم تایید شده است.و بنابراین تحقق شرط (بند دهم) موضوع سند نکاحیه محرز گردیده است.و ادعای زوجه با عنایت به مراتب اشعاری ثابت می‌باشد. و لذا ضمن رد اعتراض و فرجام خواهی وکیل زوج فرجام خواه به دلیل عدم مستند بودن به هر گونه ادله ی لازم و قابل توجه و محکمه پسند، دادنامه فرجام خواسته را که مفادا مطابق محتویات پرونده و موازین و موافق اصول و قواعد دادرسی و با اشاره مکفی (کافی) بودن موضوع ناباروری زوج برای اثبات عسر و حرج زوجه صادر گردیده صحیح و صایب بوده و لذا به استناد مواد 370 و 396 قانون مدنی ابرام می‌گردد.

رئیس شعبه *: ح. ع.

مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م.