اثر عسر و حرج زوجه در نکاح منقطع

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/10/26
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: گسیختن رابطه زوجیت در نتیجه احراز عسر و حرج زوجه در زندگی مشترک، ناظر به عقد نکاح قطع نظر از نوع آن است. بنابراین در نکاح منقطع نیز با احراز عسر و حرج زوجه، حکم الزام زوج به بذل مدت باقیمانده از نکاح صادر می‌شود.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/10/26

خلاصه جریان پرونده

خانم پ.ن. ح.گ. فرزند علی به طرفیت آقای ر. خ. فرزند الف. به خواسته الزام خوانده به بذل مدت عقد موقت بدلیل عسرو حرج زوجه دادخواستی در تاریخ 94/1/274 تقدیم که به شعبه دوازده دادگاه حقوقی ارومیه ارجاع شده است و خواهان در شرح خواسته مرقوم نموده به موجب سند ازدواج انقطاعی شماره 217 در تاریخ 93/3/4 با خوانده به صورت موقت عقد نمودم فرزندی نداریم ایشان در همان اوائل بنده را ترک نموده و در منزل پدری می باشم طبق استشهادیه محلی پیوستی چندین مرتبه ریش سفیدان با آگاهی از مشکلات به خوانده مراجعه کرده ولی خوانده اظهار داشته می خواهد مرا مورد آزار و اذیت قراردهد و قصد زندگی ندارد و قبلا ازدواج دائم کرده بودیم که متارکه نمودم لذا با توجه به اینکه دختری 18 ساله و جوان هستم واز جنبه های مختلف در عسر و حرج قراردارم و مدت عقد 22 ساله است و با این شرایط روحیه خود را از دست داده ام تقاضای رسیدگی و الزام خوانده به بذل مدت را دارم. خوانده مورخ 94/2/3 طی اظهارنامه ای خطاب به خواهان مرقوم نموده شما طبق سند نکاحیه عادی شماره 217 به صورت موقت و به مدت 22 سال زن و شوهر شرعی و قانونی هم هستیم اما شما از بدو شروع بنای ناسازگاری گذاشته و اینجانب را ترک نموده اید همچنان که مستحضرید طبق اظهارنامه قبل شماره 4964 مورخ 93/9/20 به شما ابلاغ گردیده توجهی نکردید و تمکین ننمودید این بار نیز برای بار دوم مستندا به ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی درخواست می نمایم درحد متعارف ومتناسب با انقضای عقد موقت تمکین نمائید مقتضی است هر پاسخی دارید مرقوم فرمایند. برگ ثانی اظهارنامه به صورت قانونی وطبق ماده 70 ابلاغ شده است. ص 16 باز نامبرده مورخ 93/9/18 اظهارنامه ای ارسال که مورخ 93/9/20 به مخاطب ابلاغ شده است ولی پاسخی نداده است ص 17 . همچنین خوانده طی لایحه ای که به دادگاه ارسال داشته تحت هیچ شرایطی حاضر به بذل مدت نیستم و عسرو حرجی برای زوجه قائل نیستم وکسی هم واسطه نبوده برای حل مشکل ومطالبی که خواهان عنوان نموده کاملا تلقینی است من همسرم را دوست دارم من هرگز او را اذیت و آزار نکردم و خواهان به فکر مادیات است. دادگاه باتشکیل جلسه در تاریخ 94/2/24 به شرح برگهای 21 و 22 شهادت دو نفر از شهود خواهان را استماع و لکن خواهان و خوانده حضور نداشته اند ولکن خوانده لایحه ای تقدیم دادگاه نموده است دادگاه به موجب تصمیم مورخ 94/2/27 انشاء رای نموده است.در خصوص دادخواست خانم پ.ن. ح.گ. فرزند علی به طرفیت آقای ر. خ. فرزند الف. به خواسته صدور حکم بر الزام خوانده به بذل مدت عقد متعه 22 ساله به دلیل عارض شدن عسرو حرج برای زوجه، دادگاه با توجه به اظهارات و مفاد عقد نامه پیوستی وجود علقه زوجیت موقت 22 ساله بین طرفین را محرز و مسلم می داند، طرفین قبلا زن و شوهر دائمی بوده اند، در قالب طلاق توافقی زوجه با بذل کل حق و حقوق قانونی و شرعی خود طلاق گرفته، بلافاصله، سپس اجراء ثبت طلاق به صورت موقت 22 ساله به عقد دائم خوانده درآمده است حال مدعی است از همان اول زوج ایشان را بلا تکلیف رها کرده، حاضر نیست با وی به زندگی ادامه دهد بذل مدت هم نمی کند ادعا دارد باید سی میلیون تومان زوجه به وی بدهد تا ایشان را آزاد کند ضمنا مهریه مربوط به عقد موقت 1393 شاخه گل می‌باشد زوجه مدعی است زوج قبل از وی دو همسر هم طلاق داده است، خوانده منکر موارد فوق گردیده از طرفی اعلام داشته، خواهان چون فرزند وی را اذیت می کرد و سوء معاشرت داشت ایشان را طلاق داده است ولی با توجه به اصرار زوجه یک روز بعد از طلاق به صورت موقت با ایشان ازدواج کرده است حال هم می خواهد با ایشان زندگی کند حاضربه بذل مدت نیست از طرف دیگر اعلام کرده که خودش خواسته که برگردد و با زوجه به زندگی ادامه دهد در مقابل خواهان از ایشان 100 میلیون تومان پول خواسته و ایشان جهت راضی کردن خواهان 95 میلیون تومان به صورت دستی به وی پول داده است مدرکی هم در خصوص پرداخت مبالغ ندارد، قبول کرده که دو همسر قبلی خود را قبل از خواهان به دلیل فساد اخلاقی ومریضی آنان طلاق داده است، از طرف دادگاه به وی اعلام شده، منزل تهیه کند که به زندگی با خواهان ادامه دهد اعلام کرده زوجه باید با پولهایی که دریافت کرد منزل فراهم کند تا زندگی مشترک داشته باشند، خواهان دو نفر شاهد معرفی کرده که هردو متفقا شهادت داده اند که زوج قصد زندگی با خواهان را ندارد قصد دارد وی را مورد آزار و اذیب قراردهد وبلاتکلیف نگه دارد قصد دارد از ایشان پول بگیرد با توجه به مراتب فوق و با لحاظ اوضاع و احوال قرائن موجود برای دادگاه محرز گردیده که خوانده قصد زندگی با خواهان را ندارد هدف ایشان بلاتکلیف گذاشتن زوجه و اذیت ایشان است زوجه قصد زندگی داشته اند که با مهریه ناچیز 1393 شاخه گل به عقد زوج درآمده است، به نظر دادگاه پرداخت 95 میلیون تومان وجه نقد از طرف زوج حقیقت ندارد. عسرو حرجی بودن زندگی با خوانده برای خواهان محرز ومسلم است لذا دادگاه به استناد ماده 1130 از قانون مدنی و با توجه به قاعده فقهی لاضرر حکم برمحکومیت خوانده به بذل مابقی 22 سال مدت عقد موقت صادرو اعلام می‌نماید در صورت استنکاف زوج، دادگاه از طرف ایشان نسبت به بذل مدت و رهائی زوجه اقدامات لازم را انجام خواهد داد رای دادگاه حضوری و ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدید نظرخواهد بود. آقای ر. خ. با تقدیم دادخواست تجدید نظر خواهی و تقدیم لایحه ای از رای صادره تجدید نظرخواهی کرده و در 11 بند به شرح برگهای 39 و 40 پرونده ایراداتی بر رای وارد دانسته پرونده به شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی ارجاع شده است دادگاه مرجوع الیه به موجب دادنامه شماره --- - 94/4/22 عینا دادنامه بدوی را ابرام نموده است آقای ر. خ. از دادنامه صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی مارالاشاره فرجام خواهی نموده پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشورارسال و به این شعبه ارجاع شده است.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای سید احمد طباطبائی عضو ممیزو اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 94/4/22 فرجام خواسته مشاوره نموده و با اکثریت چنین رای می دهد:

آقای ر. خ. به طرفیت خانم پ.ن. ح.گ. نسبت به دادنامه شماره --- - 94/4/22 شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان شرقی متضمن تایید و استواری دادنامه شماره --- - 94/2/27 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ارومیه مشعر بر الزام فرجام خواه به بذل مابقی عقد موقت به لحاظ احراز عسرو حرج فرجام خوانده موجه نبوده وانطباقی با جهات فرجام خواهی ندارد و دادنامه فرجام خواسته با توجه به مبانی استدلالی و استنادی صحیحا صادرگردیده است. زیرا اولا دادگاه با توجه به دلائل احصائی عسر و حرج فرجام خوانده را در ادامه زوجیت درعقد موقت احراز نموده است و دلیلی از سوی فرجام خواه که نافی دلائل استنادی دادگاه در احراز عسرو حرج با شد یا احراز آن را مخدوش نماید ارائه و اقامه نکرده است ثانیا با توجه به اینکه در عقد موقت یا همان نکاح منقطع پایان دادن به رابطه زوجیت با بذل مدت یا انقضاء آن میسر است و عسر و حرج موضوع ماده 1130 قانون مدنی ناظر بر نکاح، قطع نظر از نوع آن است و در نکاح منقطع گسیختن نکاح با احراز عسر و حرج با الزام زوج به بذل مدت به منصه ظهور می‌رسد. ثالثا از نظر رعایت اصول دادرسی ایراد ملاحظه نمی شود. از این رو بنا به جهات مذکور و مستندا به مواد 366 و 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امورمدنی ضمن رد دعوی فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته تایید وابرام می‌گردد.

شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار و عضو معاون

اکبر فیض - سید صالح سجادی